«تفاهمنامه 70 میلیارد یورویی با طعم بیفاستراگانف روسی و جوجهکباب ایرانی»، سرانجام بخشی از اخبار تفاهمنامه ایران و روسیه بعد از صرف شام مقامات دو کشور، در جمع خبرنگارانی که حدود دو ساعت برای دریافت جزییات آن، پشت درهای بسته در انتظار ایستاده بودند، منتشر شد؛ تفاهمنامهیی که اگرچه بخشیهای از آن منتشر شده است، اما همچنان حفرهها و ابهامات زیادی دارد که به نظر میرسد بعد از بازگشت سفر مقامات روسی به مسکو از طریق یک چرخه دوار خبری، از سوی رسانههای روسی منتشر شده و محافل اقتصادی ایران را به واکنشهای جدید خبری وامیدارد.
براساس گزارش خبرگزاریها که نمایندگان آنها به محل نشست شبهنگام دو کشور دعوت شده بودند، مذاکرهکنندگان دو کشور بعد از چندین سفر، یازده نشست و یک پیش توافق به این نتیجه رسیدهاند که اقتصاد دو کشور ظرفیت یک همکاری و مبادلات اقتصادی به ارزش 70 میلیارد یورو را با مبادله به وسیله پولهای ملی دو کشور دارد، به طوری که در فهرست کالاهای مورد توافق، محصولات غذایی، سبزی، میوه و لبنیات سهم ایران شده و احداث نیروگاهها و فروش هواپیماهای مسافربری توپولوف سهم همسایه شمالی ایران.
در این میان، سخن از تنها چیزی که به میان نیامده است، صدور نفت ایران به روسیه است، حال چه فروش نقدی یا به صورت تهاتری؛ خبرگزاریهای رسمی ایران، دو روایت متفاوت از ارزش توافقات حاصل از تصمیمات کمیسیون اقتصادی مشترک ایران و روسیه ارایه کردهاند، برخی عنوان کردهاند که ارزش تفاهمنامه یا توافقنامه70 میلیارد یورو بوده و برخی ظرفیت همکاریهای متقابل را در سطح این مبلغ اعلام کردهاند، هرچه باشد، این تفاهمنامه، تاریخیترین و بزرگترین توافق تاریخی- اقتصادی میان دو کشور است. توافق همکاری که همچنان رسانههای دو کشور در انتظار دریافت جزییات بیشتر آن هستند.
تحلیلگران بر این باورند که نباید سایه تحریمهای اروپایی بر سر روسیه را از انجام این توافقات جدا دانست و شاید بتوان نتیجه گرفت؛ دو طرف که طعم تحریمهای اینچنینی را چشیدهاند، سعی دارند تا با گسترش همکاریهای دوطرفه ثبات اقتصادی خودشان را برای آینده تضمین کنند. چرا که پس از تحریم نفتی ایران و روسیه توسط امریکا و کشورهای غربی، کارشناسان و صاحبنظران اقتصادی دو کشور در این مورد هم عقیده بودند که در این شرایط دو کشور ایران و روسیه که دارای منابع عظیم نفت و گاز هستند، میتوانند با یکدیگر همکاری مشترک تجاری و اقتصادی را شروع کنند که در نهایت میتواند منجر به توسعه اقتصادی دو کشور در این شرایط تحریم تحمیلی شود.
اینگونه به نظر میرسد که ایران که خود تحریمهای غربی را پشت سر گذارده است و در روزهای تحریمش چینیها را به عنوان شریک اصلی تجاری خود انتخاب کرده بود، قصد دارد در شرایط مشابه روسیه، اینبار ایران نقش بزرگترین شریک تجاری را برای روسها بازی کند. به این جهت این توافق 70 میلیارد یورویی خود میتواند بر این امر صحه گذارد. امری که ظاهرا بعد از چند ماه رفت و آمد نمایندگان دوطرف و قطعیت توافق و ماهه قبلی بیشتر به واقعیت نزدیک است.
مبادلات تجاری ایران و روسیه با پولهای ملی
توافقی که بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت درباره آن میگوید: «امیدوارم آنچه امروز شروع شده و تفاهمی که دو ماه قبل داشتیم، ما را به دوران جهش روابط اقتصادی دو کشور برساند. اجلاس قدم اول بود و باید به شکلهای مختلف ادامه پیدا کند، روسیه ظرفیت بزرگی در شاخههای مختلف نفت و گاز، فنی و مهندسی، تامین کالای اساسی و برق دارد که ما میتوانیم در اجرای پروژههای مختلف با یکدیگر همکاری کنیم. ایران تمایل دارد ورود و صدور کالاها و خدمات، محصولات کشاورزی، کالاهای دامی، کالاهای مصرفی، خدمات فنی و مهندسی و دیگر همکاری اقتصادی را با کشور همسایه یعنی روسیه را گسترش
دهد.»
وی با اشاره به اینکه در این اجلاس کمیتهها شامل صنعت، معدن، تجارت، کشاورزی، گردشگری، امور بانکی، فناوری و انرژی و امور مرزی وظیفه بررسی همکاری مشترک اقتصادی و تجاری را برعهده داشتند، تصریح کرد: «ما در جلسات مختلف سعی کردیم تا مشکلاتی که بین ایران و روسیه وجود دارد، را برطرف کنیم و حتی در یادداشت تفاهم که به امضا رسید تمام موارد مو به مو بررسی شد تا بتوانیم در آینده همکاری اقتصادی خود و روسیه را افزایش دهیم.
خوشبختانه همه سازوکارها دیده شده و حتی مقرر شد، تبادلات مالی دو کشور از طریق پولهای ملی انجام شود. البته مسائل مربوط به گمرک، استانداردها، روادید و مسائل مربوط به نفت و انرژی مواردی است که در این تفاهمنامه دیده شده و قرار است در طول زمان به نتیجه نهایی برسد.»
توافق 70میلیارد یورویی
در عین حال که زنگنه از تبادل تجاری بر اساس واحد پول ملی دو کشور سخن میگوید اما الکساندر نواک، وزیر جوان روسیه با اشاره به روابط تجاری خوب ایران و روسیه و حضور 40 شرکت روسی در این اجلاس از توافق 70 میلیارد یورویی بین دو طرف خبر میدهد و میگوید: «از نظر سیاسی نیز ایران و روسیه روابط مناسبی دارند، به طوری که در آینده نزدیک قرار است، ملاقاتی بین روسای جمهور ایران و روسیه در مسکو صورت پذیرد. ما معتقدیم در آینده شاهد به وجود آمدن شاخصهای مناسب همکاری اقتصادی بین ایران و روسیه وجود خواهد داشت، روسیه آمادگی دارد، محصولات و خدمات مورد نیاز ایران را به این کشور صادر و محصولات و خدمات مورد نیاز خود را از ایران وارد کند. به طور کلی آنچه در این تفاهمنامه وجود دارد، همکاری دو جانبه است که میتواند موجب شکوفایی اقتصاد دو کشور شود.»
وی در شرایطی که از بازگو کردن توافقات نفتی امتناع میورزید در بخشی از اظهاراتش به برنامهریزیهای بلندمدت روسیه برای حضور در ایران اشاره کرد و گفت: «بازار نفت و گاز ایران برای روسیه بسیار جالب است، به طوری که شرایط تحریم ایران موجب شد، تا محدودیتهایی برای شرکتهای خارجی فعال در حوزه نفت ایران به وجود آید. اگر برخی از قوانین و مقررات در ایران بهبود یابد روسیه میتواند حرکت عظیمی در صنعت نفت ایران ایجاد کند، به طوری که هم اکنون برخی شرکتهای فعال روسیه در حوزه صنعت و نفت در برخی دیگر از کشورهای جهان اقدام به توسعه این صنعت کردهاند.»
نواک همچنین با اشاره به اینکه روسیه علاقه زیادی در زمینه احداث نیروگاه جدید برق و بازسازی نیروگاههای قدیمی ایران دارد، به ابراز علاقهمندی این کشور برای احداث نیروگاههای جدید اشاره کرد که میتواند شرایط تولید برق در ایران را بهبود بخشد.
وی در ادامه با اشاره به احداث نیروگاه اتمی بوشهر تصریح کرد: «در شرایط فعلی این نیروگاه اتمی در مدار تولید قرار گرفته و ما اطلاع داریم، ایران علاقه دارد 20 نیروگاه اتمی جدید نیز در ایران احداث کند. البته روسیه علاقهمند است در زمینه ذوب فلزات و تجهیز مواد اولیه در ایران نیز فعالیت کند به این جهت ما میتوانیم در زمینه حمل و نقل هوایی، جادهیی و ریلی فعالیت دوجانبهیی داشته باشیم، به طوری که بیش از 50 شرکت روسی علاقه دارند در ایران پروژه اجرا کنند.»
نواک شرایط حمل و نقلی را نیز مورد اشاره قرار داد و افزود: «ما میتوانیم هواپیمای
TWO 204 را به ایران ارسال کنیم و حتی بنادر روسیه در دریای خزر این آمادگی را دارد، تا کالاهای مورد نیاز خود را به این کشور وارد کنند.»
وزیر انرژی روسیه با اشاره به اینکه این پروژهها حدود 70 میلیارد یورو هزینه در بردارد، گفت: «ما به دنبال فصل جدید همکاری اقتصادی بین ایران و روسیه هستیم. ما از فعالان بخش کشاورزی ایران دعوت میکنیم، تا در نمایشگاهی که به همین منظور از تاریخ 15 تا 18 سپتامبر در مسکو برگزار میشود، حضور به هم رسانند. البته قبل از آنکه تحریم اقتصادی علیه ایران شروع شود، وضعیت تجاری ایران و روسیه در بالاترین حد خود بود، اما پس از تحریمهایی که امریکا و کشورهای 1+5 علیه ایران تحمیل کردند، شرایط تجاری ایران از آن حالت رونق دور شد.»
وزیر انرژی روسیه نیز همچون زنگنه با اشاره به اینکه آنچه که امروز بین ایران و روسیه تفاهم شد، حرف نیست، بلکه قرار است به این تفاهمنامه عمل شود، تصریح کرد: «ما به دنبال رونق اقتصادی ایران و روسیه هستیم که این تفاهمنامه اولین قدم در این راستا است. در گذشته به خاطر ندارم، مشکلاتی بین ایران و روسیه در زمینه همکاری دوجانبه ایجاد شده باشد، اگر هم موانعی بوده عمدتا بر سر مسائل مالی است که با تفاهمنامه این مشکل نیز برطرف شد و امیدوارم دیگر مشکلاتی از این دست ایجاد نشود.»
نواک به همین سبب باز هم به موضوع تهاتر نیمنگاهی کرد و گفت: «آنچه که امروز بین وزیر نفت ایران و من امضا شد، تفاهمنامههای کلی است که برای هر کدام از این موارد زمان زیادی طول خواهد کشید که اجرایی شود. تاکنون بحثی بین ایران و روسیه در مورد تهاتر نفت مطرح نشده است و ایران این حق را دارد که از مسیرهایی که خودش صلاح میداند، نفت را به کشورهای متقاضی صادر کند.»
سبزی و لبنیات در مقابل توپولف
وزیر انرژی فدراسیون روسیه با اعلام اینکه دولت مسکو پیش از افزایش تحریمهای بین المللی علیه تهران و مسکو همکاریهای اقتصادی و تجاری خود را با ایران آغاز کرده بود، تصریح کرد: «با این وجود برخی از محدودیتهای بینالمللی بر سطح همکاریهای اقتصادی و تجاری ایران و روسیه تاثیر گذاشته است. دو کشور نباید بر سطح موجود روابط اقتصادی و تجاری بسنده کنند، روسیه پیش از این کالاهایی را از اروپا وارد میکرد اما قصد دارد با توجه به اتخاذ سیاستهای جدید برخی از این کالاها را به جای کشورهای اروپایی از ایران وارد کند.»
نواک با اشاره به تواف های جدید بین ایران و روسیه برای واردات انواع میوه، سبزیجات و محصولات لبنی از ایران بیان کرد: «علاوه بر این، روسها آماده صادرات خدمات فنی و مهندسی در حوزه صنایع حمل و نقل ریلی و هوایی، صنایع انرژی، نفت و گاز، پتروشیمی، فروش ماشینآلات و تجهیزات، انواع کود، بذر و ماشینآلات کشاورزی را به ایران دارد.»
وزیر انرژی فدراسیون روسیه همچنین با تاکید بر اینکه تحریمها منجر به رشد فعالیتهای اقتصادی و تجاری بین ایران و روسیه خواهد شد، افزود: «دولت روسیه و شرکتهای روسی آماده مشارکت تمام عیار با ایران را دارند.»
پس از اتمام این پرسش و پاسخ وزرا در پاسخ به سوالات متعدد خبرنگاران به بیان مسائل کلی پرداختند و سعی کردند جزییات بیشتری از این توافق را بیان نکنند.
رد نشست اضطراری اوپک
زنگنه در پاسخ به سوالات متعدد خبرنگاران در واکنش به سقوط بهای نفت به زیر 100 دلار با بیان اینکه قیمت نفت هر چه بالاتر باشد بهتر است، اعلام کرد: «سازمان اوپک فعلا برنامهیی برای برگزاری نشست فوقالعاده با ادامه سقوط قیمت طلای سیاه ندارد.» و درباره سقوط بهای نفت خام به کمتر از یکصد دلار در هر بشکه و احتمال برگزاری نشست فوقالعاده اوپک، گفت: «در شرایط فعلی برگزاری نشست اضطراری نیاز نیست و ایران پیشنهاد نشست اضطراری را نخواهد داد. ما نمیتوانیم به اوپک پیشنهاد دهیم زیرا در محدودیت هستیم اما سایر کشورها زودتر از ما پیشنهاد خود را به اوپک ارایه خواهند داد. قیمت نفت خام هر چه بالاتر باشد بهتر است.»
منبع:اعتماد