عفیفه عابدی / از قزاقستان تاجیکستان، از آستانه تا دوشنبه؛ راه چندان درازی نیست. رییسجمهور ایران و تیم همراه اکنون در اینجایند، در کشوری که احساس غربت کمتری وجود دارد. اینجا نه تنها هیات همراه رییسجمهوری ایران با کادر تشریفات به آسانی ارتباط برقرار میکند، بلکه روسای جمهور دو کشور هم میتوانند به یک زبان سخن بگویند. در نتیجه مراسم استقبال از هیات ایرانی به ریاست رییسجمهوری ایران گرمتر و دوستانهتر برگزار شد. امامعلی رحمان، رییسجمهور تاجیکستان دقیقههای بسیاری پیش از ورود خودروی رییسجمهوری ایران به استقبال آمد و زمانی که وزرا و نمایندگان ایران و تاجیکستان در کاخ ملت در حال امضای اسناد توافقنامهها و تفاهمنامهها بودند، به آسانی با رییسجمهوری ایران گفتوگو میکرد و در مدیریت مراسم شرکت داشت.
سفر رییسجمهوری ایران به تاجیکستان را در ادامه سفر به منطقه آسیای مرکزی و در چارچوب سفر دوجانبه و اجلاس روسای سازمان همکاریهای شانگهای میتوان از ابعاد گوناگون مهم و راهبردی ارزیابی کرد. سامان دادن به همکاریهای امنیتی دو کشور همسایه ایران و تاجیکستان، با توجه به اهمیت این همکاریها در حوزه کریدور شمال و جنوب در ابعاد انرژی و ترانزیتی، جلوگیری و عدم ورود به مناقشههای مذهبی و افراطی، استفاده از مشترکات فرهنگی در جهت استحکام تمدن مشترک، همگرایی همسایگان در جهت تقویت روابط اقتصادی و امنیت منطقهیی از جمله موضوعات مهم در روابط دوجانبه ایران و تاجیکستان است و از سوی دیگر توسعه روابط اقتصادی- امنیتی با مجموعه کشورهای منطقه در چارچوب رایزنیهای دوجانبه و چندجانبه سران شانگهای از اهداف مهم سفر هیات عالیرتبه ایران به تاجیکستان است. به نظر میرسد راه رسیدن به این اهداف دوجانبه و چند جانبه در دوشنبه هموارتر است.
در حقیقت با وجود نگرانی یا نارضایتی برخی نسبت به مناسبات گرم ایران-تاجیکستان، این رابطه تهران و دوشنبه گرمتر از همیشه به نظر میرسد. چنانچه رییسجمهوری ایران نیز در پاسخ به سخنان رییسجمهوری تاجیکستان درباره افزایش مناسبات سازنده، از ریشهدار بودن این روابط و علامندی دولت ایران به گسترش همکاریها و زمینههای بسیار برای این هدف سخن گفت. روحانی با توصیف شرایط متحول منطقه بر اهمیت ثبات و امنیت تاجیکستان برای ایران تاکید کرد. رییسجمهوری ایران هم گفت که ایران افزون بر مسائل فرهنگی، به برقراری روابط اقتصادی با این کشور نیز متمایل بوده و درصدد برآمده تا انجام پروژههای عمرانی و عملیاتی را نیز در این کشور بر عهده بگیرد. این مساله در سالیان متمادی مد نظر مقامات سیاسی ایران بود و در نهایت منجر به بسته شدن قراردادهایی در این زمینه شد. دو پروژه بزرگ تونل انزاب و نیروگاه سنگتوده- 2 حاصل این تلاشهاست که نیروگاه سنگتوده- 2 در جریان سفر جاری هیات عالیرتبه ایران به دوشنبه توسط روسای جمهور دو کشور ایران و تاجیکستان گشایش یافت.
به باور کارشناسان مسائل راهبردی ایران نیز به دلیل همجواری و پیوند تاریخی و فرهنگی بین ایران و تاجیکستان یکی از عوامل همکاریهای اقتصادی دو کشور و تعریف پروژه است. افزون بر این عدم کفایت تاسیسات زیر بنایی در تاجیکستان نیز عامل تاثیرگذاری بوده است. به عبارت دیگر برخلاف برخی گمانهزنیها مبنی بر اینکه چون دستور کار یاست خارجی دولت یازدهم توسعه روابط با غرب و حل مساله هستهیی است و چون تاجیکستان فقیرترین جمهوری آسیای مرکزی است، احتمالا رویکرد دولت یازدهم به نسبت دولتهای نهم و دهم به تاجیکستان کمتر خواهد شد، اما از برآیند رفتارها و گفتههای هیات عالیرتبه ایرانی در دوشنبه به نظر میرسد نگاه راهبردی دولت روحانی به مناطق همجوار، اصولیتر و با چشمانداز بلندمدت است. رییسجمهوری ایران در کنفرانس مطبوعاتی روسای دو کشور هم از آمادگی مهندسین و فعالان ایرانی برای همکاری با دولت تاجیکستان سخن گفت و بر توسعه روابط در زمینههای آموزش عالی و گردشگری هم تاکید کرد. با این همه از ترتیب و تعداد تفاهمنامههای امضا شده بین دو کشور میتوان دریافت به دلایل گوناگون همجواری دوجانبه با افغانستان مبارزه با قاچاق مواد مخدر از
اولویتهای مهم در روابط ایران و تاجیکستان است. در این خصوص توافقنامه همکاری بین وزرای کشور ایران و تاجیکستان امضا شد و روسای دو کشور هم بر همکاری در ثبات و توسعه افغانستان در این چارچوب تاکید کردند.
منبع:اعتماد