یک استاد ژئوپلیتیک با توجه به شخصیت به شدت ضد ایرانی آقای کیسینجر، اظهارنظرهای اخیر وی را چندان تعجب برانگیز نمی داند. او اهداف ایراد این سخنان در شرایط فعلی را در راستای توجیه فاجعه راهبردی ایالات متحده آمریکا در منطقه خاورمیانه و با رویکردی پوششی برای افق گذاری نسبت به آینده تاریک آمریکا در نظام بین الملل می داند و می گوید: تردیدی نیست که آمریکایی ها در آینده در گرداب بزرگ منطقه خاورمیانه گرفتار خواهند آمد. اظهارات ایشان می تواند در کوتاه مدت و به میزان حداقل 10 یا 15 درصد بر فرآیند مذاکرات 1+5 تاثیر مقطعی داشته باشد.
به گزارش جماران دکتر کیومرث یزدان پناه، رییس دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران در گفت وگو با شفقنا به تحلیل سخنان اخیر آقای کیسینجر در رابطه با ایران پرداخت و اظهار کرد: همیشه صحبت های آقای هنری کیسینجر را باید از دو زاویه متفاوت مورد تجزیه و تحلیل و ارزشیابی قرار داد. از لحاظ دیدگاه های شخصی، متاسفانه ایشان فردی به شدت ضد ایرانی است؛ چه در زمانی که تصدی وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا را داشت و چه بعد از آن که به عنوان یک تحلیل گر، پژوهشگر و صاحبنظر در این عرصه اظهار نظر می کند. بر این اساس طرح چنین مسایلی از طرف فردی به نام آقای کیسینجر چندان تعجب برانگیز نیست اما نکته ای که ایشان اشاره کردند و خطر ایران را برای آمریکا بیش از خطر داعش دانستند را می توان در دو وجه بررسی کرد.
او در توضیح زاویه های بررسی این موضوع گفت: آقای کیسینجر در حال توجیه فاجعه راهبردی ایالات متحده آمریکا در منطقه خاورمیانه و سیاست های غلط، انحرافی و ضد امنیتی کاخ سفید طی حداقل 25 سال اخیر در منطقه خارومیانه و جهان اسلام است که نتیجه ای جز تولید ناامنی های لجام گسیخته، هرج و مرج و بدبختی برای کشورهای اسلامی نداشته است. از همه مهم تر اینکه این سیاست های نادرست به لوث شدن تصمیم گیری های کاخ سفید در امور جهانی منجر شده است. نکته دوم هم این است که به نظر می رسد دیدگاه های آقای کیسینجر به نوعی دیدگاه های پوششی برای افق گذاری نسبت به آینده ناامید کننده و تاریک آمریکا در نظام بین الملل است. به هر حال آمریکایی ها می دانند که تولد گروه های تروریستی در هر عنوانی -که داعش، پست ترین و بدترین نوع آن بوده- محصول سیاست های غلط یا به عبارتی فریبکارانه آمریکا در منطقه خاورمیانه بوده است. گسترش این لجام گسیختگی در عرصه جغرافیای سیاسی منطقه گوشزد می کند که آمریکایی ها در آینده در گرداب بزرگ منطقه خاورمیانه گرفتار خواهند آمد و این مساله ای است که نمی توان تردید چندانی در آن داشت.
یزدان پناه ادامه داد: ترتیب دهندگان چنین شرایط و فضایی که به دنبال ایجاد شوک و وحشت در بخشی از منطقه جهان اسلام هستند، با طرح تاکتیکی عناوینی همچون موضعی که آقای کیسینجر مطرح کرده است، به دنبال ایجاد یک مساله انحرافی، توجیه فاجعه راهبردی آمریکا در نظام بین الملل به ویژه در منطقه خاورمیانه و به طور مشخص در منطقه خلیج فارس هستند. به هر حال افکار جهانی متوجه این قضیه شده اند که بخشی از نابسامانی های دوران معاصر در عرصه امنیت، محصول رفتار غلط و انحرافی آمریکایی ها بوده است. آمریکایی ها نیز دوست ندارند بیش از این در مظان اتهام قرار بگیرند و هر شخص تحلیلگری که بتواند بخشی از این پروسه را با تاخیر روبه رو و نفرت از آمریکا را با مانع مواجه کند، به جلو می اندازند تا با طرح مباحث انحرافی، نادرست و بی محتوایی مثل موضعی که آقای کیسینجر مطرح کردند، آن سیاست های غلط خود را برای کوتاه مدت توجیه کنند.
او با تاکید بر اینکه تردیدی نیست که بار سیاسی اکثر مباحث آقای کیسینجر در مورد منطقه خاورمیانه و به ویژه جمهوری اسلامی ایران، بسیار سنگین تر از بار علمی و تحلیلی آن است، گفت: این هم دوره فترت عدم تجزیه و تحلیل واقعی آمریکا در منطقه خاورمیانه را نشان می دهد و حتی تحلیل گران برجسته و شناخته شده ای مثل آقای کیسینجر نمی توانند ارزیابی دقیقی از مسایل منطقه داشته باشند. به این دلیل که افرادی مثل آقای کیسینجر می دانند که آمریکایی ها در 12-10 سال اخیر دو پروسه ضدایرانی شیعه هراسی و ایران هراسی را به طور شدت یافته ای دنبال می کردند که امروز این مساله در منطقه با بحث داعش هراسی و تروریسم هراسی جایگزین شده است. به هر حال همه می دانند که بخش فراوانی از این تروریسم ناشی از سیاست های غلط آمریکا در منطقه است بنابراین آنچه مسلم است دیدگاه های آقای کیسینجر در این خصوص که ایران، خطری بزرگتر و فراتر از داعش برای آمریکاست نیز در همین راستا ارزیابی می شود. طبیعتا بار سیاسی آن نیز بسیار فراتر از بار علمی این مساله می تواند باشد.
این استاد ژئوپلیتیک در پایان تصریح کرد: در حال حاضر ماموریت افرادی مثل آقای هنری کیسینجر، تعیین شده و شناخته شده است. مذاکرات 1+5 با گروه دیپلماسی ایران، شرایط متفاوتی را طی می کند اما آنچه مسلم است کیسینجر یکی از افرادی است که همواره مواضع سختی علیه فعالیت های صلح آمیز هسته ای ایران دارد. این هم ناشی از یک مساله است که آقای کیسینجر موضوع قدرت منطقه ای جمهوری اسلامی ایران را به خوبی درک کرده است که شاید مقامات آمریکایی در هر رتبه ای نتوانند به خوبی مثل ایشان درک کنند. آقای کیسینجر از جمله تحلیلگرانی است که اعتقاد دارد ایران یک بازیگر قوی منطقه ای و در پروسه ژئوپلیتیک شیعه در حال نقش آفرینی است که اگر تحت فشار قرار نگیرد، در آینده می تواند قدرت مانور بیشتری را در منطقه بزرگ خاورمیانه که جزو استراتژی ها ثابت و بلند مدت آمریکا به حساب می آید، هم بر عهده بگیرد و هم بازی کند. براین اساس اظهارات ایشان می تواند در کوتاه مدت و به میزان حداقل 10 یا 15 درصد بر فرآیند مذاکرات تاثیر مقطعی داشته باشد. براساس آنچه پیشینه و سوابق آقای کیسینجر نشان می دهد و آنچه تا امروز در شیوه عملکرد سیاستمداران آمریکایی در موضع برخورد با ایران مشاهده شده است، مسلم است که این مساله می تواند در نوع خود ولو اندک در جریان مذاکرات هم تاثیرگذار باشد.