حجت الاسلام والمسلمین محمد مهدی معراجی از روحانیانی است که همه ساله در ایام حج در ارتباط بعثه رهبری جمهوری اسلامی ایران و بعثه مراجع تقلید نقشی پر رنگ ایفا می کند. ارتباط صمیمانه، دلسوزی و خستگی ناپذیری ویژگی های برجسته محمد مهدی معراجی است. سال های پیوسته حضور او در حج شناخت مناسب و وسیعی از لوازم و ضرورت های حضور روحانیت در حج فراهم نموده است.
به گزارش جماران، حجتالاسلام والمسلمین محمدمهدی معراجی، در گفتوگو با شفقنا، با اشاره به جایگاه بعثه مقام معظم رهبری و مراجع عظام تقلید در عربستان و به ویژه در ایام حج، تصریح کرد: منظور از بعثه همان هیاتهای دینی است که گروهی از علما، فضلا و شخصیتهای برجسته به لحاظ فقهی و اعتقادی و مباحث تاریخی به عنوان نمایندگان مراجع تقلید در ایام حج تمتع به عربستان سعودی اعزام میشوند تا پاسخگوی مسائل شرعی مردم در ایام مناسک حج باشند.
وی افزود: بیشترین پرسش و پاسخ به مسائل شرعی در ایام حج صورت میگیرد، زیرا حج سالی یک بار انجام میشود و مسائل شرعی آن برای مردم، فقط در این ایام موضوعیت پیدا میکند. همچنین در ضمن فعالیت اصلی بعثهها، پاسخگویی به مسائل اعتقادی و شبهاتی که برای زائران و حجاج پیش میآید، و کمکهای فکری از طرف شخصیتهای محترم حاضر در بعثهها، انجام میشود.
وی نقش بعثهها در ایام حج را بسیار تأثیرگذار دانست و خاطرنشان کرد: روابط این آقایان با زائران و حجاج و ارتباط نزدیکی که زائر با دفتر مرجع تقلید خود پیدا میکند، تأثیرات دینی و تبلیغی دارد که موجب میشود تا افراد بعد از ایام حج هم ارتباط خود را با دفاتر مراجع و شخصیتهای دینی حفظ کنند.
وی با بیان اینکه بعثه مراجع عظام تقلید در عربستان نقش مکمل را برای بعثه مقام معظم رهبری ایفا میکنند، اظهار کرد: در کنار بهره گیری حجاج از بعثه مقام معظم رهبری افراد به راحتی میتوانند با بعثه مراجع دیگر ارتباط داشته باشند و مسائل، مباحث و سوالات شرعی مبتلابه در دوران حج را با نمایندگان مراجع خود مطرح نمایند. همچنین افرادی که از کشورهای دیگر میآیند، چنانچه برای رفت و آمد به بعثه مقام معظم رهبری به دلایل امنیتی معذوریت داشته باشند، اما به راحتی میتوانند به بعثه مراجع دیگر رجوع فرمایند.
معراجی بعثههای مراجع عظام تقلید و مقام معظم رهبری در ایام حج تمتع در عربستان را نماد جایگاه والای روحانیت شیعه در حج و نماد مرجعیت شیعه دانست و گفت: نقطه تماس شیعیان با مرجعیت شیعه در حج محقق میشود و اگر شیعیان از اقصی نقاط دنیا فرصت یا امکان نداشته باشند تا مستقیما با دفاتر مراجع خود ارتباط برقرار کنند، حج فرصت بسیار خوبی است تا ضمن انجام عمل عبادی و معنوی حج، شیعیان ملیت های مختلف با فرزندان مراجع یا نمایندگان مراجع، ارتباط مستقیم داشته باشند. بنابراین حج نقطه تماس و انتقال پیام مرجعیت به شیعیان و انتقال دیدگاه ها و بیان نیازهای شیعیان به مراجع است. چراکه در فرصت حج، روحانیت شیعه علاوه بر راهنمایی زائران در انجام مناسک حج، با نیازهای شیعیان در نقاط مختلف دنیا هم آشنا میشود. شاید فرصت دیگری با ویژگی های منحصر به فرد حج کمتر یافت شود که چنین جمعی از شیعیان در یک جا و با چنین تنوع قومی و ملی و فکری گرد هم آیند.
وی با اشاره به رابطه بعثه مراجع با سایر مذاهب و نحلههای فکری نیز یادآور شد: بعثههای مراجع تقلید در پی این معنا هستند و به این جریان میاندیشند تا راه مناسبی را برای تقریب مذاهب بیابند. البته راههایی را هم اندیشیدهاند که در بسیاری از بعثهها جواب داده است. اما برخی دلایل اجازه نمیدهد تا آنطور که باید، این هدف محقق شود.
وی با بیان اینکه علمای تکفیری و سلفی و وهابی سعی دارند تا از برقراری ارتباط پیروان مذاهب دیگر با بعثههای شیعیان اجتناب کنند، گفت: برخی آقایان هم از طرف عربستان، به لحاظ امنیتی در محدودیت هستند. اما درها و آغوشها از طرف ما باز است و تدبیر میکنیم تا در جهت رشد جهان اسلام بهتر بتوانیم با مذاهب مختلف ارتباط برقرار کنیم. بنابراین انگیزه و آمادگی کامل از طرف ما وجود دارد و اگر راهکار مناسبی ارائه شود، استقبال خواهیم کرد.
وی چهرههایی که به عنوان نمایندگان مراجع به بعثه میآیند را چهرههای علمی، نخبگان و از برجستگان حوزه و دانشگاه دانست و تصریح کرد: این آقایان آماده هستند تا مباحثی را که قابل جمع شدن و نزدیک شدن است به نقطه نظر واحد برسانند. البته این آقایان انگیزه دارند تا به مراکز علمی بروند و از نزدیک با دانشجویان و اساتید علوم دینی ارتباط برقرار کنند، اما به لحاظ شرایط امنیتی و تهدید از طرف علمای تندروی سلفی و تکفیری این هدف محقق نمیشود.
معراجی با اشاره به مزاحمتهایی که از طرف مخالفان برای روحانیت شیعه صورت میگیرد نیز گفت: در سالهای گذشته این مسأله بسیار کمرنگ بود و یا نبود. اما در چند سال اخیر گزارشهای نسبتا قابل تأملی ارائه میشود. البته برای خود بنده هم این مزاحمتها صورت گرفته است، اما چندان شدید نبوده است.
وی افزود: هرچند نسبت به روحانیونی که مسئولیت هدایت کاروانها را دارند، تعرض صورت میگیرد اما بعثهها کار خود را انجام میدهند. البته به مقر بعثهها کاری ندارند و تاکنون هم گزارشی مبنی بر آزار و اذیت مردم در برنامههای دعای کمیل و ندبه نداشته ایم.
وی با اشاره به بهبود مناسبات ایران و عربستان و تأثیر آن در مناسبات شیعه و سنی، گفت: اگر مناسبات در آینده بهتر شود، قطعا در شرایط کنونی تأثیر مثبت خواهد داشت. زیرا سابقه تاریخی جریان نشان میدهد که هر زمان شرایط سیاسی دو کشور خوب بوده، اوضاع هم بهبود یافته است.
وی با اشاره به نواقصی که در کار بعثهها وجود دارد نیز یادآور شد: کاری که انجام میشود، ایدهآل همه مراجع نیست و همگی معتقدند که باید رو به کمال بروند و در اندیشه رشد هستند. البته ناگفته نماند که ما همواره رو به پیشرفت هستیم و بنده بعثه مراجع را به همراه بعثه رهبری در این امر موفق میبینم.
معراجی ضمن سخن از چگونگی رابطه بعثه مراجع و بعثه مقام معظم رهبری در ایام حج، به رابطه روحانیون شیعه با یکدیگر نیز اشاره کرده و اظهار داشت: روحانیون از تمام فرصت استفاده میکنند تا تشکیلاتیتر و سازماندهیتر کار کنند. زیرا ظرفیت این کار در این ایام وجود دارد و میتوان میوههای شیرینتری را برای جامعه تشیع به ثمر رساند.
وی اجتماع علمای شیعه در یک جا را نیز از اهداف بعثه دانست و گفت: این مهم هنوز تحقق نیافته است چراکه شرایط عربستان این اجازه را به ما نمیدهد. حج کنگره عظیمی است که تمام علما از جهان اسلام به اینجا میآیند و میتوانند با یکدیگر ملاقات داشته باشند. اما بهرهبرداری و سازماندهی آن باید توسط اهل فکر و نظر برنامهریزی شود. البته بعثه جمهوری اسلامی ایران در این قضیه طرح و نظر داشته، اما هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داریم. بنابراین اگر ظرفیت کشور سعودی اجازه دهد، بعثه مقام معظم رهبری میتواند پیشقدم باشد.
وی با اشاره به آموزههای حج برای همگرایی سیاسی و همنشینی اجتماعی گروههای سیاسی و شخصیتهای نخبه نیز گفت: اینجا افراد با گرایش های سیاسی مختلف ارتباطی صمیمی و کم سابقه برقرار می کنند. اگر به مسائل اخلاقی حج توجه کنیم می دانیم که اینجا دلها به هم نزدیک تر است و ارتباط در فضایی اخلاقی و معنوی صورت میگیرد. ای کاش ازبتوانیم از آن استفاده بهتری ببریم و این ارتباط اخلاقی را استمرار بخشیم و در بازگشت به کشور به عنوان یک تابلو و آموزه در زندگی همه شخصیتها مدنظر قرار دهیم.
وی در پایان یادآور شد: هر ساله اهمیت وحدت شیعه و سنی بیشتر خودنمایی می کند به ویژه در این شرایط که جهان اسلام با پدیده ی ناهنجار و خطرناکی به نام داعش مواجه شده است که آبروی اسلام و امنیت جهان اسلام را با خطر جدی مواجه کرده است و باید همه بکوشیم تفاوت های مذهبی و فکری موجب سوء استفاده و بهره گیری جریانات افراطی رخنه کرده در جهان اسلام نشود.
معراجی ادامه داد: در عربستان سعودی مراکز علمی و دانشگاهی و شخصیتهای برجستهای هستند که افکار بلندی دارند و اهل نظر و فکر هستند و اگر تدبیری اندیشه شود تا بعثه مراجع تقلید و مقام معظم رهبری ارتباط تنگاتنگی را با قشر نخبگان دانشگاهی که بعضا فهمیده و کم تعصب هستند، برقرار کند، در نزدیکی شیعه و سنی و دور کردن افکار پوسیده و عقب مانده سلفیها و افراطی ها بسیار موثر خواهد بود.
ا