در دومین روز پوشش خبری عمل جراحی رهبر انقلاب، برخی از روزنامهها از مرز گزارش صرف اخبار گذشته و در این باره تحلیلهای نوشتهاند. سفر مقامات روس به ایران و تفاهمهای صورت گرفته در بیشتر روزنامهها مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. در حوزه سیاسی هم پیشگیری از دو اتفاق مورد توجه قرار گرفته است، اصلاحطلبان برای پیشگیری از تکرار دوره احمدینژاد نظریهپردازی کردهاند و آیتالله جنتی برای نیفتادن مجلس به دست فتنهگران.
به گزارش جماران به نقل از تابناک، ابتکار در سرمقاله امروز خود با عنوان «از بوسه هاشمی تا تصویرسازی رسانهای از رهبران انقلاب» به قلم شایان ربیعی نوشته: جهان امروز به واسطه حکمرانی رسانهها، جهان تصورها و تصویرهاست و افراد جوامع بر اساس تصویرهای رسانهای، اشخاص، رویدادها و گفتمانها را قضاوت میکنند. تصویرهای رسانهای وبه ویژه گفتمان بازنمایی شده در آنها درباره حکومتها و چهرههای سیاسی، بیشترین اثرگذاری ممکن را در نحوه قضاوت افکار عمومی جهان دارد و هم از این روست که موفقیت در ارائه یک تصویر جهان شمول و انساندوستانه میتواند، حمایت حداکثری افکار عمومی جهان را به دنبال داشته باشد. از این رو بدیهی به نظر میآید که ساز و کار اداره یک کشور، بدون توجه به این موضوع مهم، دوام و قوام چندانی نخواهد داشت و دولتها و حکومتها نیازمند ارائه یک تصویر خوشایند از خود هستند تا از این رهگذر ضریب نفوذ و اثرگذاری خود در جوامع را افزایش دهند.
در این باره پرداختن به تصویرهایی که رسانههای داخلی از گفتمانها و چهرههای سیاسی کشور ارائه میدهند قابل تأمل و بررسی است.
تردیدی نیست که رسانههای منتسب به احزاب و گروههای سیاسی مختلف در بازنماییهای خود سعی دارند حزب متبوع خود را به خواستها و آرمانهای مردم نزدیکتر و رقبا را دورتر تصویر کنند و البته عرف و قاعده بازی سیاسی در رسانههای جناحی نیز چیزی خارج از این نیست. از این رو موضوع مورد اشاره در یادداشت حاضر، نحوه بازنمایی نمادهای انقلاب اسلامی در رسانهها است که علی القاعده نباید بهرهگیری جناحی از آنها ممکن و مجاز باشد.
یکی از مهمترین نمادهای انقلاب اسلامی در ایران، جایگاه و شخصیت رهبر انقلاب است. نگاهی اجمالی به استقبال گسترده رسانهها و شهروندان از تصویر بوسه آیت الله هاشمی رفسنجانی بر پیشانی رهبر انقلاب در بیمارستان، ما را به این موضوع مهم رهنمون میکند که چرا مخاطبان ایرانی تا این اندازه از تصویر این بوسه استقبال کردند؟ آیا انتظار دیدن این تصاویر برای مخاطبان رسانهها دور از ذهن بود؟
در واقع پاسخ را باید در دل بازنماییهای رسانهای جستجو کرد. آنجا که رسانههای جناحی و حتی رسانههای بزرگی همچون تلویزیون و رادیو در ارائه تصویرهای خود از این دو چهره اصلی انقلاب، سعی در یارکشی سیاسی داشته و با ایجاد شکاف رسانهای در رابطه آنان، تصور وجود اختلاف و فاصله را به مخاطبان القاء کردهاند.
افزون بر این با توجه به این که رسانههای بزرگ ایران عمدتا تحت مدیریت یک جناح و در برخی از موارد در دست تندروهای آن جناح است، در بیشتر موارد و بنا به مصالح گروهی این جناح، تصویرهایی ناکامل و ناتمام از شخصیتهای انقلاب و گفتمانهای تاریخی-سیاسی ایران ارائه شده است.
برای مثال نگاهی به تیترها و تصویرهای صفحه اول این رسانهها در چند سال گذشته ممکن است این موضوع را در ذهن برجسته کند که گویی رهبر انقلاب اسلامی، شخصیتی دست نایافتنی، خشک و عمدتا رسمی است و صد البته که تکرار و تداوم این نوع بازنمایی زمینه را برای تثبیت این کلیشههای شخصیتی در قضاوت و ذهنیت سازی مخاطبان فراهم کرده است.این در حالی است که صفات انسانی،شوخ طبعانه و دوستانه رهبر انقلاب اسلامی کمتر در این رسانهها بازنمایی شده و یا دست کم بازنمایی این صفات هم طراز با صفات پیشین، برجسته سازی نشده است.
توجه به انتخاب تیترهای رسانههای نامبرده پس از سخنرانیهای رهبر انقلاب و مقایسه آن با تیترهای انتخاب شده دیگر رسانهها به خوبی نشان دهنده این موضوع و سطح تفاوت در بازنماییها است.از این رو باید توجه داشت که این نوع بازنماییها نه تنها ناقص و ناکامل است، بلکه میتواند از یک سو مخاطب ایرانی رسانهها را مجاب به قضاوتی نادرست درباره شخصیت رهبر انقلاب کند و از سوی دیگر تصویر جمهوری اسلامی و شخص رهبر انقلاب را به صورتی غیرواقعی در افکار عمومی جهان تعریف و تبیین کند.با این وجود انتشار خبر جراحی و تصاویری از رهبر انقلاب بر تخت بیمارستان در رسانهها، موجب برجسته شدن تصویر بازنمایی شده از صفات انسانی ایشان شد؛ به بیان سادهتر ایرانیان به صورتی غیر مسقتیم مخاطب این پیام شدند که رهبر انقلاب، یک انسان هم نوع با آنها است و همچون سایر انسانها ممکن است بیمار گردد و نیاز به درمان داشته باشد. انسانی همچون سایر انسانها که برخلاف تصور رسانههای سیاسی، همیشه در حال سخنرانی و موضع گیری نیست و به شیوهای مردم گونه به زندگی انسانیاش نیز ادامه میدهد وحتی ترجیح میدهد به جای بیمارستان خصوصی در بیمارستانی دولتی درمان شود و مهم ترین دغدغه ایشان رعایت حال بیماران دیگر نیز میباشد
باید توجه داشت که این پیام انسانی نهفته در تصاویر منتشر شده از رسانهها، حس همذات پنداری مخاطب با تصویر بازنمایی شده را تقویت میکند و موجب افزایش قرابتهای گفتمانی میان مخاطبان و سوژههای بازنمایی شده میشود، همچنان که درباره انتشار تصاویر رهبر انقلاب این اتفاق افتاد.