جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

اندیشمند کویتی: تکفیری ها عموما ملبس به لباس دین هستند/ترویج فضیلت با روش مقدس مابی و سنتی کارساز نیست

کد خبر: ۵۶۸۵۱

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین علی العلی، مدیر منطقه‌ا‌‌ی ایران و خلیج فارس دانشگاه «کلمنتس» انگلیس و دین‌پژوه کویتی در گفتگو با شفقنا (پایگاه بین‌المللی همکاری‌های خبری شیعه) در خصوص واکاوی ریشه‌ها و مهمترین علل ظهور پدیده تکفیر در منطقه گفت: علت اصلی رواج تکفیر در منطقه به سطح فکری مردم مسلمان، استفاده ابزاری از دین توسط حکومت‌ها و دوری از سنت نبوی در تعامل با فرهنگ و تمدن بیگانه برمی گردد.

این اندیشمند شیعی در پاسخ به سؤال خبرنگار شفقنا درباره اینکه آیا تکفیر ریشه‌های مذهبی و فکری دارد؟ و اینکه آیا روش‌های فقهی مخالف استفاده از عقل در استخراج متون در ظهور این پدیده نقش داشته‌اند؟ گفت: پدیده تکفیر به دین و مذهب به خصوصی تعلق ندارد و اگر به هر نحوی این پدیده را در چارچوب دین قرار داده و تحلیل کنیم به اشتباه خواهیم رفت.

او افزود: اقدامات تکفیری معمولاً از سوی کسانی صورت می‌گیرد که ملبس به لباس و ظاهر دین هستند و خود به دین و مذهب خاصی تعلق ندارند.

روحانی شیعه و اندیشمند برجسته کویتی تصریح کرد: تمام کتاب‌های آسمانی و شرایع دینی دارای روحی یکسان هستند و همه ادیان آسمانی به دنبال تحقق عدل الهی در زمین هستند.

او در ادامه اظهار کرد: دین در ذات و واقعیت خود انسان را به فضیلت اخلاقی و کمال نفسانی فرامی‌خواند و از رذیلت و پستی دور می‌سازد.

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به اصل و منشأ تکفیر، تاکید کرد: در تکفیر دین تنها برای خدمت به اهداف سیاسی به کار گرفته می‌شود و در واقع آنچه در بحث تکفیر شاهد آن هستیم، استفاده از پوشش دینی برای تبلیغ و ترویج مسائلی است که ذاتاً دینی نیستند و با دین بیگانه‌اند.

نمونه‌های تاریخی استفاده ابزاری از دین

العلی در توضیح استفاده ابزاری از دین از سوی حکومت‌ها تاکید کرد: همه ما می‌دانیم که عیسی بن مریم (ص) چگونه انسانی است، و همه می‌دانیم که حضرت محمد مصطفی (ص) چه مقامی داشته‌اند، ولی اگر تاریخ را خوب واکاوی کنیم می بینیم که چگونه مسیحی‌ها و مسلمانان با پوشش دینی و با تلقی نادرست از دین جنگ صلیبی را آغاز کردند.

او افزود: در تاریخ نمونه‌های فراوانی را به ویژه در دوره بنی‌امیه و عباسی می‌توان یافت، که در آنها دین تنها به عنوان ابزار و پوشش از سوی حکومت‌ها به کار گرفته شد تا سیاست‌های خود را زیر پوشش آن اعمال کنند.

تعامل با غیرمسلمانان در سیره پیامبر (ص)

العلی به سیره پیامبر گرامی اسلام (ص) در زمینه ارتباط با دیگر فرهنگ‌ها اشاره کرد و آن را با تفکر تکفیری رایج در دوران معاصر بیگانه خواند و تصریح کرد: در سیره پیامبر (ص) می‌خوانیم که ایشان اسرای جنگی را در مقابل آموزش چند مسلمان آزاد می‌کردند. هدف از این آموزش ایجاد یک نوع ارتباط فرهنگی بین مسلمانان شبه جزیره عربستان با دیگر مردم جهان بود.

مدیر منطقه‌ا‌‌ی ایران و خلیج فارس دانشگاه «کلمنتس» انگلیس در ادامه اظهار کرد: واقعیت دین بر امر به معروف و فضیلت اخلاقی استوار است و از اقدامات تکفیری‌هایی که به دین اسلام تظاهر می کنند به دور است.

تکفیر در کشورهای اسلامی بستر فکری و عقبه اجتماعی ندارد

العلی در پاسخ به سؤالی درباره چرایی اینکه جریان‌های تکفیری در عراق و سوریه و برخی کشورهای اسلامی رشد و نمو یافته است، واینکه آیا این مسئله حاکی از وجود عقبه اجتماعی برای تکفیر در کشورهای اسلامی نیست؟ گفت: منابع آگاه غربی در چند روز اخیر اعلام کردند که منابع مالی و کمک به تکفیری‌ها از سوی مردم برخی کشورهای عربی و نیز بخشی از مردم مسلمان خاورمیانه صورت می گیرد.

او توضح داد: اگر خوب تامل شود، فارغ از یک نگاه سطحی می‌توان به خوبی دریافت که در کشورهای عربی و اسلامی مکتب فکری مدافع جریان‌های تکفیری که دارای سازماندهی و تشکیلات معینی باشد وجود ندارد.

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین علی العلی تاکید کرد: جریان‌های تکفیری مجموعه‌های مبتنی بر جهل و اجبار و استخدام زور و خشونت هستند که از سوی برخی افراد هدایت می‌شوند. این افراد با اعتقاد به این جریان، به صورت فردی منابع مالی و سیاسی و رسانه‌ای را برای آن مهیا می‌کنند.

او افزود: این حمایت‌ها را نمی‌توان به عنوان بستری مناسب برای پرورش جریان‌های تکفیری در کشور‌های اسلامی قلمداد کرد، زیرا از سوی تنها عده معدودی از مردم مسلمان حمایت می‌شود که معمولاً این مردم فاقد آگاهی دینی و بینش اعتقادی هستند.

استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: بسترهای تفکر دینی را مراکز مهم دینی می‌سازند. هیچ کدام از مراکز معروف دینی موافق اقدامات تکفیری نیستند و مثلاً اگر به "نجف اشرف" و "ازهر شریف" و دیگر مراکز دینی جهان اسلام توجه کنیم، خواهیم دید که همه آنها تکفیر را مردود و اقدامات ناشی از آن را محکوم می‌کنند.

علی العلی در ادامه تبیین کرد: منابع اصلی و اساسی که به این جریان‌ها کمک می‌کنند فاقد هر نوع آگاهی نسبت به تعالیم و آموزه‌های اسلامی هستند و در نتیجه نمی‌توان آنها را حمل بر اسلام و آموزه‌های آن کرد.

نقش رسانه در مقابله با جریان‌های تکفیری

علی العلی در پاسخ به سؤالی درباره نقش رسانه‌ها در نمایان ساختن اختلافات مذهبی و ترویج پدیده تکفیر، اظهار کرد: رسانه یکی از منابع اصلی تقویت و پشتیبانی پدیده تکفیر در منطقه است.

او گفت: علاوه بر اینکه برخی از رسانه‌ها در این زمینه منفی عمل می‌کنند، بسیاری از مردم جوامع اسلامی نیز در تعامل با رسانه مثبت عمل نمی‌کنند، به عنوان مثال اگر نگاهی به آمار استفاده از یوتیوب بیاندازیم خواهیم دید که تعداد افرادی که به کلیپ‌های ساخته و پرداخته حامیان تکفیر مراجعه می‌کنند بسیار بیشتر از افرادی است که به کلیپ‌های مروج اعمال نیک مراجعه می‌کنند. در نتیجه تعامل فردی ما با رسانه‌ها نادرست است.

به گفته العلی در مرحله دوم نیز به کارگیری رسانه از سوی برخی جریان‌های تندرو به این افراد ساده‌لوح خط مشی غلط می‌دهد.

دین‌پژوه کویتی در ادامه خواستار یک نهضت رسانه ای شد و افزود: جهان اسلام نیازمند یک نهضت رسانه‌ای گسترده برای ترویج ارزش‌های دینی صحیح و ارزش‌های ناب انبیای الهی می‌باشد.

روش‌های سنتی در فعالیت رسانه‌ای مقبولیت ندارد

العلی با انتقاد از شیوه برخی رسانه‌ها در ترویج فضیلت اخلاقی گفت: فضیلت‌ها باید به روش‌های امروزی و به صورت عقلانی به مخاطب منتقل شوند و روش‌های سنتی و مقدس مآبی دیگر کارساز نیست.

مدیر منطقه‌ا‌‌ی ایران و خلیج فارس دانشگاه «کلمنتس» انگلیس با اشاره به اینکه این روش‌های غیر عقلانی به روش‌های قدیمی و سنتی تبدیل شده‌اند، تاکید کرد: باید با مناقشه و بحث و بررسی عقلانی و منطقی، افراد را به سوی این ارزش‌ها دعوت کنیم؛ زیرا نسل کنونی تنها زبان منطق را می پسندد.

نقش علما در مقابله با تکفیر

او گفت: اندیشمندان جهان اسلام شامل علمای رشته‌های علوم طبیعی و نیز متخصان و علمای دین باید برای مقابله با تکفیر فعالیت کنند. در این میان علمای دین وظیفه سنگین‌تری بر عهده دارند؛ زیرا آنها وظیفه استخراج نص درست و رد متون منسوب به دین را بر عهده دارند و به این شکل می‌توانند راه درست تدین را به مردم معرفی کنند.

العلی تصریح کرد: متخصصان امور دینی باید تمامی منابر رسانه‌ای از جمله منابر حسینی در مساجد و حسینیه‌ها و رسانه‌های تصویری را به کار بگیرند.

او افزود: «وحدت قول» علما و فقهای دینی شیعه و سنی در زمینه رفع شبهه‌های دینی، مهم و حیاتی است به ویژه در شرایط کنونی که جهان اسلام نیاز به اتحاد و همدلی نیاز دارد.

انحصار فتوا در دست عده‌ای از علما

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین علی العلی، دین‌پژوه کویتی به وضعیت هرج و مرج در صدور فتوای شرعی در سراسر جهان اسلام اشاره کرد و گفت: صدور فتواهای شرعی متناقض باعث گمراهی برخی از مردم می‌شود و این مسئله به خصوص در میان مذاهبی که از دانشگاه اسلامی الازهر پیروی می کنند، رواج بیشتری دارد.

العلی در ادامه اظهار کرد: در این میان برخی افراد نیز هستند که بدون داشتن پیشینه علمی و فقهی لازم آیه و حدیث را به خطا تفسیر می‌کنند و نظر خود را اعلام می‌کنند و مردم را به خطا می‌برند.

اندیشمند کویتی با انتقاد از سطح آگاهی عمومی افزود: در این میان نوعی ضعف و ناآگاهی اجتماعی نیز وجود دارد که باعث می شود مردم به سرعت این گونه اقوال و فتواهای نادرست را بپذیرند و از آنها تبعیت و پیروی کنند.

استاد حوزه علمیه قم تاکید کرد: مردم باید بدانند هر امام جماعت و روحانی نمی‌تواند فتوا صادر کند و آگاهی بخشی نسبت به این موضوع باید در میان اهل تسنن و شیعه صورت گیرد.

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین علی العلی، در پایان اظهار کرد: در میان اهل تسنن باید مراجع دینی معروف و مشخصی باشند که صدور فتوا منحصر به آنها باشد، همانگونه که در میان شیعه نیز چنین است. این افراد باید علم و درایت کافی برای صادر کردن فتوا را داشته باشند و در برابر عواقب ناشی از فتوا پاسخگو باشند.

انتهای پیام

دیدگاه شما