یکی از دغدغههای اساسی بسیاری از اصلاحطلبان بعد از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاستجمهوری این بود که اکنون روحانی با این مجلس چه خواهد کرد؟ مجلسی که اکثریت آن را نمایندگان جناح رقیب تشکیل میدادند و البته تعدادی تندرو که در آن مجلس به دنبال هر بهانهیی برای به زیر سوال بردن مجموعه دولت بودند. گرچه دولت از همان آغاز به کار خود کمر همت بست تا راه تعامل با مجلس را در پیش بگیرد، اما آن نتیجهیی که در نظر دولت بود محقق نشد. تذکرها و سوالات و در صدر آن استیضاح وزیر علوم نمونههایی از به نتیجه نرسیدن تلاشها برای تعامل بود که بیشتر از سوی اقلیت تندروی مجلس هدایت میشد. همان اقلیتی که در برابر بسیاری از اقدامات دولت گذشته سکوت در پیش میگرفت. اکنون که یک سال از شروع به کار دولت و تجربه روابطش با مجلس گذشته است گفتوگویی با یکی از اصلاحطلبان انجام دادهایم. مرتضی الویری همان اصلاحطلبی که یک دوره نیز سکان شهرداری تهران را به دست داشته تعامل بین دولت و مجلس را تا آنجایی ناامیدکننده میداند که منتظر انتخابات بعدی مجلس شورای اسلامی نشسته است. وی که یک?سال?و نیم سختی را برای دولت پیشبینی میکند، معتقد است که اگر استیضاح وزیر علوم روی نمیداد دولت تا پایان مجلس نهم خود را بیمه کرده بود.
به گزارش جماران، متن گفتوگوی اعتماد با مرتضی الویری در ادامه میآید:
بسیاری اعتقاد داشتند که یکی از بزرگترین مشکلات دولت یازدهم کارکردن با مجلسی است که اکثر آنها تفکری متفاوت با وی دارند و یک اقلیت تندرو در حال فعالیت هستند. چقدر این مشکل در سال اول دولت خود را نشان داد؟
اگر مراجعهیی به میزان و نوع سوالات مطرح شده از سوی نمایندگان و احضارهای وزیران که از سوی آنان صورت گرفته داشته باشیم و اگر نگاهی به تعداد تهدیداتی که به استیضاح وزرا میشد بیندازیم همه نشاندهنده این است که رابطه مجلس و دولت رابطهیی تعاملی نبوده است. برخی نمایندگان به دنبال سنگاندازی و چوب لای چرخ گذاشتن در مسیر حرکت دولت بودهاند بنابراین میتوان دریافت پیشبینیهایی که در این زمینه صورت گرفته بود صحیح بوده است.
حال بسیاری با وجود اعلام آمار از سوالات و تذکرات و مقایسه آن با دولت گذشته این را حق و از ابزار نظارتی نمایندگان میدانند به نظر شما چقدر این تعداد طبیعی بوده و آیا استیضاح وزیر علوم را میتوان دلیلی بر عدم تعامل دولت و مجلس دانست؟
بله سوال و استیضاح حق مجلس است و انتظاری که از مجلس زنده هم میرود این است که بهطور مداوم و منظم بر کار دولت نظارت داشته باشد اما اگر به سوالات مطرح شده از وزرا و همچنین دلایل استیضاح وزیر علوم نگاهی داشته باشیم درمییابیم که این نوع برخوردها از نوع نظارتی نبوده بلکه از نوع دخالتی بوده است. وقتی میبینیم نمایندگان حتی در مورد انتصابات دولت، وزرا را احضار میکنند، از آنجایی که کاملا مشهود است که انتصابات جزو حقوق قطعی وزیران است یا وقتی که نمایندگان وزرا را مورد سوال قرار داده و از آنها درباره دیدار با محمد خاتمی یا برخی افراد دیگر توضیح میخواهند و حتی در زمینه برداشتن محدودیتهایی که بهطور غیرقانونی در دولت، گذشته به وجود آمده بود از وزریران سوال میپرسند معلوم میشود که به هیچ وجه بحث نظارت و مقابله با حرکتهای غیرقانونی مطرح نیست. اما اگر به گذشته برگردیم میبینیم که بهطور فراوان تخلفات غیرقانونی صورت میگرفت اما همین مجلس کوچکترین عکس العملی نسبت به آن نداشت. به عنوان مثال دیوان محاسبات گزارشی داد مبنی بر اینکه در یک سال مالی حدود دو هزار تخلف بودجهیی صورت گرفت و همچنین تخلفاتی در حوزه
پولی و مالی اما اعتراضی بر آن نبود. حتی در مواقعی شخص رییس دولت گذشته نیز مصوبات مجلس را اجرا نمیکرد و غیر از تعداد قلیلی از نمایندگان کسی به آن اعتراضی نداشت.
چه دلیلی برای عدم تعامل مجلس و دولت وجود دارد؟ اعضای تندروی مجلس که تعداد اندکی هستند، پس این عدم تعامل از کجا نشات میگیرد؟
متاسفانه صرف?نظر از اینکه یک عده نمایندگان خوشفکر، شجاع و وظیفهشناس در مجلس وجود دارند اما برخی نمایندگان طوری رفتار میکنند که گویی برآمده از رای مردم نیستند. البته در این امر چند عامل است که موجب شده نمایندگان آن شجاعت لازم را نداشته باشند. میتوان گفت بسیاری از افراد توانمند بنا به دلایل مختلف و از جمله شرایط سیاسی آن دوره از شرکت در انتخابات مجلس قبلی کنارهگیری کردند و دوم اینکه بسیاری از نمایندگان هم بنا به دلایلی نمیخواهند در اینگونه موارد موضعگیری داشته باشند، دلایلی که نماینده را محافظهکار میکند. همه این موارد از عواملی هستند که سبب شده مجلس به وظیفه اصلی خود که همان تصویب قوانین محکم و دقیق و نظارت کامل بر عملکرد دولت است نتواند به نحو مطلوبی به اجرا گذارد.
برای بهبود روابط مجلس و دولت چه اقداماتی باید صورت بگیرد؟ آیا در این امر دولت نباید پیشقدم شود؟
دو مساله در اینجا مطرح است؛ یکی عمر باقیمانده از مجلس نهم و دیگری آینده دولت. نمایندگان خوشفکری هستند که اکنون در مسند نمایندگی قرار دارند و این افراد هستند که باید زمینه تعامل بیشتر با دولت را فراهم کنند. دولت نیز باید سعی کند که با عملکرد روشنگرانهیی که از خود نشان میدهد و با باج ندادن به کسانی که به دنبال بهانهگیری هستند تلاش کند که با کمک نمایندگان خوشفکر و متفکر این دوره را سپری کند. اما برای آینده به اعتقاد من باید تمام صاحبنظران، گروهها و احزاب با همکاری دولت تلاش کنند که در یک شرایط بسیار آرام و مناسب انتخابات مجلس انجام شود و نمایندگانی که منافع ملی را بر منافع فردی ترجیح میدهند به مجلس راه یابند و مجلسی تهی از افراد تندرو داشته باشیم تا در تعامل بین مجلس و دولت، دولت یازدهم بتواند به عملکرد مطلوب و تحقق وعدههای خود دست یابد.
مجموعه دولت تاکنون چه تلاشی برای بهبود روابط با نمایندگان داشتهاند؟ در آغاز کار دولت شاهد بودیم که چند جلسه بین دولت و مجلس برای تعامل بیشتر روی داد که البته محدود به همان چند جلسه شد، چرا این تعامل ایجاد نشد و چرا این جلسات ادامه نیافت؟
من خودم در دولت نیستم و اطلاع دقیقی از تلاش دولت ندارم اما آنچه در جریان استیضاح فرجی دانا اتفاق افتاد کار مناسبی نبود. لازم بود دولت و مخصوصا شخص رییسجمهور حضور بیشتری در جمع نمایندگان داشته باشند. شکست دولت در جریان استیضاح را باید در یک اشتباه بزرگ حسن روحانی جستوجو کنیم. وی بهجای اینکه در مجلس حضور یابد، یک سفر استانی را به دفاع از وزیر کابینه باحضورش در مجلس ترجیح داد. دولت و معاونت پارلمانی او و وزرا باید ارتباط بیشتری با مجلس برقرار کنند تا با این اقدام بتوانند تندروهای مجلس را منزوی کنند.
پیشبینی شما از یک سال پیش روی دولت یازدهم در روابط با مجلس چیست، آیا امکان تعامل بین این دو نهاد وجود دارد؟
فکر میکنم اگر فرجی دانا رای میآورد دولت خود را به مدت 18 ماه در برابر مجلس بیمه میکرد اما متاسفانه این استیضاح زمینه را برای نمایندگان فراهم کرد که احساس کنند میشود با بیان مطالبی خلاف واقع و فضاسازی با دولت مقابله کرد. احساس میکنم که دولت یک و سال و نیم سختی را پیشرو دارد و فقط میتوان به امید مجلس آینده ماند.
پس به نظر شما در این فرصت باقیمانده از عمر مجلس امکان تعامل وجود ندارد؟
البته هر تعاملی که صورت بگیرد و به هر میزان بیشتری باشد یقینا ناهماهنگیها را کاهش خواهد داد. هم دولت و هم نمایندگان خوشفکر مجلس باید برای رسیدن به این تعامل تلاش کنند اما برخی از نمایندگان هستند که رای و نظر آنها با هیچ تعاملی تغییر نخواهد یافت. با تمام این احوال دولت نباید هیچگونه فرصت تعامل را ولو به میزان محدود از دست بدهد و باید از کوچکترین فرصتها برای روشنگری نمایندگان مجلس بهرهگیری کند.