کسبه دور میدان راهآهن معتقدند که همه مردم شهر یکپارچه در مصرف آب صرفهجویی نمیکنند: «بعضی از مردم شهر فکر میکنند که فقط ایران یک شهر دارد آن هم تهران است به همین خاطر تا میتوانند آب مصرف میکنند و اصلا به روستاهایی که نمیتوانند مثل تهران آب داشته باشند و با جیرهبندی، آب به آنها میرسد فکر نمیکنند. باید انصاف داشته باشیم این آب حق همه است
«بیشترین مشکل این ساختمانهای بزرگ، خرابی سیفون توالتفرنگیهاست که نشتی آب دارد و اهالی ساختمان یا متوجه خرابی نمیشوند یا به روی خودشان نمیآورند یا که مستاجرند و وقتی میفهمند که مثلا باید برای تعویض یک شناور 20 هزار تومان هزینه بدهند منصرف میشوند و سیفون خراب میماند با کلی نشتی و هدر رفت آب»
سهیل سراییان/ 20 روز تا پایان تابستان مانده و فعلا خبری از باران نیست، سدهای تهران آب زیادی در خود ذخیره نکردهاند و نهایتا تا اول آذرماه آب دارند. در تیرماه امسال مدیرعامل آبفای تهران درباره حجم مصرف آب در میان تهرانیها اعلام کرده بود که در حال حاضر میزان مصرف آب در پایتخت 5/10 درصد افزایش یافته است، تهرانیها هر شبانهروز به اندازه دریاچه چیتگر آب مصرف میکنند، سرانه مصرف آب در استان تهران روزانه به ازای هر نفر 320 لیتر است که حدود دو برابر استانداردهای جهانی است. در تابستان امسال به دلیل گرمای بیشتر نسبت به سالهای گذشته میزان مصرف آب در میان مردم بیشتر از سالهای قبل بود، این درحالی است که در بعضی از شهرهای ایران آب با تانکر و به صورت جیرهبندی به آنها رسیده است.
براساس اعلام اخیر وزارت نیرو هماکنون علاوه بر کلانشهر تهران، 10 شهر بزرگ اراک، اصفهان، شیراز، قزوین، قم، کرج، کرمان، مشهد، همدان، یزد و 517 منطقه جمعیتی دیگر کشور در معرض تنش آبی قرار دارند. تامین آب آشامیدنی مورد نیاز کشور در تابستان امسال با 38 مترمکعب در ثانیه کمبود مواجه است و چنانچه 10 درصد مصارف مشترکان صرفهجویی نشود این فصل با محدودیت و مشکل در منابع آب ادامه خواهد داشت. در نظرخواهی «اعتماد» از مردم خیلیها در ظاهر معتقد به صرفهجویی در مصرف آب بودند اما در باطن معلوم نبود در خانههایشان چه میگذرد. هرچند توزیع نامناسب جمعیت در مساحت کشور و اختصاص سهم 90درصد آب به کشاورزی از دلایل عمده کمبود آب در سرزمین ایران است اما افزایش مصرف و خشکسالیهای مداوم نیز نقش تعیینکنندهیی در شیوع بحران کمآبی در کشور داشته، به طوری که آمارهای سازمان هواشناسی کشور متوسط بارش در ایران را ??? میلی متر دانسته و این مقدار را کمتر از یک سوم متوسط جهانی آن (یعنی ??? میلیمتر) عنوان میکند. با وجود سکونت یک درصد جمعیت کل جهان در ایران، اما سهم کشورمان از منابع آب تجدیدپذیر تنها ?? صدم درصد است.
در شرایطی که حدود ?? درصد از زمینهای قابل کشت کشور به آبیاری نیاز دارد، ولی به سبب بیتوجهی اغلب کشاورزان به شیوههای نوین آبیاری و استفاده از شیوههای منسوخ آبیاری سنتی و غرقابی، حدود ?? درصد آب مصرفی ایران در بخش کشاورزی به مصرف میرسد. آمارهای مستند وزارت نیرو همچنین بیانگر آن است که میزان روانآب رودخانههای کشور در چند سال اخیر به کمتر از ?? درصد رسیده و در کمتر از یک دهه میزان این روانآبها نصف شده است. در زمان حاضر، حدود شش هزار و ??? روستا در کشور وجود دارد که در طول سالیان گذشته فقط با تانکر آبرسانی شدهاند و اکنون نیز با تشکیل کمیته ویژهیی برای شهرهای دارای بحران آبی، ?? شهر زیر نظر این کمیته قرار گرفته و اقدامهای لازم برای عبور از بحران کمآبی در این شهرها در حال اجراست. «اعتماد» در این نظرخواهی که در نقاط مختلف تهران انجام شده سعی کرده تا مساله کمآبی را با تمام مردم درمیان بگذارد و نظر آنها را جویا شود که برای صرفهجویی در مصرف آب باید چه کاری انجام داد؟
کاسبهای قدیمی اسراف نمیکنند
بازارچه قدیمی تجریش هنوز به طور کامل از خواب بیدار نشده و تکتک حجرههایی هستند که کرکره را بالا دادهاند. خنکای صبحگاهی فضای مسقف با گرمای مهاجم آخرین ماه تابستان در جدال است و جنگ به نفع همین نسیم خنک کم جان مغلوبه میشود. کاسبهای قدیمی که سحرخیزتر بودهاند، در خلوتی گذر اصلی بازارچه مشغول جارو کردن پیشخوان ورودی مغازه خود هستند و گرد و خاک را با پاشیدن آب از بطریای که در دست دارند به زمین مینشانند. بوی خاک نم کشیده در گودی گذر مسقف پیچیده و قدمهای عابران روی آسفالت تر شده گذر اصلی بازارچه نقش و نگار میاندازد. خلیل محمدی که مغازه منسوجاتش نزدیک به ورودی شرقی بازارچه است فارغ از آب و جاروی مغازهاش روی صندلی راحتی نشسته است. پیرمرد در پاسخ به قحطی آب و رفتارهای شهروندی مردم تهران در قبال مصرف و اسراف آب شرب، با خونسردی به عبور عابران چشم میدوزد و میگوید: «ما در مغازهمان شیر آب نداریم. من هر روز مغازه را تی میکشم و جارو میزنم. هیچوقت هم اسراف نکردهام. اسراف حرام است. میگویی با آب تصفیه شده پیادهرو و آسفالت خیابان را نشور. میگوید به شما ربطی ندارد. پولش را میدهم. یک کانال جلوی خانهها
است که میتواند کل تهران را سیراب کند. دو سال است که جلوی کانال را آشغال و زباله گرفته و شهرداری یکبار هم نیامده کانال را لایروبی کند و آب کانال میرود داخل جویها و دیگر قابل استفاده نیست. ما با آب همان کانال باغچه و گلدانهایمان را آب میدادیم. حالا گلدانها و باغچههایمان خشک شده.»مرتضی رستمی، فروشنده ماشین در خیابان بهشتی است او شلنگ آب را روی سنگهای جلوی مغازهاش باز کرده و مشغول شستن پیادهروست. این فروشنده گفت: «ما آب زیادی مصرف نمیکنیم فقط صبحها پیادهرو را میشورم اما همیشه در مصرف آب صرفهجویی میکنم و در خانه هم همینطور هستیم، به نظرم با این چند دقیقه که من جلوی مغازه را میشورم اتفاقی برای آب نمیافتد. مردم در خانههای چندصد متری در شمال شهر استخر هم دارند اینکه دیگر چیزی نیست.»کسبه دور میدان راهآهن معتقدند که همه مردم شهر یکپارچه در مصرف آب صرفهجویی نمیکنند، مصطفی یکی از این کسبه است، او در این باره گفت: «بعضی از مردم شهر فکر میکنند که فقط ایران یک شهر دارد آن هم تهران است به همین خاطر تا میتوانند آب مصرف میکنند و اصلا به روستاهایی که نمیتوانند مثل تهران آب داشته باشند و با
جیرهبندی، آب به آنها میرسد فکر نمیکنند. باید انصاف داشته باشیم این آب حق همه است.»
آسفالت را با جارو تمیز کن
حسیناللهوردی؛ بچه شمیران، بساط کسبش را جنب ورودی قهوهخانه اول تکیه پهن کرده و به تربارفروشهای تکیه که مشغول جارو زدن پسماند بار سبزی و بنشنشان هستند اشاره میکند و میگوید: «اینجا کاسب اسراف نمیکند. جارو میکند و با یک بطری هم آب میپاشد. از قدیم هم همین طور بود. بارها دیدهام که بعضیها این شلنگها را دستشان میگیرند و آسفالت کوچه را با آب خوراکی میشویند. یکبار به یکیشان گفتم گفت پولش را میدهیم. گفتم میدانم اما گناه دارد. اسراف است. آسفالت را با جارو تمیز کن. اینهایی که با شلنگ آب پیادهرو و کوچه و ماشین میشویند کاسبها و خانهدارهای جدیدند که میخواهند با فشار آب آشغال و کثافت را تمیز کنند. مگر مادرهای ما نبودند که با یک آفتابه و جارو حیاط و کوچه و محله را تمیز میکردند. من تا جایی که میتوانم رعایت میکنم. توی خانه هم به خانمم گفتم. برای شستن ظرف، اول مایع درست میکند و ظرفها را خیس میکند و بعد، ظرفها را آب میکشد. شکر خدا را کنیم. هرچه خودش بخواهد. انشاءالله که آب هم تمام نمیشود. خدا ارحمالراحمین است. این مردم با هم مهربان باشند خدا هم با مردم مهربان است.»
سرایدار خانهیی در محله سیدخندان درباره مصرف اهالی ساختمان گفت: «ببینید بعضیها هستند که خیلی آب مصرف میکنند چون میخواهند وسواس به خرج دهند و آب را ساعتها باز میگذارند و به کارهایشان میرسند اما وقتی یک روز برای چند ساعت آب قطع میشود شروع به غر زدن میکنند و دیگر نمیتوانند تحمل کنند، من سعی میکنم به آنها بگویم که قرار است آب را جیرهبندی کنند اما بعضیها رعایت میکنند و بعضیها هم رعایت نمیکنند.»
رضا رحیمی ساکن خیابان سعدی است او میگوید که فشار آب کمتر شده و گاهی اوقات هم برای چند ساعت قطع میشود او گفت: «ما ساختمان پرمصرفی نیستیم و تقریبا همه سعی میکنند که در مصرف آب صرفهجویی کنند اما عدهیی هستند که احتمالا در این منطقه آب زیاد مصرف میکنند و به همین خاطر آب ما هم قطع میشود، همه کارشناسان هم میگویند که سدهای تهران شرایط خوبی ندارند و باید همه در مصرف آب صرفهجویی کنند این آب برای خودمان است نباید مدت زمان زیادی دوش بگیریم یا حیاط را بشوریم.»
آب که هر روز است
هادی ایلبیگی؛ فروشنده قدیمیترین مغازه منسوجات بازارچه میگوید: «ما کاسبهای سنتی و قدیمی خیلی مصرف نداریم. جدیدها رعایت نمیکنند. توی خانه هم همین است. بچه هایمان به هدر دادن آب عادت کردهاند. تذکر که میدهیم تا مدتی رعایت میکنند اما دوباره وضع همان است. آب هم که تمام شود از تهران فرار میکنیم. آب نباشد زندگی نیست. کسب باید جمع شود. زندگی جمع میشود.» تصویر یکی از گذرهای فرعی بازارچه تایید حرفهای ایلبیگی است. مصطفی، کارگر 19 ساله یک ساندویچفروشی با شلنگ آب، آسفالت جلوی مغازه را هدف گرفته است. آب شرب روی تن آسفالت جاری است و انتهای تصویر به سرازیر شدن آب به دریچه چاهک فاضلاب ختم میشود. مصطفی یک سال است که مشغول کار شده و در جواب اینکه از بحران آب چه میداند با لبخندی به نشانه نادانی میگوید: «آب که هر روز هست.»عباس حسینی کنار جوی ایستاده و با آب جوی ماشین خودش را تمیز میکند، میگوید که نباید با آب لولهکشی ماشین شست. او درباره مصرف آب در تهران گفت: «تهران چقدر مگر آب دارد؟ چه کاری میتوان برای ادامه زندگی در تهران انجام داد؟ این شهر هرروز جمعیتش بیشتر و به همین خاطر میزان مصرف آب بیشتر میشود،
تهران هم شهری نیست که بارش برف و باران زیاد داشته باشد. اینگونه میشود که با یک گرمای تابستان تمام ذخایر آب در تهران تمام میشود و دیگر کاری نمیتوانیم بکنیم. کاش به فکر آیندگان باشیم.»
خانم ساکن خیابان طالقانی گرمای بیسابقه تابستان را دلیل اصلی مصرف زیاد آب میداند و معتقد است سدها اینگونه که مسوولان میگویند هم خالی نیست. مردم مثل همیشه آب مصرف میکنند البته که تابستان امسال هم هوای بسیار گرمی داشتیم و میتوان گفت که تقریبا از خرداد ماه هوا رو به گرما گذاشت. اگر به این اندازه شرایط آب در کشور خراب است خب چرا تهران را جیرهبندی نمیکنند؟ ما در ساختمانی که هستیم به این خاطر که طبقه آخر هستیم همیشه فشار آب کمتر از بقیه واحدهاست و روزهای تعطیل مشکلات زیادی داریم، شستن لباس و حمام تنها مصرف واحدهای ساختمانی است اما عدهیی در ساختمانهایشان استخر دارند یا به دلیل بزرگ بودن خانههایشان آب بیشتری نیاز دارند که این گروه باعث از بین رفتن آب میشوند».
سه برابر مجاز مصرف میکنیم
مدیر یکی از برجهای زعفرانیه شاکی است از اینکه اهالی برج مسوولیتی در قبال مراعات مصرف آب احساس نمیکنند. برجی که او مدیریتش را بر عهده گرفته، 26 واحد سکنه دارد و استخر برج از ابتدای سال به علت خرابی تعطیل شده اما میگوید که مصرف ساکنان برج سه برابر حد مجاز است: «هنوز قبض اخطار برایمان نیامده اما میدانم که بیش از حد مجاز مصرف میکنند. قبض این برج نباید بیشتر از 200 هزار تومان در ماه باشد اما قبضهای 700 هزار تومانی برایمان میآید. شاید از 26 واحد، حداکثر 3 یا 4 واحد مراعات کنند. کمترین توقع ما این است که وقتی شیر خانه شان خراب میشود و چکه میکند یا خودشان تعمیر کنند یا به ما خبر بدهند که ما تعمیرکار بیاوریم نه اینکه روزها و روزها آب چکه کند و به روی خودشان نیاورند. هر روز باید برویم و زنگ شان را بزنیم که شما را به خدا سیفون توالت فرنگیتان را درست کنید. تذکر میدهیم، نامه میدهیم اما به روی خودشان نمیآورند که این خرابی را تعمیر کنند. همه شان هم ثروتمندند اما اسراف آب این برج دیگر از مساله پول هم گذشته.»
علی، مسوول تاسیسات یکی از برجها، تقصیر ته کشیدن موجودی آب سدهای تهران را گردن سازمان آب میاندازد که باید از سالها قبل آب شرب را از آب غیر خوراکی جدا میکرده: «بیشترین مشکل این ساختمانهای بزرگ، خرابی سیفون توالتفرنگیهاست که نشتی آب دارد و اهالی ساختمان یا متوجه خرابی نمیشوند یا به روی خودشان نمیآورند یا که مستاجرند و وقتی میفهمند که مثلا باید برای تعویض یک شناور 20 هزار تومان هزینه بدهند منصرف میشوند و سیفون خراب میماند با کلی نشتی و هدر رفت آب. استخرها هم آب زیادی هدر میدهند. در شهرک غرب برای استخر خانهیی رفتم که چاه آب آن منطقه خشک شده بود و تمام استخرهای آن منطقه را با آب شرب پر میکردند. البته بیشترین مصرف آب را خانمها دارند که حمام میروند و موهایشان بلند است که تا این موها خیس بخورد یک بشکه آب تمام شده.»
مقصر شهردار است
ساکنان فرعیهای منتهی به باغ فردوس چندان علاقهیی به اظهارنظر درباره بحران آب تهران ندارند. آنها که برجنشین هستند جواب دادن را به دوش سرایدار غایب میاندازند و سکنه خانههای قدیمی هم عذرخواهی میکنند و صدای «تق» گوشی آیفون میفهماند که نمیخواهند فعلا آرامششان را با دغدغه بیآبی مشوش کنند. یکی از معدود ساکنانی که حاضر به اظهارنظر میشود هم میگوید که پر مصرف نیستند و در مصرف آب مراعات میکنند. آبیاری یک روز در میان باغچه خانه با آب چاه و دریافت قبضهای با ارقام معمولی را هم گواه حرفش میگیرد و در پاسخ به فرض ته کشیدن ذخیره آب تهران در یک روز غیرقابل پیشبینی میگوید: «مشکل آب تهران فقط به دلیل جمعیت زیاد است. سالهای قبل که جمعیت تهران کم بود مشکل بیآبی یا کمآبی نداشتیم. برای آن روز غیرقابل پیشبینی هم مجبوریم آب بخریم. البته گزینه درستی نیست و دولتها باید از سالها قبل به فکر حل این مشکل میبودند.»
خریدن آب خوراکی ظاهرا تنها گزینه موجود برای خیلی از شهروندان است. انتخابی که از 10 سال قبل در زندگی ثریا راه باز کرده است: «من یک نفرم. تمام مصرف آبم، یکبار استحمام در روز است. غذا از بیرون میگیرم و آب معدنی میخرم.»
اما به دوستش اشاره میکند که به گفته او، جور کم مصرفی ثریا را میکشد و در اثنای ساختن ساختمانشان، آبی است که هدر میدهد. دوست ثریا فعلا برای کاهش التهاب ناشی از شوک بیآبی چند بسته آب معدنی خریده اما درباره راهکار مواجهه با واقعیت تمام شدن ذخایر آب تهران میگوید: «اگر واقعا آب قطع شود به اداره آب تلفن میکنم و داد و بیداد راه میاندازم و میگویم که میخواهم بروم دستشویی و آب برای وضو گرفتن ندارم.» جملهاش را با عتابی رو به ثریا تکمیل میکند: «دولتها مقصرند که ما به بحران آب رسیدهایم. مقصر اصلی شهردار است که مجوز ساختمانسازی داده.»
یکی از کسبههای خیابان پانزده خرداد که اغذیهفروشی دارد بالای دستشویی مغازهاش نوشته «مشتری گرامی در مصرف آب صرفهجویی کنید». او میگوید: در این روزهایی که آب کم است و هوا هم بهشدت گرم شده چارهیی جز صرفهجویی نداریم در غیر این صورت اگر همین اندازه آب قطع شود هم بیچاره میشویم. او گفت: «من همیشه وقتی مشتریان میخواهند دست خود را بشورند تذکر میدهم که به سرعت شیر آب را ببندند که بیشتر از این آب مصرف نشود، اگر هر کدام از مردم در مصرف آب حتی به اندازه کمی صرفهجویی کنند میتوانیم تا فصل پاییز که بارندگی در تهران شروع میشود شرایط را حفظ کنیم.»
استخر تا اطلاع ثانوی تعطیل
تقریبا تمام برجهای خیابان زعفرانیه استخر دارند. سرایدار یکی از برجها میگوید که آب استخرشان دو سال یکبار عوض میشود و در این مدت هم آب استخر را با قرص و کلر ضدعفونی میکنند. سرایدار برج دیگری هم اضافه میکند که آب جکوزی هر دو ماه یکبار عوض میشود. نگهبان یکی از برجها با 32 واحد مسکونی هم میگوید که فقط به دلیل دو قبض اخطاری که برای ساکنان برج آمده مجبور شدند استخر را «تا اطلاع ثانوی» تعطیل کنند: «از اول مرداد استخر را تا اطلاع ثانوی تعطیل کردند. البته استخر را هر 20 روز یکبار با آب چاه پر میکردیم ولی اخطار آمد. ظاهرا ساکنان از این ماه در مصرف آب رعایت کردهاند چون در قبض آخر اخطاری نبود.»
نگهبان میگوید که باغچه خانه خودش را فقط غروبها آبیاری میکند. میگوید که واقعا برای هدررفت آب دلش میسوزد. میگوید که شست و شوی اتومبیل ساکنان برج با آب چاه قدغن شده و ساکنان ناچارند بروند کارواش. میگوید که سالن و ورودی برج هم هر روز با جارو و تی تمیز میشود. از اتاقک نگهبانی خارج میشوم و آسفالت پیاده روی برج خیس از آب است.
خانم ساکن خیابان ونک بی فکر بودن بعضی از مردم پایتخت را دلیل اصلی مصرف زیاد آب میداند، او گفت: خیلی از مردم وقتی در مقابل این وظیفه قرار میگیرند که آب کمتری مصرف کنند، فکر میکنند که تا امروز مصرف مناسبی داشتهاند و حالا باید آن میزان مصرف را کم کنند در صورتی که در گذشته هم مصرف بالایی داشتهاند و حالا باید خیلی کمتر از مصرف گذشته آب استفاده کنند، میتوان لباسها را بعد از چند روز شست یا مدت زمان کوتاهی دوش بگیرم. شرایط واقعا خوب نیست.»
سرایداری مشغول تمیز کردن باغچه مقابل یکی از ساختمانهای خیابان شهرک قدس است. او درباره میزان مصرف آب در ساختمانش میگوید: «به من گفتهاند که اینجا را باید تمیز کنم و جز با آب نمیتوانم کار دیگری کنم خودم هم نمیخواهم آب زیادی مصرف کنم اما این باغچه و پیادهرو مقابل ساختمان فقط با آب تمیز میشود. در این تابستان روی قبوض برق و آب هشدارهایی برای مصرف زیاد و قطع شدن آب برای مردم آمده است اما وقتی خودشان رعایت نمیکنند به نظرم حتما باید قطع شود. من بارها به اهالی گفتهام که نباید آب برای حیاط استفاده کنیم اما آنها گوش نمیدهند، البته بعضی از واحدها رعایت میکنند اما این بی نظمی در صرفهجویی آب در تمام تهران وجود دارد.»
منبع: اعتماد