«پخش گزینشی و برنامهریزیشده برخی از اظهارات مدیران، وزرا و پرداختن به حاشیههای دولت یازدهم بیش از آنکه به اصل اقدامات دولت بپردازند، ازجمله دلایل ناراحتی دولت است. برخی از برنامهسازان و مدیران رسانه ملی که از سینهچاکان دولتهای نهم و دهم بودند اکنون این دولت را رقیب سیاسی خود تصور میکنند»؛ این را مهندس اکبر ترکان میگوید. انتقاد روحانی از وضعیت صداوسیما باعث شد تا مهندس اکبر ترکان واکنش نشان دهد. او بهخوبی میداند معادلات گذشته موجب شده رئیس دولت یازدهم ناراحتیاش را اینگونه از رسانه ملی بیان کند. البته ترکان معتقد است دولت یازدهم تحت فشار مسیر خود را تغییر نمیدهد. مشروح گفت وگوی «آرمان» با مهندس اکبر ترکان، مشاور ارشد رئیسجمهور و دبیر مناطق آزاد در ذیل آمده است:
چند روز پیش رئیسجمهور به برخی از اقدامات صداوسیما انتقاد کردند، شما بهعنوان یک دولتمرد عملکرد صداوسیما را در بازتاب اخبار دولت مثبت ارزیابی میکنید؟
نه، من هم همان نظر آقای روحانی را دارم، اما آقای روحانی بهدلیل برخی از معذوریتها بسیاری از مسائل را بیان نکردند. متاسفانه برخی از برنامهسازان صداوسیما هنوز در دوره انتخابات و رقابتهای انتخاباتی قرار دارند. آنها با رویکرد سیاسی و حتی جناحی به دولت و اقدامات دولت مینگرند.
بالاخره هر کسی یک ایده سیاسی و طرز تفکری دارد.
من حرف شما را قبول دارم. دولت هیچگاه نگفته است که مخالفان حرف نزنند، انتقاد نکنند یا از تریبون صداوسیما بهره نگیرند. دولت آزادی اشخاص و آزادی تفکر را قبول دارد اما این روند در صداوسیما روندی یکطرفه دارد. استفاده از تریبون صداوسیما حق تمام جریانات سیاسی و همه دولتهاست. مگر نمیگویند این رسانه، ملی است. پس باید به تمام دیدگاههای سیاسی احترام بگذارد. حال دولت و رئیسجمهور معتقد است که رسانه ملی، به اقدامات دولت جناحی مینگرد.
استدلال شما برای اثبات عملکرد جناحی برخی از برنامهسازان سیما چیست؟
پخش گزینشی و برنامهریزیشده برخی از اظهارات مدیران، وزرا و پرداختن به حاشیههای دولت یازدهم بیش از آنکه به اصل اقدامات دولت بپردازند، ازجمله دلایل ناراحتی دولت است. برخی از برنامهسازان و مدیران رسانه ملی که از سینهچاکان دولتهای نهم و دهم بودند اکنون این دولت را رقیب سیاسی خود تصور میکنند و از شکست در انتخابات ناراحت هستند درحالی که یک سال است انتخابات به پایان رسیده است، اگر کسی میخواهد با دولت رقابت کند باید در قالب احزاب سیاسی با دولت رقابت کند، نه در پشت سنگر رسانه ملی پنهان شود و برای تخریب چهره دولت برنامهسازی کند. برخی از مدیران سیما بهخصوص هنوز در دوره انتخابات سیر میکنند درحالی که دولت رقیب سیما نیست، رسانه ملی و دولت باید در یک جهت حرکت کنند چراکه مطابق قانون اساسی صداوسیما زیرمجموعه قوای سهگانه است بنابراین برخلاف آن چیزی که در این یک سال دیدیم دولت باید با رسانه ملی همسو باشد.
قبول دارید که صداوسیما هم میتواند انتقاد کند؟ مثلا صداوسیما معتقد است که مناطق آزاد در یک سال اخیر در جهت تولید حرکت نکرده و بیشتر اهداف گسترش واردات داشته است.
انتقاد یا تخریب، شما فرق این دو را برای من مشخص کنید تا من حرف شما را قبول کنم. انتقاد یا عدم پوشش مناسب اقدامات دولت، فکر میکنم مورد دوم به اقدامات برخی از مدیران صداوسیما نزدیکتر باشد. این حرف درست است که دولت بهدنبال سرمایهگذاری در مناطق آزاد است به همین دلیل از سرمایهگذاری خارجی استقبال میکند. دولت بارها گفته است که فرش قرمز برای سرمایهگذار پهن میکند. این حرف جدیدی نیست چون موجب رونق مناطق آزاد میشود. زیربناها را دولت میسازد، اما اینکه رسانه ملی میگوید دولت یازدهم تاکید بسیاری بر واردات در مناطق آزاد دارد، باید به آمار رجوع کنیم، صداوسیما میزان واردات را نسبت به دولت قبل بسنجند تا متوجه شوند که دولت بیش از هر چیز به دنبال سرمایهگذاری است. آن نحوه گزینشی پخش خبر در دوره گذشته نشان میداد که برخی از مدیران صداوسیما فدایی دولتی شدهاند که بعضا اقدامات و عملکردشان نماد بیتدبیری بود. بنابراین وقتی مدیران فدایی دولت احمدینژاد راجع به دولت قضاوت میکنند من انتظاری جز تخریب ندارم. کمااینکه بسیاری از خدمات ارزشمند دولت یازدهم از دید مدیران سیاسی مغفول میماند و بازتاب درستی
نمیدهند.
مثلا صداوسیما باید چه چیزی را منتشر میکرد که معتقدید ندیده است؟
موفقیت دولت روحانی در مهار تورم سال گذشته از جمله این اقدامات بود. کنترل قیمت ارز، کنترل بازار که بانک جهانی اذعان دارد اما رسانه ملی هیچکدام از این دستاوردها را بهدرستی منتشر نکرد، تلاش دولت برای گسترش خدمات درمانی ارزانقیمت که هزینه سرسامآوری را بردولت تحمیل کرد، آیا بازتاب درستی در رسانه ملی داشت؟ نه، در مقابل به حاشیههای دولت پرداختند. همه رسانههای دیگر میگویند اما رسانه ملی بهگونهای جناحی به مساله مینگرد، برخی از مدیران سیما نمیتوانند یا نمیخواهند موفقیت دولت یازدهم را ببینند. به نظر میرسد هنوز افراد در صداوسیما هستند که پیروزی دولت روحانی را نپذیرفتهاند و بهخاطر انتخابات سال گذشته و شکست کسانی که دوست داشتند، عصبانی هستند. غیر از این چه میتواند باشد؟
آیا دولت یازدهم از این رویکرد سیاسی ضربه دیده است؟
اقداماتش بهدرستی تببین نشده است. دولت یازدهم برای برقراری آرامش و توسعه آمد اما حاشیهسازی برخی از برنامهسازان سیما چیز دیگری را نشان میدهد. دولت یازدهم نیامده بود فقط مدیران بهطور مثال وزارت علوم را تغییر دهد اما با عینک سیاسی برخی تنها این دیده شد. هیچگاه سعی نکردند دوربین خود را میان مخاطبان اصلی ببرند. البته کسانی که به دولت روحانی رای دادند از برخی از اقدامات رسانه ملی ناراضی هستند و همین حرف رئیسجمهور را میزنند.
همین برخورد سیاسی باعث تغییر ذوق و سلیقه مردم هم شده است.
بله، آمار مرکز پژوهشهای مجلس گرایش مردم نسبت به شبکههای ماهوارهای را نشان میدهد. اگرچه این واقعیت برای ما تلخ است اما نشان میدهد سیاستهای برخی از مدیران سیما ناکارآمد بوده است. اکنون هم با این رویکرد برخی از برنامهسازان سیما که رای و خواست اکثریت مردم را نمیپذیرند قطعا فاصلهها بیشتر میشود. بخش بزرگی از جامعه؛ نه به خاطر فیلمها یا ورزش بلکه به خاطر نگاه یکسویه برخی از برنامهسازان سیما به رسانه ملی پشت کردهاند. امروز توجه به رسانههای دیگر برای بهدست آوردن اخبار است. این واقعیت را باید مدیران رسانه ملی بپذیرند که انتخابات یازدهم تمام شد. باید بپذیرند که دولت با حاشیهسازی و خبرسازی مسیرش را تغییر نمیدهد. همگان بهدرستی میدانند که دولت با یک استیضاح یا یک جریانسازی رسانهای مسیرش را عوض نمی کند.
مدیران رسانه ملی چه کاری را انجام دهند که این عدم رغبت تغییر پیدا کند؟
صداوسیما همان کاری را انجام دهد که آقای روحانی گفت. صداوسیما باید مطابق نظر روسای قوای سهگانه حرکت کند. رئیسجمهور که از عملکرد رسانه ملی ناراضی است. عدهای در این رسانه فکر میکنند که با تبلیغات و تحت فشار قراردادن دولت میتوانند مسیر دولت را عوض کنند، رویکرد دولت همین است که میبینید با تبلیغات رسانهای و تهدید به استیضاح و برخورد رویکرد دولت تغییر پیدا نمیکند. رفتار کلی برخی از برنامهسازان سیما در شأن یک رسانه ملی و فراگیر نیست. رئیسجمهور بیش از اینها از عملکرد صداوسیما رضایتخاطر ندارند. در سفر استانی اردبیل عملکرد صداوسیما بهطور شاخص مورد انتقاد دکتر روحانی قرار گرفت. انتخابات یازدهم تمام شده است بازندهها ممکن است از انتخابات ناراضی باشند اما نباید سعی کنند دولت را متوقف کنند، این اقدامات و مشابه آن؛ نشاندهنده این است که میخواهند دولت را متوقف کنند.
یعنی برخی از اقدامات رسانهای و تحرکات مجلس را برنامهریزی شده میدانید؟
از جزئیات آن مطلع نیستم و تا وقتی از جزئیات مطلع نباشم، نمیتوانم ادعای برنامهریزی شده بودن تخریبها و نگاههای جناحی به کابینه را مطرح کنم، اما آنچه مهم است، نگاه جناحی، یکسویه و البته خط دهیشده برخی از برنامهسازان صداوسیما علیه دولت است. اما میدانم که برخی از مخالفان دولت فکر میکنند، با تهدید و جوسازی دولت مسیرش را عوض میکند، همانطور که رئیسجمهور گفت دولت مسیرش را عوض نمی کند. در خلال اداره امور اجرایی کسی نباید کارشکنی کند.
از آنجا که مسیر انتقاد از دولت گاه از حالت سیاسی خود خارج میشود و حالت باندی پیدا میکند، فکر نمیکنید منافع آنها دچار مشکل شده است؟
مسلما منافع بسیاری با اقدامات دولت یازدهم به خطر افتاده است اما نمیتوانم همه مخالفتها با دولت را دراین سبد قرار دهم، چون همه چیز مشخص نیست، اما میدانم برخی از مخالفتها با وزرای دولت یازدهم کارشکنانه و شخصی است.
اکنون که در یکسالگی دولت قرار داریم، عملکرد خود را در مناطق آزاد چگونه میبینید؟
آنچه در مناطق آزاد انجام میدهیم، شفافسازی است. درگذشته این روند و رویکرد وجود نداشت به همین دلیل برخی سوءاستفادهها رخ داد که خودتان بهتر میدانید. حالا دولت یازدهم در یک سال اخیر سعی کرده است اقدامات خود را در مناطق آزاد شفاف سازی کند. این مهمترین کار ما در مناطق آزاد بوده است.
این شفافسازی که میگویید به چه معناست، آیا روند قراردادها مشخص است؟
شفافسازی یعنی اینکه تمام قراردادها و معاملهها به اطلاع همه برسد. ما هیچ کاری را که در آن اطلاعرسانی لازم صورت نگیرد، قبول نکردیم بهجز موارد امنیتی. فکر میکنیم اگر کسی کارش درست است باید اطلاعرسانی صورت میگیرد. به همین دلیل آن سوءاستفادهها دیگر رخ نمیدهد. بخش دیگر انضباط مالی است. باید مشخص شود که منابع مالی چگونه تامین و به چه مصرفی میرسند. در 8 سال گذشته روزنههای فساد اداری موجب سوءاستفادههای زیادی شد. برای مثال سرفصلی داشتیم با نام کمک به مناطق همجوار برخی از منابع به مناطق همجوار ارسال میشد. اکنون این روزنه بیحساب و کتاب بسته شده است چون فکر میکنیم با سیاستهای ما در تضاد است. آشفتگیهای برنامهریزیشده و غیر برنامهریزی شده در گذشته نشان داد که مهمترین راه برای فساد اقتصادی همین امر است. به هر حال مناطق آزاد قوانین دست و پاگیری هم دارد که ما هنوز درراستای حل آنها موفقیتی کسب نکردهایم.
بهطور کل عملکرد یکساله مناطق آزاد را چگونه ارزیابی میکنید؟
من نباید قضاوت کنم بلکه کارشناسان باید نظر بدهند. فقط این را باید به شما بگوییم که وضعیت مناطق آزاد در یک سال پیش بهگونهای بود که آشفتگیها و بیانضباطیها موجب فساد اداری و اقتصادی شده بود. رانت بر عملکرد مناطق آزاد سایه افکنده بود و از همه مهمتر اینکه بعضا مدیران این مناطق به رکود کمتوجه بودند.
آینده مناطق آزاد را چگونه ترسیم میکنید؟
باید الگوی توسعه کشور باشیم. درسال 1404 باید از الگوی مناطق آزاد کپیبرداری شود.
شما گفتید که رسانه ملی با دولت همراهی نمیکند. حالا چگونه میخواهید این الگو را منتقل کنید؟
نمیدانم چرا بیشتر رویکرد سیاسی و جناحی در سیما پی گرفته میشود؟! متاسفانه برخی از مدیران و برنامهسازان سیما واقعیت 24 خرداد را درک نکردهاند. این راهی است که دولت روحانی میرود و خواسته رایدهندگان به ایشان است بنابراین با استیضاح و فشار سیاسی نمیتوان دولت را مجاب کرد که سیاستهایش را تغییر دهد. فعلا رادیو در رسانه ملی سعی میکند با ما در مناطق آزاد همراه باشد. باید دانست هیچ دولتی نمیتواند بدون رسانه بهخصوص همراهی رسانه ملی به موفقیت دست پیدا کند. تنها راهکار همراه شدن رسانه ملی با دولت یازدهم است. معتقدم که میخواهند با کار سیاسی دولت را از مسیر اصلیاش منحرف کنند اما موفق نخواهند شد. من اسم این را برنامهریزی برای ناکارآمد نشان دادن دولت میگذارم. برخی از جریانات سیاسی از امکانات خود سوءاستفاده میکنند و درجهت تقابل با دولت گام برمیدارند. برنامهریزی برای متوقف کردن دولت آغاز شده اما همانطور که رئیسجمهور گفت متوقف نمیشود چراکه از مردم رای گرفته است.
قبول دارید که دولت به لحاظ رسانهای ضعیف است؟
بله، نهتنها دولت بلکه بخشهای مختلف هم ضعیف عمل کردند. حالا ما سعی میکنیم در آینده این کار را انجام دهیم. در مناطق آزاد باید بهطور خاص دنبال شود. مزیت مناطق آزاد بهتدریج درحال از بین رفتن است؛ از نهادهای سیاسی، امنیتی تا نهادهای اقتصادی هر کدام برای خودشان پیچیدگیهای خاصی ایجاد میکنند که مزیت مناطق آزاد را از بین میبرد. رئیسجمهور و دولت یازدهم به بنده ماموریت داد تا این موضوع را حل کنم ولی تا به امروز نتوانستم. بعضی از مناطق آزاد ما مناطق مرزی هستند و در این مناطق ارگانها و نهادهایی وجود دارند که کسی حریف آنها نیست. به اعتقاد بنده باید برخی از این ارگانها را از مرز بیرون کرد که البته تا بهحال موفق نشدیم بروکراسی که در مرز وجود دارد را حل کنیم. این تعداد رئیس در منطقه مرزی نیاز نداریم چون مرزبان اقتصادی، گمرک و مرزبان سیاسی - امنیتی هم نیروی انتظامی است و بقیه باید مرخص شوند.
ریشه فسادها در مناطق آزاد امتیازدادن به اشخاص و نهادهای خاص نیست؟
مهمتر از همه بینظمی است. معتقدم ریشه فساد اداری و رانتخواری در مناطق آزاد زمینخواری و امتیازفروشی است. در یک سال گذشته بیش از همه چیز با این موضوع آشنا شدم بعضی مواقع این زمینها به دلیل روابط غلطی واگذار شدند که مبانی درستی نداشته و به اعتقاد من به رانت تبدیل شده است. بهعنوان مثال زمینهایی برای اجرای پروژه واگذار شد که این پروژهها در زمان معین اجرایی نشد و به همین دلیل باید سند آن زمین را باطل میکردند ولی این کار انجام نشد، کسانی که زمین را تحویل گرفتند از کمتدبیری برخی مسئولان مناطق آزاد سوءاستفاده کرده و زمین را به قیمت بسیار ارزان تحویل گرفته و با باندبازی و روابط آلوده آن را به قیمت گران به فروش رساندند و این درحالی است که آنها حق فروش نداشتند چون زمین را برای انجام پروژه تحویل گرفتهبودند. بالاخره منطقه آزاد چابهار و مناطقی که دارای استعداد هستند باید پیشرفت کنند که متاسفانه تاکنون بهدلایلی مناطق آزاد به حیاط خلوت سیاسی تبدیل شده بود و دولت یازدهم این حیاط خلوت را بههم زد. به همین دلیل مخالفان دولت نگران هستند. با دولت میجنگند، چون حیاط خلوتشان را بههم زدیم.
منبع: آرمان