وزارت علوم تحقیقات و فناوری یکی از وزارتخانههایی است که از ابتدای تشکیل دولت یازدهم تا کنون روند پرفراز و نشیبی را طی کرده است.
به گزارش جماران به نقل از ایسنا، فراز و نشیبهای میان رابطه وزارت علوم با تعدادی از نمایندگان مجلس از همان ماههای ابتدایی فعالیت فرجی دانا در وزارت علوم آغاز شد و تلاشهای مسئولان این وزارتخانه نیز برای رفع ابهامات و ایرادات شماری از نمایندگان بینتیجه ماند؛ بهنحوی که سرانجام سهشنبه هفته گذشته درخواست 50 تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای انجام نخستین استیضاح در دولت روحانی اعلام وصول شد و براین اساس فردا روز سرنوشتسازی برای مجلس و وزارت علوم است.
این استیضاح با واکنشهای بسیاری مواجه شد، فارغ از انتقادهای شخصیتهای سیاسی، دفاع تمام قد چهرههای ماندگار و شخصیتهای علمی و فرهنگی کشور از کارنامه و مشی فکری فرجیدانا و نگرانیهای آنها از تبعات استیضاح از نکات برجسته این مهم بود.
جامعه دانشگاهی اعم از استادان و دانشجویان هر یک به طریقی نسبت به این استیضاح واکنش نشان دادند.
دولت یازدهم و تحول در دانشگاهها
در این میان نکته قابل بررسی دیگر این است که آغاز دولت یازدهم با تحولاتی در دانشگاه همراه بود که بررسی تنها یکی از مهمترین آنها برای قضاوت درباره کارنامه وزارت علوم قابل تامل است.
بر اساس اخبار موجود، تحولات دولت یازدهم در دانشگاههای کشور از دانشگاه علامه طباطبایی آغاز شد؛ دانشگاهی که بر اساس اعلام مسئولان، بیشترین آمار دانشجویان مربوط به ماجرای پرحرف و حدیث موسوم به «بورسیهها غیرقانونی» در دولت قبل را در خود جای داده بود.
بر این اساس خبرنگار دانشگاهی ایسنا به میان اعضای جامعه دانشگاهی علامه طباطبایی رفته تا نظرات شماری از آنها را درباره استیضاح جویا شود. هر چند دانشگاه در تعطیلات تابستانی به سر میبرد اما تب استیضاح در این دانشگاه بالاست و هر کس از منظر خود به دفاع یا انتقاد از آن میپردازد.
در این میان تقیپور دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اجتماعی دانشگاه علامه با طرح پرسشی میگوید : اگر امروز می خواهند وزیر علوم را استیضاح کنند اصلا چرا به او رأی اعتماد دادند! این نشان میدهد بیشتر درصدد پیگیری مقاصد خاصی هستند.
محمدی دانشجوی کارشناسی مدیریت هم بهانه نمایندگان برای طرح استیضاح را جدی نمیداند و آن را به نوعی قدرتنمایی مجلس در مقابل دولت یازدهم توصیف میکند.
وی میافزاید: طرح استیضاح وزیر علوم در آستانه آغاز سال تحصیلی دانشگاه را به حاشیه میکشد.
سیادت عضو شورای صنفی و دانشجوی کارشناسی حقوق دانشگاه علامه هم با اشاره به آنچه « ناکارآمدی سیاستهای دانشگاهی در دوره قبل» میخواند، استیضاح را در جهت ایجاد مانع برای تلطیف فضای دانشگاهها به عنوان یکی از اهداف وزیر علوم توصیف میکند.
این عضو شورای صنفی ضمن انتقاد از صدور احکام انضباطی که به زعم او غیرقانونی بودهاند از حمایت برخی نمایندگان به عنوان سردمداران قانونمداری از این احکام ابراز تعجب میکند.
تشکری دانشجوی کارشناسی علوم اجتماعی هم با اعتقاد به اینکه فضای دانشگاه با این استیضاح به عقب برمیگردد، میگوید: مشکلات بسیار جدیتری وجود دارد که متأسفانه کسی به آنها توجه نمیکند اما مدام به حاشیهها میپردازند.
یک فارغالتحصیل رشته ارتباطات دانشگاه علامه هم با بیان اینکه « بعد از انتخاب وزیر علوم و تغییر رؤسای دانشگاهها هرچند تغییرات اساسی در ساختار دانشگاه اتفاق نیفتاد و هنوز خیلی از استادان اخراجی و دانشجویان ستارهدار برنگشتهاند» میگوید: اما باز هم تغییرات ایجادشده برای ما قابل قبول است و آن را شروعی برای بهترشدن دانشگاه میبینیم.
این فعال رسانهای «علت فشارآوردن به وزیر علوم» را این گونه تشریح میکند: متاسفانه کسانی که دیدگاههای افراطی دارند نمیخواهند دانشگاه در مسیر علمی باقی بماند و به دنبال نتیجهای هستند که مورد قبول گروهشان باشد.
وی ابراز عقیده میکند که « نمایندگانی که به دنبال استیضاح وزیر علوم هستند، میخواهند دانشگاه را به سمت جو سکوت که در سالهای گذشته در آن به سر میبرد هدایت کنند.»
برخی دانشجویان نیز از منظرهای دیگری به این موضع نگاه میکنند؛ چنانکه حیدری یکی از دانشجویان روزنامهنگاری این دانشگاه میگوید: به نظر من این استیضاح دارای ماهیت جناحی است و آقای وزیر دارد تاوان احقاق حقوق از دست رفته دانشگاهیان را میدهد.
همچنین مختاری دانشجوی ارشد ادبیات بابیان اینکه " فرجی دانا مستحق استیضاح نیست" ادامه میدهد: ردصلاحیت وزیر علوم هم افتخاری برای دولت روحانی است.
اما اینها همه نظرات نیستند. در طیف مقابل اما صحبتها از منظری دیگر بیان میشود. چنانکه مسئول بسیج دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه معتقد است استیضاح فرجی دانا به دلیل انتصابهایی است که او انجام داده است.
کیانی میگوید: « نمایندگانی که خواستار استیضاح هستند نگران بازگشت سیاستزدگیها و جریانهای سیاسی دوران اصلاحات به دانشگاهها هستند.»
همچنین معاون سیاسی بسیج دانشجویی دانشگاه علامه آنچه را « انتصابهای پی در پی روسای دانشگاهها و بازگرداندن استادان بازنشسته و دانشجویان اخراجی» میخواند، نشانه خروج از اعتدال میداند؛ موضوعی که توسط استیضاحکنندگان هم بیان شده و وزیر علوم بارها اعلام کرده تنها افرادی به دانشگاه بازگشتهاند که پس از بررسی پرونده آنها مساله خلاف قانونی در سوابقشان دیده نشده است.
تسلیبخش در ادامه با بیان اینکه برخی از اعضای « تیم وزارت علوم دارای سابقه سیاسی مسئلهدار هستند» ضمن طرح برخی بیانات مقامات ارشد نظام میگوید که این افراد هم هم نسبت به وضعیت دانشگاهها نگران هستند.
قانعکنندهبودن دلایل استیضاح هم پزسش دیگری است که مطرح میشود.
در این باره ، حیدری، عضو سابق انجمن اسلامی دانشگاه علامه ضمن انتقاد از این نمایندگان میگوید:«بله، اگر طرز تفکر آقایان را داشته باشیم، استیضاح کاملا بحق است. آقای وزیر! چرا استادان برجسته دانشگاه را که اخراج شده بودند برگرداندید؟ باید میگذاشتید کسانی که بصورت غیرقانونی بورسیه دکترا شدند، بیایند و هیئت علمی شوند!»
وی ادامه میدهد: جامعه دانشگاهی مدیریت اقتدارگرا را برنمیتابد اما برخی آقایان نمیخواهند متوجه شوند. خواسته دانشجویان بازگشت دانشگاه به جایگاه واقعی خود است؛ با همه مقتضیات و ملزوماتش.
کیانی اما اینگونه پاسخ میدهد: رسالت دانشگاه تقویت روحیه علمآموزی است و اگر دولتی بخواهد با سیاستزدگی مانع این مهم شود کار اشتباهی کرده؛ چراکه این کار به نوعی استفاده ابزاری از دانشگاه و دانشجوست.
وی با بیان اینکه برخی از دانشجویان و استادان اخراجی غرضورزی داشته و محل تدریس خود را جایگاه بیان افکار خصوصی کرده بودند میگوید: برای مثال دانشجویی که فعالیتهای مارکسیستی دارد باید اخراج شود.
البته این اظهار نظر توسط برخی دانشجویان با این اعتقاد که دانشجویان و استادان نامبرده تحت عناوین کلی و با برچسبهای
اینچنینی اخراج شدهاند.
این سخنان در حالی بیان میشود که روزبهانی یک کارشناس ارتباطات دانشگاه علامه این دلایل را نه بیانگر معضلات دانشگاه بلکه معضلی برای دانشگاه دانسته و میگوید: این دلایل نه تنها باعث ارتقای سطح علمی دانشگاه نمیشود بلکه مسیر علمی آن را مسدود میکند."
جهانگیرپور دانشجوی ارشد روانشناسی هم با طرح این سوأل که چرا استیضاح قبل از شروع سال تحصیلی درجریان است تأکید میکند: به نظر میرسد با ادامه یافتن این روند آرامشی که برفضای دانشگاهها حاکم شده ازبین خواهد رفت.
به گزارش ایسنا، در سوی دیگر شهر در دانشگاه تهران اما گویی سال تحصیلی جدید امسال به خاطر استیضاح زودتر شروع شده است؛ چنانکه جنب و جوش و اظهارنظرهای زیادی در محافل تابستانه آنها بیان میشود.
در همین راستا امیرحسین دیانتی دانشجوی کارشناسی دانشکده مدیریت معتقد است در استیضاح فرجی دانا « رفتاری نگران کننده و غیر آکادمیک» رخ داده که ناشی از تعصبات حزبی برخی نمایندگان است.
وی همچنین با بیان اینکه "سیاسیبازیها به دانشگاه لطمه میزند" امضاکنندگان استیضاح را خطاب قرار میدهد و میگوید: اگر دلسوز دانشگاهیان هستید مدیریت و نقد را به عهده اهلش بگذارید.
این دانشجو با اشاره به اینکه حساسیت روی وزارت علوم از ابتدا بوده و حالا نوبت به فرجی دانا رسیده است میافزاید: اتفاقاتی که قبل از فرجی دانا در دانشگاه افتاد افراطی بوده اما حالا که فضا برای دانشجویان باز شده، نمایندگان با نگاه انتقادی به آن می نگرند.
دیانتی درباره با فضای کنونی دانشگاهها میگوید: اکنون فضای آرامی برای دانشجو به وجود آمده که امکان نقد و چندصدایی و همینطور همصدایی را در کنار علمآموزی فراهم میکند.
وی با ابراز نگرانی از آینده دانشگاه معتقد است مطرح کردن استیضاح تاثیر شگرفی بر ایجاد تنش و حساسیت بین تشکلهای مختلف میگذارد.
در عین حال مهدی نجفیخواه دانشجوی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با ابراز رضایت از وضعیت این دانشگاه در زمان فرجی دانا میگوید: مشکلات موجود دانشجویان تا حدودی بر طرف شده و وزیر علوم توانسته اعتماد آنان را به خود جلب کند.
وی همچنین با بیان این اعتقاد که دلایل استیضاح مشکلات اصلی دانشگاهیان نبوده میگوید: دانشجویان با جذب غیرقانونی مشکل دارند و حالا که یک نفر میخواهد آن را برطرف کند، نمایندگان مانع آن میشوند.
نجفیخواه همچنین مطرحکردن استیضاح در تابستان را مهمترین نقطه پرسشبرانگیز عملکرد استیضاحکنندگان دانسته و معتقد است آنان در تابستان اقدام کردهاند تا با واکنش دانشگاهیان مواجه نشوند.
وی از دولت میخواهد اگر قرار بر تغییر فرجی دانا باشد، کسی را انتخاب کنند تا ادامهدهنده راه وی باشد و روند رسیدگی به تخلفات را ادامه دهد.
همچنین محمد نوذری دانشجوی دانشکده روانشناسی میگوید: عملکرد فرجی دانا را نه نمایندگان، بلکه دانشجویان و استادان باید ارزیابی کنند.
همچنین امیر محسنی دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده علوم اجتماعی برخورد با کسانی را که در سالهای قبل بورسیه غیرقانونی شدهاند وظیفه هر وزیر علومی میداند و میگوید که فرجی دانا میخواسته دانشگاه به هویت اصلیاش برگردد و استقلال از دست رفتهاش را باز یابد؛ اما عدهای از نمایندگان این اجازه را به وی نمیدهند.
این دانشجو از نمایندگان استیضاحکننده خواست سعه صدر داشته باشند و به مشکل اصلی دانشگاهیان یعنی پیشرفت علمی بپردازند.
محسنی با بیان اینکه وزیر علوم فعلی مورد تائید عموم افراد مدیر در کشور است میافزاید: امیدوارم سال تحصیلی جدید بدون تبریک فرجی دانا شروع نشود.
وی همچنین مطرحشدن استیضاح را در زمان فعلی موجب بلاتکلیفی دانشجویان دانسته و میگوید: در صورت تغییر وزیر علوم دانشجویان نمیتوانند مطالبات را به صورت جدی پیگیری کنند و سیاستهای جدید اجرا نمیشود.
از آن سو اما دانشجویانی نیز در دانشگاه تهران استیضاح فرجی دانا را بجا دانسته و معتقدند هیچ اعتراضی به آن وارد نیست. در این رابطه الهه فلاحنژاد دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده علوم اجتماعی دلایل نمایندگان برای استیضاح را مهم دانسته و میگوید: دلایل دیگری نیز وجود دارد که سایر وزرا استیضاح شوند، چنانچه در زمان احمدینژاد تا وزیری دست از پا خطا میکرد مجلس انقلابی عمل کرده و او را برای استیضاح میخواند.
همچنین فاطمه بهرامی دانشجوی دانشکده الهیات با بیان اینکه « برخی روسای دانشگاهها افرادی هستند که در فتنه 88 نقش داشتند» میگوید: وقتی ماجرا را نگاه میکنم و عملکرد نمایندگان را میبینم تعجب میکنم چرا زودتر به فکر استیضاح نیفتادهاند.
این دانشجو با ابراز نگرانی از ادامه کار فرجی دانا میافزاید: اگر فرجی دانا از وزارت بر کنار نشود تعدادی از تشکلهایی که رادیکال بودند و عرصهای برای فعالیت نداشتند مجددا شروع به کار میکنند و این خوب نیست.
وی در نهایت با بیان اینکه « استیضاح هیچ پشت پردهای ندارد» میگوید: دولت باید به خواست نمایندگان اهمیت دهد و فردی را که آنها میخواهند به عنوان وزیر علوم انتخاب کند.
به گزارش ایسنا البته اکثر دانشجویان در حین سخنانشان به این نکته هم اشاره کردند که رضایت آنها از روند فعلی دلیل بر آن نیست که به همین وضعیت قانع باشند؛ دانشجویان و مخصوصا اعضای هیات علمی مطالباتی از وزیر علوم دارند که آنها را پیگیری خواهند کرد. این دانشجویان با اشاره به پیچیدگی روزهای استیضاح معتقدند سؤالها و جوابها باید در جهت ارائه راهکار باشند نه دامن زدن به جنجال سیاسی.
آنها روز استیضاح را بسیار پیچیده توصیف میکنند و معتقدند روز چهارشنبه اتفاقات غیرقابل پیشبینی زیادی رخ میدهد، اتفاقاتی که تاریخ درباره آن قضاوت خواهد کرد.