بحران غزه واکنشهای زیادی را در جامعه روشنفکری داشته است. از بیانیه روشنفکران در محکوم کردن جنایات رژیم صهیونیستی گرفته تا نامه جامعهشناسان به بان?کی مون، رییس سازمان ملل. اما این واکنشها در داخل کشور و در جریان اصولگرا بازتابهای متفاوتی داشته است. مخرج مشترک این بازتابها ایجاد نوعی تردید و شک به اهمیت کار یکی از گروههای مرجع جامعه - یعنی روشنفکران- به این مساله بود. احمد رهدار، رییس و موسس موسسه مطالعات و تحقیقات اسلامی فتوح نیز از کسانی است که چنین رویکردی به موضعگیری روشنفکران و جامعهشناسان دارد. رهدار علاوه بر تحصیلات حوزوی و تمرکز بر پروژه «اسلام سیاسی» از سال 85 نیز در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (تهران) به تحصیل در رشته علوم سیاسی در سطح دکترا اشتغال داشته است. وی جریان روشنفکری را جریانی وابسته و نارس میداند و معتقد است این واکنشها یک خوانش سیاسی دارند که از شرایط حاکم بر غرب و جامعه ناشی شدهاند.
نظرتان راجع به واکنش روشنفکران نسبت به بحران غزه چیست؟
شخصا از اینکه عدهیی از فلسطین حمایت کنند، استقبال میکنم. کمااینکه آنهایی که در خارج از کشور هستند و بارها در تظاهراتمان بر آنها مرگ فرستادیم، وقتی از فلسطین حمایت و اسراییل را احیانا نقد میکنند از آنها هم استقبال میکنیم. ولی این به معنی تایید گفتمان حاکم بر رفتار و عمل آنها نیست. بحث سر این نیست که چرا اسراییل را نقد میکنند، بحث این است که چرا دیر اقدام به این کار کردند. چطور چندین سال قبل این کار را نکردند و شعار «نه غزه نه لبنان» سر دادند.
در این عصر اصرار بر این جمله که «چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است» ضمن اینکه این جمله، جمله خوبی است به معنی نفهمیدن قلمروی خانه است. این یک فکر غیرکارشناسانه است که در عصر جهانی شدن، قلمروی خانه ما فقط جغرافیای ایران است. در تمام کشورها در حالی یک سری اولویتها وجود دارند در عین حال از هزینه کردن در بیرون از مرزهای خود ابایی ندارند. همین امریکا چندین میلیارد دلار بدهکار است اما به اسراییل بلاعوض کمک میکند چرا که این، کمک به حضور خودش در منطقه است. بنده مثل خیلی از اشخاص که تردید دارند به دفاع این آقایان از فلسطین، بر این باور نیستم که بحث این بزرگواران با ما بحث بر سر اولویتهاست و مساله را کاملا سیاسی شناسایی میکنم.
وقتی بحث از جهانی شدن پیش میآید سوالی که مطرح میشود این است که چطور در بقیه حیطهها این بحث مطرح نیست مثل مسائل زنان، کارگران و... و نگاه کاملا بومی است ولی در این مسائل این موضوع مطرح میشود...
من نگفتم ما در مورد این مساله داریم طبق جهانی شدن عمل میکنیم! اشتباه نشود. خیلی از قواعد جهانی شدن با ما جور در نمیآید و به ما تحمیل میشود. از یک ملاک صحبت کردم نه از یک مساله! حرف من این بود که آیا میتوانیم در عصر جهانی شدن بیندیشیم که خاک من ایران است؟ نمیتوانیم. من چند ماه قبل میزگردی با آقای دکتر شمسالواعظین داشتم. من برای ایشان احترام قایلم چون در جلسه گفتند که انقلاب اسلامی را قبول دارند و به عزت مردم معتقدند و امریکا و اسراییل را دشمن میپندارند و... من برای ایشان احترام قایلم چون وقتی این مبانی را میگویند خیلی به من نزدیک هستند و اختلاف کارشناسی است. اما آیا روشنفکران ما میگویند که امریکا دشمن ما است؟
یعنی شما میگویید روشنفکران ما که این واکنش را نشان دادند در هیچ کدام از این مواضع با شما مشترک نیستند؟
نه. اگر بودند همان زمانی که گفتند «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» نمیگفتند «مرگ بر روسیه». «مرگ بر امریکا» را حذف نمیکردند.
مقالهها، کتب و آثاری که علیه رژیم صهیونیستی تاکنون توسط این جریان نوشته شده را چطور ارزیابی میکنید؟ آنها هم سیاسی هستند؟
آن روشنفکرانی که این کار را کردند موضوع بحث من نیستند و اتفاقا دستشان را میبوسم. خودتان میدانید که جریان روشنفکری ما جریانی نبوده است که علیه اسراییل قلم بزند. الان هم اگر چنین کاری کرده به دلیل رویکرد تاریخی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و... آن است. جریان روشنفکری ما تا به امروز تابعی از غرب بوده است. یعنی هرچه آنها تولید کردند، اینها تقلید کردند. اگر امروز هم روشنفکری ما هوس کرده که اسراییل را نقد کند به تقلید این است که در دنیای غرب دارد این کار را انجام میدهد. اینها همیشه از حقوق بشر دم میزدند. همان حقوق بشری که پشت تمام این جنایتهاست.
اینکه بگوییم مشکل از حقوق بشر است چون کسانی که از آن دم میزنند اشتباه کردند، آیا مثل این نیست که کسی بگوید که مشکل از اسلام است چون برخی کسانی که مدعی اجرای آن هستند، کارهای اشتباه و نادرست انجام میدهند؟
طرف من نویسندگانی هستند که تا جایی پیش میروند که اسلام را ناعادلانه بخوانند و احکام اسلام را به نام حقوق انسان زیر پا بگذارند و حکومت دینی را حکومت دیکتاتوری بنامند و بسیاری از ارزشهای ما را در چند صد مقاله و کتاب نقد کنند. این آدمها یک بار به ذهنشان نزده که منشور جهانی حقوق بشر را نقد کنند، همچنان که قرآن را نقد میکنند. جریان روشنفکری ما که بعد از انقلاب مقالات و کتب بسیار در دفاع از حقوق بشر نوشتند، چقدر کتاب در دفاع از اسلام نوشته است؟ اینها چطور از حقوق بشری دفاع میکنند که نویسندگان این حقوق بشر، خود جنایتکاران بزرگ تاریخ هستند. چطور اینها میتوانند اسراییل را محکوم کنند اما برای امریکا لهله میزنند. امریکایی که همیشه اسراییل را حمایت میکرده است. همین الان که اسراییل را نقد میکنند جرات ندارند امریکا را نقد کنند. چند مقاله در روزنامههای اصلاحطلب ما در نقد امریکا وجود دارد؟
مگر شما خودتان نمیگویید که اسراییل را نقد کردند و امریکا همیشه اسراییل را حمایت کرده است؟ پس به نوعی محکوم کردن رژیم صهیونیستی در واقع همان محکوم کردن امریکاست.
راجع به این آدمها این فکر را نمیکنم. این فکر زمانی کامل میشود که من تاریخ اینها را ندانم اما میدانم. ثانیا اگر واقعا اینطور است یک بار هم در روزنامههایشان امریکا را نقد کنند و بگویند امریکا در حق ما جنایت کرده است. بگویند امریکا اموال ما را بلوکه کرده، بگویند بسیاری از انسانهای بیگناه را قتل عام کرده است و... اگر واقعا فکر میکنند که نقد اسراییل نقد امریکاست در خصوص این اتهامی که امثال من میزنند وارد شوند. ما از خدایمان است که این اتفاق بیفتد. با تمام گذشتهیی که از اینها سراغ داریم اگر بگویند مرگ بر امریکا و... ما استقبال میکنیم و گرنه این نوع اقداماتشان برای ما غیرقابل باور است. ولی تردید جدی داریم. من بارها کتابهای مربوط به حوزه خودم را حداقل تورق کردهام و صادقانه باید بگویم جریان روشنفکری جریان وابستهیی است. از روز نخست شکلگیری این جریان یک سری سیاستهای کلی بر آن حاکم بوده که سیاست جریان روشنفکری را راهبری کرده است. جریان روشنفکری ما نه روشن است و نه فکر دارد. حقیقتا تاریک است و نسبتی با تفکر و اندیشه ندارد و صرفا مقلد بوده است.
شما که میگویید روزنامهها و کتب را تورق میکنید، آیا در برخی از روزنامههای جریان خود واقعا این روشنی و تفکر را میبینید؟
اتفاقا چند وقت روزنامه «کیهان» دستم بود و به منزل یکی از دوستانم رفتم و او گفت این روزنامه پر از توهین و فحش است. من پرسیدم توهین به چه کسی؟ آیا شما دیدید به شهدا، ارزشها یا رهبری توهین کند؟ یا به مقدسات دین؟ من خودم این روزنامه را تند میدانم اما در اکثر قریب به اتفاق موارد تندی بر حقی است. اگر توهینی است به اسراییل و امریکا است و به استکبار توهین میکند.
با این تفاسیرآیا این حق را نمیدهید که این?گونه برداشت شود که جریان خاصی مساله فلسطین را سرقفلی خود میداند و چه بسا نفعی دارد که اجازه نمیدهد جریان مقابل وارد این حوزه شود؟
آن طرف را هم ببینید که سیاست را حاکم بر اندیشه کرده است. همین جریانی که مدعی است نباید حمایت از فلسطین سرقفلی جریان ما باشد نمیتواند علیه امریکا قلم بزند. ما این قلمها را امروز و دیروز نیست که میشناسیم.
احمد رهدار: روشنفکران تا «مرگ بر امریکا» نگویند باور نمی کنیم
کد خبر:
۵۳۲۴۹