نتایج یک تحقیق که در سال 89 منتشر شده به موانع توسعه دموکراسی در خاورمیانه پرداخته است. نتایج به دست آمده نشان می دهد؛ مانع اصلی و اساسی اشاعه دموکراسـی در خاورمیانـه دولـت هـای اقتـدارگرایی هـستند کـه خواهان حفظ وضع موجود هستند. جهت کمک به ریشه گرفتن دموکراسی در خاورمیانه می بایـستی اندیشمندان اسلامی با نوسازی تفسیرهای دینی یـک پیونـد منطقـی بـین شـناخت جهـانی و آموزه های دینی بوجود آورند. ترغیـب حکومـت هـای خاورمیانه به دموکراسی و تشکیل حکومت های شایسته از طریـق انتخابـات آزاد و سـالم به همـراه توسعه اقتصادی و وجود رسانه های مستقل مـی توانـد کمـک مـوثری در برطـرف کـردن موانـع دموکراسی در خاورمیانه باشند.
به گزارش جماران به نقل ازشفقنا نظرسنجی؛ دکتر امیر ساجدی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، در مقاله ای که در نشریه مطالعات سیاسی در تابستان 89 منتشر شده به بررسی موضوع «موانع توسعه دموکراسی در خاورمیانه» پرداخته است.
یافته های این محقق حاکی است:
از بارزترین ویژگی های خاورمیانه سرنوشت یکسان تاریخی- سیاسی اجزای آن است. این سرنوشت مشترک تا حدود زیادی متاثر از نقش استعمار، مذهب، سنت ها و فرهنگ های مشترکی است که بر ساختارهای سیاسی کشورهای ناحیه تاثیر گذارده است. ساختارهای نامتجانس حکومت های اقتدارگرا که هم زمان با گسترش ارتباطات میان واحدهای متفاوت سیاسی قرار گرفته در معرض دگرگونی های اجتماعی - سیاسی می باشند. برای برون رفت از این بحران تعدادی از نظام های سیاسی خاورمیانه سعی بر ایجاد اصلاحات رو بنایی و نه چندان عمیق در ساختار سیاسی خود نموده اند. اصلاحات در ناحیه خاورمیانه دارای قدمت تاریخی به قدمت خود خاورمیانه بوده ولی متاسفانه این اصلاحات به رغم ضرورت هرگز ریشه ای نبوده و از روند رو به جلو برخوردار نبوده است. بر این اساس یکی از معضلات مهم منطقه نبود دموکراسی است که توجه بسیاری از نخبگان را بخود جلب نموده است. هر چند تلاش های زیادی برای حل این معضل (نبود دموکراسی) صورت گرفته ولی متاسفانه پیشرفت های زیادی کسب نگردیده است. نوشتار حاضر تلاش دارد این موضوع را واکاوی نماید.
گسترش تقاضای دموکراسی و توسعه اقتـصادی و اجتمـاعی در ناحیـه خاورمیانـه در پرتـو تحولات جهانی در حال افزایش است و بدین سبب حکام منطقه را تحت فـشار قـرار داده اسـت . حکومتهای ناکارآمد به علت عدم تمایل در پاسخ به ایـن تقاضـاها و مطالبـات باعـث نارضـایتی گسترده عمومی شده است . هر چند گهگـاهی برخـی از دولتهـای منطقـه بطـور صـوری سـعی مینمایند که نشان دهند با برخی از معیار های دموکراسی سازگاری دارند . اما واقعیت این است که مانع اصلی و اساسی اشاعه دموکراسـی در خاورمیانـه دولـت هـای اقتـدارگرایی هـستند کـه خواهان حفظ وضع موجود هستند.
در اغلب اوقات خرد بشری در مرتبه پائین تری از تصمیمات رهبران نظام هـای خاورمیانـه ای قرار گرفته و امکان کنترل کردن این نظام ها از طریـق نهـاد هـای مـدنی، رسـانه هـای گروهـی، احزاب سیاسی، سازمان های غیر دولتی و غیره وجود ندارد. نیروهای دموکرات بـه علـت نداشـتن ابزارهای تبلیغاتی و مخالفت کردن با نظام ها ی اقتدارگرا همواره از سـوی نظـام هـای مـستبد مورد تهدید و سرکوب قرار می گیرند. به عبارتی نبود امکانـات و ابزارهـای تبلیغـاتی و تهدیـدات پیاپی باعث گردیده تا حرکت های دموکرات خواهانه در ناحیه به کندی صورت گیرد . بـه عـلاوه اجماعی در تحول فکری بین اندیشمندان اسلامی در خصوص مفید بودن دموکراسی در جوامـع
اسلامی حاصل نگردیده است . جهت کمک به ریشه گرفتن دموکراسی در خاورمیانه می بایـستی اندیشمندان اسلامی با نوسازی تفسیرها ی دینی یـک پیونـد منطقـی بـین شـناخت جهـانی و آموزه های دینی بوجود آورند.
هر جامعه ای متفاوت با جوامع دیگر رشد نموده و مشارکت سیاسی آن بـر اسـاس معیارهـا و هنجارها و شرایط تاریخی آن می باشد. برخی از این جوامـع کنـدتر و برخـی دیگـر سـریعتر بـه معیارهای دموکراسی نزدیک می شوند. اما بنظر مـی رسـد ناحیـه خاورمیانـه بـا موانـع سـخت و متعددی در این مسیر مواجه است . جهت رفع برخـی از موانـع در مـسیر دموکراسـی در ناحیـه خاورمیانه لازم است که برای ارتقاء سطح آگاهی های جوامع منطقه از طریق آموزشهـای لازمـه تلاش فراوانی صورت گیرد تا راه رسیدن به جامعه مـدنی همـوار گـردد . ترغیـب حکومـت هـای خاورمیانه به دموکراسی و تشکیل حکومت های شایسته از طریـق انتخابـات آزاد و سـالم به همـراه
توسعه اقتصادی و وجود رسانه های مستقل مـی توانـد کمـک مـوثری در برطـرف کـردن موانـع دموکراسی در خاورمیانه باشند.