به گزارش جماران، وقتی که به بسیاری از وقایع جاری نگاه میکنیم ممکن است این گمان پیش آید که وقوع این حوادث امری قابل پیشبینی یا حداقل به میزان زیادی محتمل الوقوع بوده است، در حالی که اگر به گذشتههای دور برگردیم، معلوم میشود که در آن زمانها هیچ احتمالی داده نمیشد که در آینده (که الان باشد) شاهد چنین رخدادهایی باشیم. بنابراین لازم است که برای درسآموزی از این رویدادها به تحلیل آنها بپردازیم تا ببینیم چرا قادر به پیشبینی آنها نبودهایم بلکه در آینده دچار اینگونه خطاهای تحلیلی نشویم. وضعیت امروز ترکیه از این موارد است. 30 یا 40 سال پیش کسی گمان نمیکرد روزی برسد که نه تنها دولت ترکیه تحت مدیریت احزاب اسلامگرا باشد بلکه رقابت سیاسی تا حدودی منحصر به آنان میشود بهطوری که احزاب لاییک و طرفدار آتاتورک و حتی چپ، برای آنکه فردی مثل اردوغان رای نیاورد، طرفدار نامزد دیگری میشوند که او هم منتسب به اسلامگرایان است البته از نوع میانهروی آنهاست! اتفاقی که در انتخابات این هفته ترکیه رخ داد و احزاب لاییک عملا پشتیبان نامزد رقیب اردوغان شدند که او نیز به نوعی از مجموعه اسلامگرایان محسوب میشود. پرسشی که میتوان طرح کرد این است که چرا 40 سال پیش کمتر کسی شانسی برای چنین رخدادی در آینده ترکیه قایل بود؟ همانطور که وقوع یک جنبش اسلامی در ایران را کسی باور نداشت. شاید در پاسخ به راحتی بتوان گفت نظریات مدرنیزاسیون اشتباه بود و این ایده که با توسعه اقتصادی جوامع به سوی غیرمذهبی یا عرفی شدن حرکت میکنند، غلط است. به نظر میرسد که ریشه نادرستی این پیشبینی در نادرستی نظریه فوق نبود. همچنان که هنوز هم میزان گرایش افراد به مذهب، تابع جایگاه اجتماعی و اقتصادی آنان است و افرادی که دارای تحصیلات بالاتر، وضع معیشتی و اقتصادی بهتر، شهریتر و... هستند از حیث اعتقادات و پایبندیهای مذهبی با گروههای مقابل خود تفاوتهای کاملا معناداری نشان میدهند. پس عامل دیگری است که موجب شکلگیری این جریان شده است؛ عاملی که در ایران، ترکیه و حتی کشورهایی مثل مصر، سوریه و لیبی نیز دیده میشود ولی در کشورهایی همچون مراکش، اردن و عمان زمینه کمتری داشته است. این عامل را میتوان مدرنیزاسیون از بالا و با زور و قدرت دولت، همراه با اجبار و سرکوب معرفی کرد. این عامل فقط محدود به مدرنیزاسیون اجباری نمیشود، هر نوع اجباری اعم از مدرن یا سنتی را شامل میشود. همچنان که گرایشهای ضددینی در اروپا نیز واکنشی بود نسبت به اجبارهای کلیسا و وقتی که کلیسا نتوانست این اجبارها را تداوم بخشد و در مقام بیطرف نسبت به دولت قرار گرفت، جایگاه دین مجددا در میان اروپاییان بازتعریف و به نوعی بازسازی شد.
منبع: اعتماد