آئین نکوداشت فریدون صدیقی در شرایطی برگزار شد که تعدادی از روزنامهنگاران کشور به بیان ابعاد شخصیتی او پرداختند و صدیقی هم خودش را یک فریبخورده در هزار سال پیش نامید. به گزارش شفقنا رسانه، آئین نکوداشت استاد فریدون صدیقی دیروز (شنبه) از ساعت 19 و 30 دقیقه در فرهنگسرای ابن سینا برگزار شد. در این مراسم افراد زیادی از میان مدرسان روزنامهنگاری کشور حضور داشتند. محمد مهدی فرقانی، یونس شکرخواه، جلال خوشچهره، مهدخت بروجردی، مجید رضائیان و تعدادی دیگر از روزنامهنگاران حضور داشتند.
صدیقی یاد داد بدترین دشمنان را میتوان به دوست تبدیل کرد
یونس شکرخواه نخستین کسی بود که دربارهی صدیقی به صحبت پرداخت و گفت: قبل از آمدن به این برنامه به فریدون زنگ زدم و گفتم امروز اشکت را در میآورم. خیلی خوشحالم در جمعی حضور داریم که دوستان قدیمی فریدون در آن حضور دارند. واقعا سخت است که به فریدون بگویم استاد. چون از ابتدا او را فریدون صدا میزدم. من فکر میکنم هر دوستی دنیایی است که خلق نشده است. وقتی با او مواجه میشوید در، دیوار و حس رابطه شکل میگیرد. خیلی خوشحالم کاشف این دنیا بودم. هنوز که این بزرگوار را میبینم با همه وجود به وجد میآیم. این بزرگوار خیلی چیزها به من یاد داده است. شاید روزنامهنگاری را از او نیاموختم ولی آنچه یاد گرفتم این بود که میشود بدترین دشمنان را به دوست تبدیل کرد. او درس بزرگی به من داد که سر سپردن به آن دل دریایی میخواهد. او یاد داد با یک گل به وجد نیاییم.
شکر خواه در شرایطی این صحبتها را مطرح میکرد که خود احساساتی شده بود. صدیقی با لیوانی آب از او پذیرایی کرد و شکرخواه خطاب به او گفت: فکر میکردم میتوانم گریهات را در بیاورم ولی خودم گریهام گرفت.
او افزود: صدیقی یاد داد به هر کسی نزدیک میشوی فکر کنی برادر، خواهر و مادرت است. خیلی وقتها ما با هم خندیدیم و با هم گریه کردیم. ولی همیشه وجه اشتراک این بود که غم را همین جا دفن کنیم و لبخند را بیرون ببریم. من شاگرد خوبی نبودم ولی نوشتن را از او یاد گرفتم. از جمله تیتر، لید، هرم وارونه و ... . صدیقی با واژهها زندگی میکند و واقعیترین کلمات را به کار میبرد. او عادت دارد به زندگی سینمایی نگاه کند. شاید زندگی برای او عین سینما است. خیلی اوقات صدای او مانند من میلرزد اما گاهی ممکن است بی اختیار زنگ بزند و بگوید وقت داری؟ وقتی دلیل را بپرسی بگوید میخواهم برایت شعر بخوانم. آن قدر هنوز کودک است که میخواهد یک نفر را با خودش شریک کند. فرقی هم نمیکند روی تخت جراحی باشد یا در عروسی. آن را به هر حال سرریز میکند.
شکرخواه ادامه داد: همیشه برای نوشتن سختترین کار سطرهای اول است ولی او به سطور آخر فکر میکند تا چطور به نقطه اول باز گردد و تاثیرگذار باشد. چه طور مهر ورزیدن و عشق که شاید تنها سرمایهاش باشد را در متن جا میدهد. خیلی چیزهاست که اگر بخواهم بگویم یکی و دو تا نیست. فقط باید از صمیم قلب سپاسگذاری کنم و بگویم فریدون تا آخر مانند اول بی دریغ دوستت دارم.
دلتان بسوزد، هنوز شاگرد صدیقی هستم
جلال خوشچهره، یکی دیگر از چهرههای روزنامهنگاری کشور دربارهی فریدون صدیقی گفت: من شاگرد صدیقی، شکرخواه، فرقانی، نمکدوست و همه اساتید هستم اما خدمت دوستان باید مطلبی را بگویم تا دلتان بسوزد. من همچنان شاگرد استاد صدیقی هستم. همکاری با او به من آموخت همچنان شاگرد باشم و سلوک اخلاقی روزنامهنگاری شش دانگ را یاد بگیرم. صدیقی و افرادی مانند او، شکرخواه، فرقانی و سایر دوستان به من آموختند و خوشبختانه تجربه هم کردم که کار در مطبوعات تنها تجربه کافی نیست. این طور نیست که وارد تحریریه شوید و بعد مسئولیتی بگیرید. برای این کار باید از سرباز صفری آغاز کرد. من از فریدون سالها آموختم، او برای من الگو شده است و سعی میکنم برای افراد دیگر هم صدیقی را تبیین کنم.
او افزود: باید کار را از ابتدا آغاز کرد، تلاش کرد و مدام خواند تا تبدیل به یک روزنامهنگار مولف شد. جماعت صدیقی و امثالهم به من یاد دادند که روزنامهنگار باید 6 دانگ باشد. او آموخت که روزنامهنگار باید بخواند و بنویسد و همان شوق کودکانهای که شکرخواه اشاره کرد را من هم دارم. وقتی که کاری را انجام میدهم از صدیقی نظر میخواهم یک روز میگوید که چپ زدی، یک روز میگوید راست و یک روز هم میگوید منطقی بود.
عضو شورای سردبیران همشهری استانها به شکلگیری همشهری محله اشاره کرد و گفت: از این کار میتوان به عنوان یک تجربه بکر در فضای مطبوعاتی کشور نام برد و اگر تجربهها و راهنماییهای صدیقی نبود، امکان نداشت این کار ادامه پیدا کند. من تنها میتوانم از طرف تمام شاگردان از شما (صدیقی) سپاسگذاری کنم.
سخن گفتن دربارهی فریدون سهل و ممتنع است
محمد مهدی فرقانی با قدردانی از برگزار کنندگان این مراسم گفت: قدر صدیقی واقعا فراتر از این بزرگداشتها است و او یک اسوه است. سخن گفتن دربارهی فریدون سهل و ممتنع است. سهل است به این دلیل که به تعبیر خودش هزار سال است با هم دوستیم، زندگی و کار کردیم. همانطور که یونس اشاره کرد با هم غصه خوردیم، خندیدیم، با هم با دیگران دعوا کردیم و تمام فراز و فرودها را با هم طی کردیم. هنوز هم هر وقت دل هر کدام از ما میگیرد با یک تلفن دنیایمان را عوض میکنیم.
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی به وجه ممتنع بودن در تعریف از صدیقی نیز اشاره کرد و گفت: این همه سال در کنار هم بودن و با هم زندگی کردن وجه ممتنع کار را به وجود میآورد و این که شخصیت او زوایای پنهان زیادی دارد.
ادامه صحبتهای فرقانی به تحریریهی روزنامه کیهان رسید و اظهار کرد: از سال 52 که با هم در تحریریهی کیهان بودیم، او چند ماهی زودتر از من شروع به کار کرده بود. در میان اعضای تحریریه کسی را همدلتر از صدیقی ندیده بودم. صندلیهای ما پشت به پشت هم بود، هر چند دقیقه یکبار میچرخیدم و از راهنماییهای او استفاده میکردم و گزارشهایش را میخواندم. در اولین جزوهی کلاسی که در سال 64 برای مصاحبه تنظیم کرده بودم، مصاحبه با مردهشور او را به عنوان نمونه آوردم. اینها جزو کارهای ماندگاری است که افتخار میکنم در کلاس برای بچهها میخوانم.
فرقانی از جلسهی شورای تیتر روزنامه کیهان یاد کرد زمانی که قرار بود خبر سقوط خرمشهر کار شود. او گفت: آن روز شاید حدود 2 ساعت طول کشید تا تیتر یک را بزنیم. بی اغراق نزدیک به صد تیتر پیشنهاد داده شد و هر کدام ایرادی داشت. در آخر تیتر ما این شد که خونین شهر با آخرین فشنگها هنوز مقاومت میکند. خیلی مهم بود تیتری بزنیم که هم غرور ملی نشکند، هم خبر را داده باشیم و همچنین حماسه این افراد را زنده نگهداریم. سالها بعد در مرکز تحقیقات رسانه هم در خدمت صدیقی بودم. علاوه بر اینها در 42 سال گذشته افتخار داشتم به عنوان نزدیکترین دوستم در کنار او باشم.
او افزود: دوستان جوان و میانسال در جمع ما زیاد هستند و میخواهم بگویم روزنامهنگاری قلم، خلاقیت، قدرت تشخیص، قدرت نوشتن، درک، شناخت و تشخیص نیاز مخاطب و پاسخگویی به آن مهم است. همه اینها را در قلم فریدون میبینیم. اما بخش پنهانش که کمتر از آموزههای تکنیکال نیست، شخصیت فریدون است. نوشتن بخشی از کار فریدون است که آن را در اوج خلاقیت انجام میداد اما او نمونه مدارا، رواداری و انعطاف است. وقتی میخواستیم با کسی دعوا کنیم، فریدون باز هم نرم زبان بود. چیزی که امروز خیلی به آن نیاز داریم و فکر میکنم همه باید این زبان را از فریدون بیاموزیم.
صدیقی دوست و استاد من است
سردبیر مجله فیلم شب نکوداشت صدیقی را بسیار دوست داشتنی توصیف کرد و دربارهی نقش او در حوزه سینما و نقد فیلم گفت: این شب برای ما ناشران مجله فیلم بسیار خاطرهانگیز است. من به نمایندگی از دوستانم در این مجله تشکر میکنم. 32 سال است که با صدیقی دوست هستم. او همیشه از ماهنامه فیلم پشتیبانی کرد. حُسن بزرگ صدیقی این است که با تک تک ما رفیق است و هر بار با مشکلی مواجه میشدیم، از اولین کسانی بود که حمایت میکرد. فریدون در این سالها همیشه یار، یاور و همراه ما بود.
او افزود: شاید نسبت به سایر افراد دوستی من با صدیقی بیشتر باشد. زیرا از اوایل دهه 50 که با او در کیهان آشنا شدم روابط ما به صورت خانوادگی ادامه یافت و از مصاحبت با او چیزهای زیادی یاد گرفتم. از همان دههی 50 صدیقی نه فقط دوست من، بلکه استادم بود و به داشتن او افتخار میکنم. او جدای از مطبوعات در شکلگیری انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی و اعطای جایزه به برگزیدگان هم بسیار زیاد است.
سردبیر مجله فیلم به خاطرهای از فریدون صدیقی هم اشاره کرد و گفت: یک روز مراسم این انجمن قرار بود در سینما آزادی برگزار شود و همه چیز آماده بود غیر از مجری برنامه. یاری کار اجرای مراسم را به صدیقی داد اما او با بیان اینکه آخرین باری که روی سن رفته و صحبت کرده مربوط به جلسه اولیا و مربیان است از این کار سر باز زد تا اینکه یاری به قد بلند او اشاره کرد و اینگونه شد که صدیقی " کت و شلوارش را زیر تشکش گذاشت" تا برای مراسم و اجرای آن آماده شود.
هویت استادان حاضر در مراسم جعلی بود!
مجری برنامه یادداشتی را خواند که از سوی یکی از افراد حاضر در جلسه به او داده شده بود و بی نام بود. در آن یادداشت روزنامهنگاران حاضر در مراسم این گونه توصیف شده بودند: دقت کردهاید صدیقی، شکرخواه، نمکدوست و مرحوم فرهمند همه یکی هستند؟ آنها دریا صفتند که به عمق گرایش دارند نه بلندا. آنها به جای شهرت و بلند آوازگی به فروتنی معروفند. من رازی را فاش میکنم و میگویم که نام آنها جعلی است تا بتوانند در میان ما زندگی کنند. نام واقعی آنها اقیانوس است.
به قول سحابی: نوکتیم
نمکدوست سردبیر سایت آموزش و پژوهش همشهری صدیقی را خاطرهای کلاسیک خواند و گفت: او خاطره یک روزنامه نگار کلاسیک است. از همانهایی که در رمانها، نمایشنامهها و فیلمها شبیه آن را میبینید. قد بلند، موی تا حدودی آشفته. عینک میزند. کم حرف، تیزبین و صبور. فریدون برای ما یک حافظه، یاد و خاطره است. برای اولین بار در سال 56 در تحریریه کیهان او را دیدم. قبل از اینکه ببینمش، از او شنیده بودم. دانشکده ما کوچک بود و همه میدانستیم پس از آن اغلب قرار است در کیهان مشغول به کار شویم و عده کمی هم به اطلاعات میرفتند. برای همین میدانستیم چه کسانی خیلی خوبند، چه کسانی خوبند و چه کسانی به اندازهای که باید خوب نیستند. اول فکر میکردم کار درستی نمیکنیم قبل از تجربه داوری میکنیم اما وقتی به تحریریه رفتم دیدم این پیشداوریها صادق است.
او اضافه کرد: چرا به این یادها نیاز داریم؟ علیرضا فرهمند میگفت روزنامهنگاری ایران در کلان خودش دچار طفولیتهای مکرر است. این قاعده کلی است اما استثناء آن فریدون است که درگیر طفولیت نیست و نشان داد روزنامهنگاری ایران قله و حرفهایگری، بلوغ و بالندگی دارد. فریدون، توکلی، سحابی و ... تنها رای من روزنامهنگار نیستند. اینها کسانیاند که میتوانند الگوی ما باشند. میتوانیم بیاموزیم که روزنامهنگاری حرفهای و برای حقیقت و مردم یعنی چه؟ من کسانی را دیدم که زندگی، وقت و اعتقادشان را برای جامعه و مردم گذاشتند بدون چشمداشتی.
نمکدوست صحبتهایش را این گونه به پایان رساند: به قول سحابی که نوکرتم و چاکرتم را با هم مخلوط میکرد من هم میگویم نوکتیم.
صدیقی جغرافیاست
مجید رضائیان سخنران بعدی بود: در همشهری محله از من خواسته بودند مطلبی به عنوان سرمقاله در نکوداشت صدیقی بنویسم. مانده بودم تیتر چه بزنم. چون زدن تیتر برای کسی که ابعاد شخصیتی گستردهای دارد، مشکل است. فکر کردم بزنم صدای پای آب. فکر میکنم که خیلی شبیه است.
او افزود: بعضیها یک جغرافیا میسازند و بعضیها یک نقطه، حتی نقطه عطف. آنهایی که جغرافیا میسازند خیلی کم هستند. گمان نمیکنم تردید داشته باشید صدیقی در روزنامهنگاری ما یک جغرافیاست. دلیلش هم این است که وقتی استاد شاملو فوت کرد، او در روزنامه انتخاب یادداشتی نوشت. من در سرویسی ندیدم که این یادداشت را نبریده و زیر میز نگذاشته باشند.
این مدرس روزنامهنگاری در ادامه به نکته دیگری هم اشاره کرد: روزنامهنگاران حرفهای باید کارشان را چگونه انجام دهند تا بتوانند از آزادی بیان دفاع کنند که ذات روزنامهنگاری است؟ آزادی بیان چارچوبی دارد که حفظ کردن آن مشکل است. افراد چند وجهی قدرت بیشتری برای دفاع دارند. صدیقی فردی است که در نقش منتقد سینمایی ظاهر میشود، در روزنامهنگاری اجتماعی فعالیت میکند و در تیترزنی از مدل خاصی استفاده میکند. او آدمی است که در هر جایی وارد شد نقطه عطف نبوده بلکه از خود جغرافیایی کامل به جا گذاشته است. او در حساسترین شرایط و در بزنگاهها بهترین پیشنهاد تیتر را میداد که حساسیت برانگیز نباشد و در همانجایی که باید نشسته باشد.
رضائیان عنوان کرد: میخواهم نکتهای را بگویم و اینکه تا چه اندازه میتوانید با اخلاق و اهل مدارا باشید؟ این را زمانی متوجه میشوید که در روزنامه بحران ایجاد شود. درست در زمانی که روزنامه به دلیل فشارها به سمت بحرانی میرود میبینید فردی با رفتار و حرفهایش این تلاطم را به سمت آرامش میبرد.
این مدرس روزنامهنگاری از صدیقی درخواستی کرد و گفت: حیف است تمام این علم، تجربه و خاطرات تبدیل به یک کتاب نشود. فکر میکنم که او باید به درخواست جامعه رسانه پاسخ دهد و تمام این علم، یافته و تجارب را تبدیل به کتاب کند.
صدیق تعریف، استاد آواز سنتی ایران هم در جمع روزنامهنگاران حضور داشت و چند جملهای دربارهی همشهری سنندجیاش صحبت کرد. او به اولین دیدار در سالهای جوانی اشاره کرد که صدیقی را با کت سبز و شلوار مشکی دیده بود و معتقد بود نسبت به آن روزها تغییر چندانی هم نکرده است.
صدیق تعریف چند بیتی برای حاضران آواز خواند و پس از او نیز حجت الاسلام زائری چند دقیقه صحبت کرد و فریدون صدیقی روی سن آمد.
صدیقی: من فریب خوردهام
فریدون صدیقی صحبتهایش را با زبانی طنز با اشاره به سالهای دور روزنامه کیهان آغاز کرد: من آدم فریبخوردهای هستم. هزار سال پیش در روزنامه کیهان خانم خوشتیپی آمد و گفت آقای اردلان؟ گفتم نیستند. گفت صدیقی؟ گفتم خودم هستم. بعد از آن گفتم که او زن من میشود و او مرا فریب داد. خیلی خوشحالم از این فریبندگی، جذابیت، معنویت و بزرگواری که او در حق من روا داشته است. خوشحالم میتوانم در کنار شما باشم راه بروم و نفس بکشم.
او افزود: من فریب خوردهام برای اینکه دو سالی است خانم سعیدی، دبیر همشهری محله منطقه 2 پایبند من شده است به بهانه اینکه در شهرک قدس زندگی میکنم، از من تقدیر کنند. آمد و آمد و آمد و امسال فریب خوردم. فکر نمیکردم که قرار است این گونه شود. نمیدانم چرا این طور شد و کسانی زنگ زدند و دوستانی یادداشت نوشتند. به هر حال از این افراد سپاسگذارم.
صدیقی عنوان کرد: من کرد هستم. با استاد تعریف و قطب الدین صادقی خاطرات زیادی داریم. من شاعری کردم. داستان نوشتم. بعد در شاعری اول شدم بعد آخر شدم. بعد غلطیدم در روزنامه کیهان. اینهایی که شما ها امشب گفتید دربارهی من نیست. فکر میکنم شما دربارهی فرد دیگری صحبت میکنید که شبیه به من است. صادقانه باید بگویم اگر قرار بود تقدیر شود تمام آدمهای اینجا از من سزاوارترند. افراد دیگری هم سزاوارند که اینجا نیستند.
او به یوسف نصوحی اشاره کرد که همراهش به افغانستان سفر کرده بود و بعدها در جنگ تحمیلی به شهادت رسید.
صدیقی با اشاره به روزنامهنگاران جوان گفت: نسلی که امروز آمده پدیده است و نخبههای خوبی دارد. آرزوی من این است که اگر قرار است از یک استاد تجلیل شود به جای آن 10 روزنامه فعال شود و فرصت کار برای صد نفر ایجاد شود. برای من شایسته است خوانندگانمان زیاد شود. الان کسی ما را نمیخواند. کم می خوانند. کسی ما را نمیبیند. کم میبینند. کسی ما را نمیشنود. کم میشنوند. این همه روزنامهنگار داریم ولی متاسفانه تیراژ کمتر از یک میلیون. امیدوارم تمام کسانی که بالا نشستهاند و مسئولیت دارند در قبال نظام رسانهای ما فکری کنند. فکر میکنم مهمترین وظیفه ما هم افزایی رسانههاست.
او اضافه کرد: لطف دوستان برای این است که خودم بودم. یونس میگوید که مرا کشف کرده است. خیر، من تو را کشف کردهام. کار روزنامهنگار این است که ذغال را تبدیل به الماس کند نه الماس را به ذغال. کار روزنامهنگار این است که 9 سال بدون امتیاز یک مجله را منتشر کند. مجله فیلم همین طور است. باید بتوانیم درست و بجا حرف بزنیم. آرزویم این است که بتوانیم به هم افزایی درونی بیفزاییم.
در پایان این مراسم کاریکاتوری از سوی رحیمخانی، به فریدون صدیقی داده شد و همچنین تابلوی دیگری که تصویر کاریکاتور صدیقی روی آن بود با امضا و نوشتههای اساتید از سوی همسر، دختر و داماد صدیقی به وی اهدا شد.
رئیس فرهنگسرای ابن سینا در پایان برنامه یاد و خاطره شهید محمود صارمی و همچنین حادثهدیدگان هواپیمای C130 را گرامی داشت. همچنین گروه حنانه در برنامه دیشب به اجرای دو نوازی پرداختند. این برنامه پس از نزدیک به سه ساعت به پایان رسید.