جنگ فرصت زندگی را از آدمها میگیرد. فرصت نفس کشیدن را. فرصت عاشق بودن و عاشق ماندن را. فرصت کودک بودن و جوان شدن را. تمام هنجارها را واژگون میکند و طعم نیستی اجباری را بیش از همه به کام مردمانی مینشاند که در تمام معاهدات بینالمللی با عنوان «غیرنظامی» معرفی شدهاند. معاهدات بینالمللی در طول سالهای گذشته تاکید داشته که حقوق غیرنظامیان که کودکان، زنان، سالخوردگان، معلولان و شهروندان ساکن مناطق جنگی هستند باید در پلهیی فراتر از دلیل افروختن آتش جنگ قرار گرفته و محترم شمرده شود. اما آمار قربانیان جنگهای داخلی و منطقهیی و بینالمللی، حداقل طی دهه گذشته گویای آن است که نیروهای درگیر جنگ معمولا به این تاکید توجهی ندارند که بیشترین آمار تلفات انسانی جنگها مربوط به جمعیت غیرنظامیان کشورهای جنگ زده است.
برشهایی از روایت زمان
سازمان دیدبان حقوق بشر در آخرین گزارش خود از درگیریهای نوارغزه، اعلام کرده که طی یک ماه گذشته، در هر ساعت یک زن یا کودک در حمله صهیونیستها کشته شدهاند و در حالی که تاکنون بیش از هزار و 800 فلسطینی در حملات هوایی و زمینی صهیونیستها به نوارغزه به شهادت رسیده و بیش از 9 هزار نفر زخمی شدهاند، نیمی از کشتهشدگان و زخمیها، زنان و کودکان بودهاند.گزارشگران مستقر در غزه روایت کردهاند که «هر روز،مادران و کودکان بسیاری هستند که موفق به دیدن طلوع آفتاب نمیشوند.»
همین سازمان در گزارش خود از عراق اعلام کرده که داعش، کودکان عراقی را به عنوان سپر انسانی در مقابل تیراندازی نیروهای عراقی، انجام عملیات شناسایی، جابهجایی کیسههای شنی و سنگر سازی در مقابل نیروهای عراقی، مورد سوءاستفاده قرار داده و تاکنون شمار زیادی از کودکان را به کام مرگ فرستاده است. به گزارش کمیساریای عالی حقوق بشر عراق، از ابتدای حضور نیروهای داعش در موصل تاکنون 150 کودک آواره به دلیل افزایش دمای هوا و ابتلا به وبا جان خود را از دست دادهاند و کودکان بازمانده هم با مشکل کمبود غذا و نبود سرپناه مواجه هستند.
هماهنگکننده کمکهای انسانی سازمان ملل متحد برای جنوب سودان بارها هشدار داده که جنگ داخلی و قبیلهیی این کشور، رقمی در حدود 50 هزار کودک جنگزده در منطقه سودان جنوبی را در معرض خطر مرگ ناشی از گرسنگی قرار داده است.
آنتونیو گوتیرس، کمیسیونر امور پناهندگان سازمان ملل طی 3 سال گذشته بارها از کشورهای غربی درخواست کرده تا مرزهای خود را به روی آوارگان سوری که اغلب، زنان و کودکان بودهاند باز کنند. گروه مخالفان دولت سوریه، طی جنگ سهساله از پسران و دختران خردسال به عنوان سپر انسانی یا برای بمبگذاریهای انتحاری استفاده کرده است.
طی همین مدت، تعداد زیادی از کودکان آواره که در حال فرار از کشور جنگزده خود بودند، در دریای مدیترانه غرق شدند. بسیاری از کودکان پناهنده، در کشورهای همجوار سوریه تحت آموزشهای رزمی اجباری قرار گرفتند تا به عنوان نیروی جنگی علیه دولت سوریه از آنها استفاده شود. یونیسف هم در ابتدای سال 2014 گزارش داد که طی جنگ 3 ساله سوریه، بیش از سه میلیون کودک سوری به دلیل ویرانی مدارس، نبود امنیت و ترس از آسیب دیدن، فرار از جنگ یا از دست دادن خانواده، از امکان تحصیل محروم شدهاند در حالی که 50 تا 60 درصد این کودکان به کشورهای همسایه پناه بردهاند و حتی در کشور میزبان هم از آموزش محروم هستند. بنا بر اعلام سال 2013 کمیساریای ملل متحد در امور پناهندگان، 3 میلیون و 700 هزار کودک سوری، بر اثر جنگ داخلی کشور، جدا از خانواده و دور از والدین خود زندگی میکردند و از مجموع یک میلیون و 100 هزار کودک پناهده سوری در اردن یا لبنان، بسیاری از این کودکان مجبور بودند برای تامین معاش خانواده به مشاغل دشوار مشغول باشند. گزارشهای بینالمللی حکایت از آن دارد که تعدادی از کودکان پناهنده سوری که در کشورهای همسایه سوریه پناه گرفتهاند، برای تامین معاش خود یا خانواده ناچار به فروش اعضای بدن خود به باندهای قاچاق اعضای بدن شدهاند و در حالی که مقامات بینالمللی تایید کردهاند که تعداد کودکان فروشنده بیش از خریداران اعضای بدن بوده، بیشترین گزارشها درباره فروش کلیه کودکان پناهنده بوده چنانکه گزارش 12 ماه منتهی به 2014 از فروش 150 کلیه توسط کودکان پناهنده سوری در لبنان حکایت دارد.
بر اساس گزارش 2011 سازمان ملل، در این سال 110 کودک در بمبارانهای ناتو و ارتش افغانستان، کشته و 68 کودک مجروح شدند. یونیسف هم در گزارش سال 2013 خود از افزایش ?? درصدی کشتار کودکان افغان در اثر جنگ در افغانستان ابراز نگرانی کرد.
سازمان بینالمللی کمک به کودکان در گزارشی در سال 2013 هشدار داد که در سالهای بعد از جنگ در لیبریا و طی سالهای 2011 تا 2012، 82 درصدقربانیان خشونتهای جنسی در این کشور، کمتر از 17 سال سن داشتند.
یونیسف در سال 2012 گزارش داد که بر اثر درگیریهای داخلی یمن، 94 کودک کشته و 240 کودک نیز بر اثر تیراندازی، اصابت ترکش یا بمباران توپخانهیی زخمی شدهاند.
خون به قیمت بقا
زئیر، تیمور، ویتنام، آنگولا، سیرالئون، سومالی، مصر و لیبی نامهای دیگری است که باید به فهرست کشورهای درگیر جنگ و ناقض حقوق کودکان افزوده شود؛ کودکانی که نه تنها هیچ آینده روشنی پیش رو ندارند بلکه در روزهایی نه چندان دور، در صورتی که شانس زنده ماندن داشته باشند، به مردگان جانداری تبدیل خواهند شد که یک پیام را از چشمهایشان به مغزشان ارسال میکنند: «بجنگ تا بمانی».
منبع: اعتماد