جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

صادق: رسانه ها در جای کنشگران سیاسی نشسته اند

کد خبر: ۵۱۵۸۵
صادق: رسانه ها در جای کنشگران سیاسی نشسته اند

در نخستین ماه های فعالیت دولت تدبیر و امید، بیشترین فشارها به دولت جدید، از سوی رسانه های افراطی وارد شد، رسانه هایی که گاه از تخریب و تکیه بر مطالب غیرواقعی برای رسیدن به این هدف هیچ ابایی نداشتند، گویی می خواستند از همان ابتدا تکلیف خود را با رأی مردم و دولت برخاسته از آن مشخص کنند. این هجمه ها برای چه بود و قرار بود دولت یازدهم، تاوان چه چیزی را بدهد؟ در گفت وگو با دکتر محمدرضا صادق تلاش شد برای این پرسشها پاسخی عرضه شود، همچنان که چشماندازی از رابطه دولت اعتدال و رسانه ها نیز ترسیم شود.

در دوره فعالیت دولت تدبیر و امید، شاهد کاهش برخورد با رسانه ها بودیم، اما این به معنای توقف برخوردها نبود. برخی رسانه ها توقیف شدند که برخی از آنها بازگشتند. ارزیابی شما از این دوره چیست؟

اولاً من اینجا باید از رسانه ها اعم از روزنامه و رسانه های فعال در فضای مجازی که طبق اصول حرفه ای و ملاحظه منافع ملی نسبت به بازتاب دادن آنچه در دولت می گذرد، اقدام میک نند، تشکر کنم. گاهی نیز آنچه را که به ذهن یا قلمشان میآید، عرضه می کنند و دولت هم از نقدهای عالمانه، منصفانه و کارشناسانه استقبال میکند. تعداد رسانه هایی هم که تا حال در این مسیر حرکت کردهاند، قابل توجه بوده است. اگر شما این رسانه ها را همسوی دولت قلمداد می کنید، ما افتخار می کنیم که همسوی این رسانه های منصف هستیم، رسانه هایی که براساس خواست مردم کار می کنند، چون دولت هم برخاسته از خواست مردم است و شما دیدید که در 24 خرداد 1392 با شرایطی که مردم فراهم کردند، فرصت خدمت دولت تدبیر و امید و قبول مسئولیت جناب آقای دکتر روحانی فراهم شد. روزنامه هایی که مصادف و همنوا با خواست مردم حرکت کنند، طبیعی است که دولت هم در کنار آنها و همسو با آنهاست. ممکن است براساس وضعیت هایی که رخ میدهد، رسانه ای هم در معرض دشواری قرار بگیرد. ما بسیار متأسفیم که رسانه ای در معرض سختی قرار بگیرد، چون نخستین نکته تأسف بار این است که جمعی از جوانان، قلم به دستان و توانمندان که جزو گروه نخبگان این کشور هستند، امکان بروز و ظهور فعالیت خود را از دست داده یا محدود می شوند و این چیز خوبی نیست. جنبه دوم، سوء تفاهم یا زمینه ای است که سبب می شود آن اتفاق بیفتد زیرا ممکن است این ابهام در فعالیت این رسانه ها، یک ظرفیت منفی را در نظر افکار عمومی ایجاد کند و این نمیتواند برای آرامش جامعه امر مطلوبی باشد و در جای خود مضر است.

در ماهها یا حتی هفته های نخست فعالیت دولت، باعث شدت گرفتن فعالیت توپخانه رسانه ای مخالفان دولت بودیم که در نهایت باعث انتقاد جدی و صریح رئیس ستاد کل نیروهای مسلح هم شد.

چرا این رسانهها باوجود این عتاب ها به چنین رویکردی ادامه می دهند و آیا شما به عنوان مشاور رئیس جمهوری، بعد از پیروزی در انتخابات، چنین رفتاری را از این رسانه ها پیشبینی می کردید؟

مردم در این انتخابات به برخی فرصت ندادند و به نوعی از آنان خواستند که از مسئولیت های اجرایی کنار بروند یا تأثیرات آنان در مناصب اجرایی کمتر شود. انتظار این بود که اینها بپذیرند و فرصت را در اختیار کسانی قرار بدهند که مردم به آنها اقبال نشان داده اند. اما متأسفانه بسیاری از آنها امکانات رسانه ای وسیعی را در اختیار داشته و دارند - اینکه این امکانات را در گذشته و از چه طریقی تدارک کردند، بحث مفصل خود را دارد - اینها از هفته های بعد از انتخابات و پیروزی آقای دکتر روحانی با طرح گمانه ها و شایعاتی که هیچ نسبتی با واقعیت نداشت، شرایط عجیب و غریبی را فراهم کردند. ما همان موقع می دانستیم و حدس میزدیم که فرجام این مسیر چیست. مرتب سعی کردیم از طریقی که مناسبت تشخیص داده میشد، توجه بدهیم که این مسیر، مسیر خوبی نیست و شما باید به رأی و خواست ملت توجه داشته باشید. اما بعد از مرحله تشکیل دولت، به اسم نقد و تبیین موارد کارشناسی، وارد حوزه هایی شدند که بعضاً تخریب بود و مردم و شما اهالی رسانه هم این را خوب تشخیص می دهید. در حالی که در دولت های گذشته سابقه نداشته است که هنوز یک سال از عمر دولت نگذشته باشد، اما رسانه های زیادی به اسم رسانه منتقد، تلاش هماهنگ و سازمان یافته ای را برای طرح مسائلی دنبال کنند که نسبتی با واقعیت ندارد، یا اینکه امحای ظرفیت های پدید آمده را برای کشور دنبال کنند، نادیده گرفتن فرصت هایی که برای کشور ایجاد شده یا دگرگون جلوه دادن اقدامات مثبتی که انجام شده و در اثر حجم و امکان زیادی رسانه ای که این جریانات سیاسی در اختیار داشتند، گاهی کار را به جایی رساندند که اساساً این فرمایش مقام معظم رهبری خطاب به رسانه ها که روی اعصاب مردم راه نروید را در همین بحث ها جست و جو کرد، این خطاب، یعنی یک مطلب واقعی را جور دیگری جلوه دادن و تفسیر یک مطلب را جور دیگری به مردم منعکس کردن. این رویه و معضل در رسانه های دیداری و شنیداری ما هم دیده می شود و متأسفانه در صدا و سیما همچنین اقداماتی را دیدیم و بارها هم نسبت به این دوستان توجه دادیم که این روش، روش رسانه ملی نیست. اما به هر تقدیر، این مشی از روزهای نخست فعالیت آقای دکتر روحانی این طور شروع شد، دولت هم تحمل کرد و جاهایی فقط توجهاتی داده است و آنچه شما به آن اشاره کردید، در حد همان توجهات است و تاکنون هم دولت از هیچ رسانه ای شکایتی مطرح نکرده است و سعی کردیم با نصیحت و کمکهای فکری و نکاتی که می توانیم بگوییم، مواردی را به آنها منتقل کنیم.

در واکنش نسبت به رسانه ها هم شاهد نوعی دوگانگی هستیم. در آن سو رسانه های مخالف دولت قادر به هر عمل و رفتاری هستند، اما اگر در رسانه های همسو با دولت، جمله ای برخلاف ارزش ها منتشر شود، دولت مقصر جلوه داده می شود. آیا دولت مسئول هرچیزی است که رسانه ها منتشر می کنند؟

اول باید یک نکته را یادآوری کنم که اصلاً نگوییم رسانه های همسو با دولت. ملت اصل است و دولت تدبیر و امید هم باید در خدمت ملت باشد و اهداف ملت را که بر آمده از یک انقلاب بزرگ بوده و صیانت از آن هم با ریخته شدن خون های بسیار ارزشمندی میسر شده، دریابیم. این ملت منویاتی دارد که به آن منافع، و خواسته های ملی این ملت مسلمان آبرومند می گوییم. وقتی دولت تدبیر و امید بر سر کار می آید، می خواهد دقیقاً آنچه را که به مردم گفته و به آن وفادار است انجام دهد؛ یعنی همسوی با مردم است. رسانه ها هم باید همین طور باشند. پس، اصل دولت نیست که بگوییم رسانه های همسو با دولت، بلکه اصل ملت و مردمی هستند که این حماسه ها را آفریدند و این دولت محصول آنهاست، برای آنهاست و در خدمت آنهاست. و این رسانه ها هم باید این طور باشند و وقتی این طور بودند، آن موقع دیگر کنشگری سیاسی محض سیاسی رسانه ای با هدف اینکه بخواهد در قدرت سیاسی و اجرایی کشور سهم خواهی کند، معنایی ندارد.

به این مسأله هم بپردازیم که برفرض نکته ای بر خلاف ارزش ها در رسانه ها منتشر بشود، آیا دولت مسئول هر چیزی است که در رسانه ها منتشر می شود و چرا از این اشکالات استفاده ابزاری می شود برای هجمه به دولت؟

این هم از کارکردهای رسانه ای کنشگران سیاسی است که با سوء استفاده از این فرصت، این کارها را این طور وانمود می کنند. این درحالی است که دولت حتی به رسانه هایی که رسماً متعلق به خودش است، نمیگوید که چه بگویند و منتشر کنند یا چه نگویند. دولت به رسانه هایی که متعلق به خودش است، مانند ایران یا ایرنا، امر و نهی نمی کند و تاکنون نشده بگوییم چه چیزی را منتشر کنند و چه چیزی را نه. درعین حال این رسانه ها در قبال قانون مسئولیت خود را دارند، چه رسد به رسانه ای که خارج از دولت هم فعالیت می کند. این جزء کنش یا عملیات روانی جریان شکست خورده در انتخابات 24 خرداد است.

تعبیری وجود دارد که آقای روحانی رسانه و روابط عمومی خودش است.

این طور که شما گفتید نه، ولی آقای روحانی چندان عده و شماری را برای این کار در ریاست جمهوری نسبت به قبل از دولت تدبیر و امید فراهم نکرده است. تمام نیروهایی که در حوزه ارتباطات و اطلاع رسانی در دوره گذشته بودند، بخش عظیمی از آنها هنوز هم هستند و چند نفری، دوستانی هستند که در کنار این خانم ها و آقایان قرار گرفتند. خود آقای دکتر روحانی هم در فرصتی که پیش می آید، سعی می کنند نقطه نظرات خود را مطرح کنند و ارتباط خود را با مردم داشته باشند. ایشان سعی می کنند صریح تر و مستقیم تر مطالب خود را منعکس کنند که این امر، این طور معنا شده است که روابط عمومی خودش است.

در دولت تدبیر و امید شاهد جدی گرفته شدن و رسمیت یافتن رسانه های جدید از جمله شبکه های ارتباطی جدید هستیم. چنان که آقای رئیس جمهوری در یک برنامه تلویزیونی لفظ «روحانی مچکریم» را مطرح کردند که در فیسبوک مطرح شده بود.

البته من برای نخستین بار این جمله را از خیابان ها و از ابراز احساسات مردم شنیدم. حتی خودم در دانشکده، در ترمی که آقای روحانی برنده انتخابات شد، امتحانات پایان ترم را برگزار کردم. یکی دو روز بعد از انتخابات که نمرات را اعلام کرده بودم - هیچ ربطی هم به انتخابات نداشت و نمره ای را که حقشان بود به دانشجویان داده بودم - اما دانشجویان زیر تابلوی اعلانات که نمرات در آن درج شده بود نوشته بودند «روحانی مچکریم».

به هر طریق ما شاهد به رسمیت شناخته شدن ابزارهای ارتباطی جدید مانند فیسبوک هستیم، بویژه در کلام رئیس جمهوری و وزرا، در حالی که در گذشته به سکوت برگزار شد و اساساً سعی می شد اسمی از این شبکه ها به میان نیاید.

نمیتوان شبکه های اجتماعی را نادیده گرفت. آنها واقعیتهای شکل گرفته هستند و باید از این فرصت ها هم استفاده کرد. مردم ما که فهیم و آگاه هستند، می دانند که چگونه از فرصت ها استفاده کنند و این قدر هم رشید هستند که این گونه عمل بکنند. در شرایطی که اکنون در جهان فراهم آمده است و این شبکهها در حال گسترش هستند، باید با این ابزارها که از مقتضیات جهان امروز هستند، تعامل صحیح داشته باشیم. بستن و برخوردهای سلبی دردی را دوا نمیکند، بلکه تعامل، مدیریت و فائق آمدن و بهرهبرداری صحیح است که ما را موفق میکند. در تاریخ معاصر میخوانیم که خیلیها رادیو را نجس میدانستند، اما اکنون صدها شبکه رادیویی داریم که از طریق آنها معارف اسلامی را به چندین زبان به سراسر جهان منتقل میکنیم و از طریق آنها معیارهای صحیح زندگی را تببین میکنیم. زمانی تلفن نیز همین وضعیت را داشت. ما که نباید با ابزارها مشکل داشته باشیم، بلکه باید با شبکههای اجتماعی و محیطهایی که در فضای مجازی ایجاد شده است و با دستاوردهای نوین بشری، ارتقا یافته است، تعامل و مدیریت کنیم و با داشتههای بسیار زیاد خود باید آنها را به تسخیر خود در بیاوریم و نباید از آنها بترسیم. ترسیدن، بستن و فاصله گرفتن و کنارگذاشتن، دردی را دوا نمیکند و باید به دل قضیه رفت. در زمان دفاع مقدس هم اگر رزمندگان ما از دشمن فاصله میگرفتند و راه را میبستند که دردی دوا نمیشد. ببینید تعداد عملیاتی که رزمندگان ما انجام دادند، در مقایسه با تعداد عملیات دشمن چقدر بود؟ فرهنگ ما دارای حرف است و در هر موضوعی که بخواهیم وارد شویم، حرفهای مهم، دنیا فهم و صحیح داریم. بالاخره ممکن است طریقی که برای انعکاس این حرفها در نظر گرفته ایم، 4 نکته منفی هم داشته باشد. ما باید حرف خود را بزنیم و کار خود را کنیم و به اندازه کافی هم قدرت بالقوه داریم که از این ابزارها استفاده کنیم. البته خودم عضو فیسبوک یا سایر شبکههای اجتماعی نیستم، اما به دلیل موقعیتم مرتب رصد میکنم و میبینم که چگونه از این فرصتها استفاده میشود، هم استفادههای صحیح و هم استفادههای ناصحیح. بسیاری از برجستگان کشور ما در محیط فیسبوک حرفهای جدی، مهم، اثرگذار و دنیافهم میزنند. نمیشود که «نومن ببعض و نکفر ببعض».

مردم ما این قدر رشید هستند که خودشان درست عمل کنند. البته راهنماییها و توجیهاتی که وظیفه دولت است به دلیل برخورداری از ابزارها، جای خود. اما اینجا اشتباهی به وجود آمده است که دولت برای راهنمایی مردم وظیفه دارد. سؤال این است که دولت چقدر وظیفه دارد؟ دولت وظیفه دارد، چون ابزار را در اختیار دارد، امکانات را دارد و میتواند بیشتر از مردم رصد کند. درغیر این صورت آدمی که در دولت است، نسبت به فردی که در جامعه است، سوپرمن که نیست. همکاران من در دانشگاه یا بسیاری از افراد جامعه از بنده عاقل تر، رشیدتر و فهیمتر هستند، اما من در جایی قرار گرفتم که دسترسی به اطلاعات و ابزارهایی دارم و وظیفه دارم اینها را در اختیار آنها قرار بدهم. معنی آن این نیست که من سوپرمن هستم، در این حد که دولت اطلاعات را در اختیار آنها قرار بدهد. البته بقیه بخش های کشور که مسئولیت دارند هم باید این کار را کنند و فقط قوه اجرایی نیست.

معنیاش این نیست که ما بهتر از همه میفهمیم یا به این معنی نیست که دین و ایمان من که در فلان کمیته و کارگروه نشسته ام، از همه بیشتر است و دیگر کسی به اندازه من توجه ندارد. من نمیتوانم با این حرفها ارتباط برقرار کنم و نوعی توهین است. مردم ما در دورههای مختلف ثابت کردهاند که رشید هستند. ما نخستین ملت منطقه هستیم که با خلق نهضت مشروطه به سمت قانونمند شدن حرکت کردیم، یا پیروزی انقلاب اسلامی یا ورود به عرصههای مختلف. ما نباید فهم مردم را نادیده بگیریم. گاهی این رفتارها به معنای خود را «عقل کل» دانستن و نادیده گرفتن مردم است.

از 24 خرداد 1392 به این سو، چهره دیگری از رئیس جمهوری اسلامی ایران میبینیم؛ در اکثر مواقع سرزنده و بشاش است و لبخندی بر لبان آقای رئیس جمهوری است. به نظر میرسد ایشان درحال شوخی با همکاران خویش است. قدری درباره این ویژگی های آقای روحانی توضیح بدهید.

آقای روحانی بسیار فرد منضبط، منظم، با برنامه، اهل فکر و تدبیر هستند. قصد مبالغه ندارم، اما ایشان عوالم معنوی خیلی خوبی دارند. می دانم که خودشان راضی نیستند و من هم نمی گویم. اما عوالم معنوی و معرفتی بسیار خوبی دارند که شاید بسیاری این را ندانند. اما از جهت دیگر، چون با نظم و با ایمان و دقت و با به رسمیت شناختن دیگران کار انجام می دهد، نشاط دارد و این نشاط هم مبرهن است و در دوربین ها و انظار خبرنگاران و کسانی که با ایشان مواجه می شوند، دیده م یشود. همچنین می توانم شهادت بدهم که تظاهر هم نیست، آقای روحانی خودش است.

گویا با همکاران هم خیلی شوخی می کنند؟

بله، آدم راحتی هستند. نه خیلی سختگیر یا تند. بسیار فرد منطقی ای هستند و حرف ها را خوب گوش میدهند. حرفهای صحیح را میپذیرند و برای حرفهای غلط استدلال میآورند. با همکارانش این طوری است. ما که از نزدیک در کنار ایشان هستیم، میبینیم گاهی که مطالب و پیشنهادهایی مطرح میشود، بحث می کنند و توضیح می خواهند و با نشاط این کار را میکنند و به افراد هم نشاط می دهند.

در آخرین نشست خبری رئیس جمهوری، از مدیران مسئول برخی از رسانه ها هم دعوت شد. آقای شریعتمداری مدیرمسئول روزنامه کیهان هم دعوت بودند؟ البته در جلسه نبودند.

یادم نمیآید. اگر میآمد هم مشکلی نبود.

دعوت بودند؟

از نظر من خبرنگار اصل است و مدیر بعد از اوست. در تشکیلات، یک صف و یک ستاد داریم. در تشکیلات خشک اداری، اوامر و تصمیمات در ستاد اتخاذ می شود و نیروهای صف فقط آن را اجرا می کنند. فرقی که رسانه دارد این است که فرد حاضر در صف رسانه، حیثیت و توفیق رسانهها و روزنامه را سبب ساز میشود و عکس آن هم صادق است. به نظر من، اول خبرنگار است، بعد سردبیر و مدیرمسئول. یعنی اگر مدیرمسئول و سردبیر که از خبرنگاری شروع کرده باشد، احترامات و توجه دوره اول را دریافت کرده و بعد به این نقطه رسیده است، از جایگاه ویژهای برخوردار است. بنابر این وقتی از رسانه خبرنگار را دعوت می کنیم، به طریق اولی نسبت به دعوت از همه اهالی آن رسانه هم ابایی نیست و آن مدیرمسئول هم در کنار آن خبرنگار معنا پیدا میکند. لذا وقتی خبرنگار هر رسانه ای را دعوت کردیم، مدیرمسئول آن رسانه را هم دعوت کردیم.

برداشت از ویژه نامه روزنامه ایران

انتهای پیام

دیدگاه شما