به گزارش جماران، به نقل از شفقنا، الحیات نوشت: برکسی مخفی نیست که قطر و ترکیه خیلی به حماس نزدیک اند و روابط این سه با مصر دوران عبدالفتاح السیسی به اندازه کافی متشنج است. این سه در زمان محمد مرسی یک چهارگوش را تشکیل می دادند که کاملا با یکدیگر در هماهنگی بود و ایران نیز از دور با کمک های خود به حماس از این گروه پشتیبانی می کرد. هم اکنون اما همه تلاش می کنند نگذارند مصر دوباره نقش منطقه ای سابق خود را بدست آورد زیرا این توازن قوا در نهایت به نفع عربستان سعودی خواهد بود که هم اکنون در کنار امارات روابط خوبی با مصر دارند. مساله شکست مصر در برقراری آتش بس غزه تاحدودی این موضوع را آشکار کرد.
روشن است که بین خسارت های محدودی که به دلیل سیستم دفاعی پیشرفته اسراییل موشک های قسام و جهاد اسلامی برجای می گذارد با خسارت های سنگین ناشی از حملات هوایی اسراییل که تاکنون صدها کشته برجای گذاشته است نمی توان مقایسه ای برقرار کرد.
با این حال اسراییل و حماس هریک در تنگنای مهمی قرار داشتند که باید از آن رهایی می یافتند. بعد از منهدم شدن هزاران موشک وکشتار صدها نفر حماس همچنان با هزاران موشک دیگر باقی می ماند و اسراییل نیز توان نظامی خود را برای ویرانی زیرساخت های غزه حفظ خواهد کرد. پس با این وضع هریک چه دستاوردهایی داشته اند؟
طبعا بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسراییل توانست از یک انزوای منطقه ای و بین المللی خود را خارج کرده و کنگره آمریکا را به دنبال خود بکشاند. افکار عمومی امریکا نیز که به صورت اتوماتیک وار به نفع اسراییل عمل می کند. دراین میان افکار عمومی اروپایی ها به نفع قربانیان فلسطینی اما دولت های اروپایی مادام که حماس موشک پرانی می کند در کنار اسراییل خواهند بود.
با این همه اسراییل به حماس احتیاج دارد. در واقع حماس برای اسراییل مثل یک کمربند امنیتی می ماند و جلوی ورود گروه های تندرو به غزه را می گیرد. حماس از این جهت مثل دولت خودگردان فلسطینی است که با اجرای تعهداتش نسبت به اسراییل جلوی ورود هرگونه افراط گرایی به اسراییل را گرفته است. از آن گذشته ارتباطات مخفی بین حماس و اسراییل برکسی پوشیده نیست.
اسراییل به شدت به حماس احتیاج دارد تا جلوی ورود امثال داعش را به آستانه خانه اش بگیرد. اسراییل درعین حال بر انهدام توان نظامی حماس و انهدام دولت ائتلافی بین حماس و فتح اصرار می ورزد. درعین حال حماس به دولت نتانیاهو و سایر نیروهای افراط گرای اسراییلی این امکان را می دهد که به بهانه های مختلف به روند شهرک سازی خود ادامه داده و برای اخراج فلسطینی ها و ابقای « وطن جایگزین اردن » تلاش کنند. حماس درعین حالی که مدعی است با این پروژه ها مخالف است اما درجهت تامین شرایط آن عمل می کند.
البته حماس موفق شده است در قلمرو رسانه ای و در ذهنیت عربی، وحشی گری اسراییل را عریان سازد. درضمن پرتاب موشک ها از غزه به شهرهای اسراییل نوعی جبروت و قدرت مقاومت را به تصویر می کشد. اما مشکل دراین است که هزینه سنگین این نمایش را باید فلسطینی های بیچاره برعهده گیرند تا بعد از یک دوره کوتاه و خونین دوباره امور به سرجای اول خود باز گردد.
می گویند جنگ سوم غزه منجر به رفع حصار خواهد شد اما هیچ چشم اندازی برای این امر وجود ندارد. ایالات متحده آمریکا و خانواده بین المللی تصمیم ندارند بر اسراییل فشار آورند وحتی برجسته کردن زرادخانه موشکی حماس بیشتر موجب همراهی و تشدید این حصار خواهد شد و این خود یک معضل دیگری است. برخی می گویند حماس بدش نمی آید که اسراییل را وادار به یک حمله زمینی به غزه کند تا در نهایت آمریکا مجبور به دخالت شود تا به همراه کشورهای عربی راه حلی سیاسی برای محاصره غزه یافته شود. همچنین حماس قصد دارد مصر را مجبور به گشودن گذرگاه رفح کند تا از این طریق بتواند چون گذشته کمک های مادی و کیسه های دلار را به غزه انتقال دهد. اما در عین حال مصر مراقب است که اسراییل مسوولیت غزه را بر گردنش نیندازد. همچنین مصر نمی خواهد حماس موفق به گشودن گذرگاه رفح شود تا درنهایت دیگران از این گذرگاه استفاده کرده و مصر را دچار عسر و حرج نمایند.
مخالفت شدید گروه های قسام و جهاد اسلامی با برقرار آتش بس پیشنهادی مصر بیانگر این بود که کسی نمی خواهد مصر نقش مهمی در این رابطه داشته باشد. حماس نمی خواهد کسی چون عبدالفتاح السیسی برقرار کننده آتش بس در غزه باشد بلکه بیشتر به قطر و ترکیه چشم دوخته است تا برای بازگشایی گذرگاه رفح چانه زنی کنند. دو کشوری که به شدت تمایل دارند مصر نقشی در برقراری آتش بس یا میانجی گری بین اسراییل و فلسطینی ها نداشته باشد.
در این میان محمود عباس قربانی همه طرف ها از اسراییل و آمریکا گرفته تا سایر بازیگران منطقه ای است و این نیز بیشتر تقصیر خودش است که ضعیف برخورد می کند و در نظر فلسطینی ها و چشم محافل بین المللی نقشی حاشیه ای و کم رنگ دارد. یکی از برگ های برنده او رفتن به دادگاه جنایت بین المللی لاهه بود که از فرط استفاده ارزشش را از دست داد. یک روز اشاره می کرد که به لاهه خواهد رفت و روز دیگر از آن منصرف می شد. چه بسا اسراییل تاکنون صدها کارشناس و حقوقدان ردیف کرده باشد تا به محض رفتن عباس به این دادگاه اجازه ندهند او در آن مسیر هم پیشرفتی داشته باشد. او تاکنون بارها تصمیم گرفته است که به سمت دادگاه بین المللی برود اما قدم از قدم برنداشته است.
امروزه مقامات فلسطینی از حق حمایت بین المللی برای شهروندان تحت اشغال حرف می زنند و این حقی است که میثاق های بین المللی مانند ژنو 4 بر آن تاکید دارد. اما پیش از طرح چنین موضوعی باید رهبری فلسطین به راهکارها و ابزارهای اجرای آن فکر می کرد نه اینکه بدون در نظرگرفتن همه این ها به صورتی ناخودآگاه وناگهانی به شورای امنیت متوسل شود. یک بار در دوران قیمومیت انگلستان بر فلسطین چنین اتفاقی افتاد وانگلیسی ها این منطقه را به سازمان ملل واگذار کردند و آن سازمان هم پذیرفت اما آیا امروز چنین امکانی وجود دارد؟
هرچه اوضاع در غزه وخیم تر شود کسانی که می خواهند در این میان نقشی برای خود داشته باشند هم بیشتر می شود. در این میان شاید فرصت برای اندیشیدن به مسایلی مهم تر از آتش بس کنونی نیز فراهم آید هرچند هیچ کس حاضر نیست خارج از این چارچوب های سنتی نظر جدیدی ارایه کند.
واقعا اسراییل در نهایت کار چه می خواهد؟ این سوال مهمی است که باید فلسطینی ها عمیقا به آن فکر کنند و برای پاسخ دادن به آن سناریوهای مختلفی را طراحی نمایند. فلسطینی ها می خواهند راه حل دو دولت اجرا شود اما این درحالی است که بین شان اختلاف وجود دارد و گروه های زیادی از آنها چنین راه حلی را اساسا قبول ندارند. دربین اسراییلی نیز وضعیت همین طور است. اسراییلی هایی هستند که قصد دارند اساسا کلمه « اشغال » را از قاموس بین المللی پاک کنند و این کار را هم اکنون از رسانه ها و میثاق های بین المللی شروع کرده اند. هدف واقعی آنها چیست؟ استراتژی اسراییل برای آینده چیست؟
طبق معمول این مردمان بی پناه غزه هستند که باید همه این هزینه ها را پرداخت کنند. غزه جولانگاه انتقام جویی اسراییل است و درعین حال جایی که درس های مهمی را به دیگران می دهد. درسی که با خون نوشته شده اما می گوید وقتی رهبرانی استراتژی مشخصی نداشته باشند با چه چالش هایی مواجه خواهند شد.