جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گفتگوی تمدن ها راهی برای مهار ستیزهای فرقه ای

غلامعلی خوشرو

کد خبر: ۴۸۷۰۸
گفتگوی تمدن ها راهی برای مهار ستیزهای فرقه ای
روندها و فرایندهای سیاسی و فرهنگی منطقه‌ای و جهانی امروز نشان می‌دهد که گفتگوی تمدن‌ها نه یک توصیه اخلاقی که یک ضرورت حیاتی است. ستیز‌های فرقه‌ای و کشتارهای قومی و طائفی از یکسو و تداوم و تشدید خصومت‌ها بین جهان اسلام و غرب و اخیراً حتی شرق (کشتار مسلمانان در میانمار) از سوی دیگر، این ضرورت را بیش از پیش آشکار می‌کند. ‏

گفتگوی سازنده و معنادار به تعاملی احترام‌آمیز و ارتباطی جستجوگر و دوسویه نیاز دارد. درگفتگو هدف تحقیر و تهدید و تمکین نیست. «گفتگو» به‌کارگیری عقل و تدبیر است برای درک معنا و کشف حقایق و فهم دیگری از طریق زبان و منطق و همدلی. «گفتگو» سیروسلوکی است برای کشف خود ودیگری، سفری است درخود و با دیگری. همسفران در این وادی جستجو، مشتاقانه به سخنان هم گوش فرا می‌دهند، گوش دادنی معنا کاو و ژرف‌نگر. در تعامل آنها شنیدن، فاصله میان دوگفتن یا یک نفس تازه کردن برای پاسخگویی کوبنده یا وراجی ملال‌آور نیست.

در «گفتگو» یافتن اشترکات و همفکری‌ها همانقدر ارزشمند است که توجه به اختلافات و تفاوت‌ دیدگاه‌ها. درجهان متکثر کنونی هویت‌های متنوع فرهنگی است که به فرهنگ‌های دیگر نقش و رنگ می‌دهد و با نفی این تنوع، اصل فرهنگ نابود می‌شود. روابط متقابل فرهنگی ضامن بقا و دوام و شکوفایی هر فرهنگ و عامل گسترش صلح و دوستی است.

هنر اهالی گفتگو، نحوه پرداختن به اختلافات و تفاوت‌هاست. آنها نه اختلافات را نفی می‌کنند و نه آن را پایه جنگ و خشونت قرار می‌دهند. در وضعیت‌های اختلاف برانگیز است که جوهره انسانی هرکس ظهور می‌یابد. به میزانی که در شرایط اختلاف برانگیز، خرد و گذشت و تحمل به کار گرفته ‌شود، فرایندهای تعامل سازنده و گفتگوی متمدنانه جاری می‌شود. زندگی انسانی با تعارض و تزاحم و اختلاف سرشته شده است، هیچکس به تنهایی در جهان نمی‌تواند حیاتی سالم و موفق داشته باشد، خوشبختی هرکس در گرو خوشبختی دیگری است. این حوزه‌های اختلاف‌انگیز طیف گسترده‌ای از مسائل اقتصادی و سیاسی و اجتماعی و فرهنگی را در بر می‌گیرد. می‌توان هریک از این اختلافات را در زندگی فردی یا جمعی، ملی یا جهانی عمده کرد و بر طبل خشونت و نفرت کوبید و آتش و آشوب به پا کرد. ‏

اگر این مسیر در پیش گرفته شود، همان جنگ تمدنها در روابط بین ملتها پدیدار می‌شود. اما ضرورت حیاتی و نیاز اخلاقی بشر امروز گفتگوی تمدنهاست تا بتوان جامعه‌ای آزاد و عدالت بنیاد بنا کرد. کسانی که خود را برتر از دیگران می‌بینند و با اتکای به قدرت مادی خود برای خویش حقانیت قائلند و می‌کوشند ارزش‌ها و روش‌های خود را به زور به دیگران تحمیل کنند، تنها خشونت و نفرت را گسترش می‌دهند و بنیاد تمدنی خود را سست می‌کنند. اعتماد متقابل و پایبند به رأی مردم و التزام به اخلاق و خرد و تعهد به دوستی و صلح است که زمینه گفتگو و زندگی شرافتمندانه انسان را فراهم می‌آورد.

امروز با رشد افراطی‌گری و افول فرهنگ گفتگو ستیز‌های فرقه‌ای سراسر منطقه ما را فراگرفته است. این وضع ریشه در تحجر و خشک اندیشی و خامی و خشونت دارد. حمله به مساجد و منازل و کاروانهای زیارتی و مراسم تشییع جنازه، تبدیل به نمایشی تکراری و شنیع شده است. با این اقدامات ضد اسلامی چهره مسلمانان در جهان به خون و خشونت آلوده شده است. این خشونت‌ها ابزاری در دست قدرتهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای برای رسیدن به اهداف سیاسی و استراتژیک خود است.

دراین منطقه به نام فرق اسلامی و به کام قدرتهای سلطه‌طلب و به دست جوانان مغز شویی شده و دست از جان شسته، زنان و کودکان بسیاری نوبت عزای خویش را انتظار می‌کشند. جهان اسلام در برابر چشم جهانیان و برخلاف دین صلح ودوستی هر روز بخشی از وجود خود را به آتش می‌کشد، گویی برای یک انتحار بزرگ آماده می‌شود. علماء و روشنفکران جهان اسلام نقش و رسالتی بزرگ برعهده دارندتا مانع این خودکشی فجیع شوند. ‏

از سال۲۰۰۱ که پیشنهاد گفتگوی تمدنها در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید، اطراف ایران را آتش جنگ فراگرفته است. جنگی که شراره‌های آن اکنون در سوریه و شمال آفریقا زبانه می‌کشد. مردم ایران با شرکت گسترده در انتخابات ریاست جمهوری به ضرورت عقلانیت و اعتدال در روابط داخلی وخارجی رأی دادند. این انتخابات اثبات کرد که ایران کشوری باثبات و برخوردار از صلح و امنیت است. تحولات سیاسی در ایران و اقبال به دولت تدبیر و امید افقی روشن را نوید می‌دهد. تعامل و عقلانیت بر تقابل و خام‌اندیشی برتری می‌یابد. احیای گفتمان اعتدال و گفتگو می‌تواند انسجام داخلی را تقویت کند و روابط خارجی را بهبود بخشد و خشونت‌های فرقه‌ای و جهانی را کنترل کند و زندگی مردم را شاد و آباد سازد.

فقط با رویکرد گفتگویی است که می‌توان بی‌عدالتی و جباریت موجود در روابط بین‌الملل را مهار کرد و صلح و دوستی را در سطح ملی و منطقه‌ای و جهانی گسترش داد.

روزنامه اطلاعات

انتهای پیام

دیدگاه شما