جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

تصرفات داعش به بغداد هم می رسد؟

کد خبر: ۴۸۳۷۰
تصرفات داعش به بغداد هم می رسد؟

"حیدر الخوئی" از پژوهشگران مرکز "چتم هاوس" در بریتانیا، در یادداشتی در وبسایت مجله "نیو استیتسمن" به چگونگی پیشروی داعش در عراق و وضعیت قطب بندی فرقه ای در این کشور پرداخته است.

به گزارش جماران، پایگاه خبری شفقنا، یادداشتی را از نیو استیتسمن در مورد تحولات عراق ترجمه کرده است، که در پی می آید:

روز 10 ژوئن که سومین شهر بزرگ عراق یعنی موصل به چنگ جنگجویان عضو "دولت اسلامی عراق و شام (داعش)" افتاد، احساس ترس و سراسیمگی در بغداد مشهود بود. صبح روز بعد، تفاوت قابل ملاحظه ای در ترافیک پایتخت به چشم می خورد؛ تعداد کمتری از مردم عادی خانه خود را ترک کردند، و گشت های نظامی و ایست بازرسی ها بیشتر شده بود.

11 ژوئن، نیروهای عراقی کنترل تکریت را از دست دادند که شهر حیاتی مهمی در شمال بغداد است، و پس از آنکه دامنه زدوخوردها به غرب و جنوب این شهر هم کشیده شد، سکنه [بغداد] این واقعیت غم انگیز را دریافتند که خط مقدم به خانه آنها نزدیکتر شده است. مجله "نیو استیتسمن" که زیر چاپ رفت، شهر بعقوبه در شمال شرق بغداد هنوز محل درگیری بود و "تل عفر"، شهری نزدیک به مرز سوریه، تقریبا به طور کامل از کنترل دولت خارج شده بود.

هنوز این سوال بی پاسخ مانده است که چند هزار جنگجوی داعش توانستند چنین فتوحات سریعی کسب کنند. به برخی واحدهای ارتش ملی دستور عقب نشینی دادند؛ باقی شان می گویند که ابدا دستوری دریافت نکردند و وقتی جنگجویان سر رسیده اند تصمیم گرفته اند فرار کنند. دستور از مافوق هرچه بوده باشد، سقوط این شهرها به دست داعش بدون میزان بالای پشتیبانی محلی از سوی غیرنظامیان و دیگر گروه های نظامی، از جمله هواداران حزب بعث صدام حسین، غیر ممکن بوده است. در بغداد، رفقا به این فکر می کردند که شاید این بیش از آنکه یک شورش اسلامگرایانه باشد، یک خیزش باشد.

افرادی زیادی در موصل و تکریت از نیروهای دولتی متنفرند و آنها را به جای یک ارتش ملی، همچون یک نیروی اشغالگر می دانند، تا اندازه ای به خاطر سختگیری و خشونت این نیروها. به طور مشابه، بسیاری از سربازانی که با پیشرفت داعش فرار کردند، تصمیمشان این بود که این شهرها، که در آنها چندان روی خوش نمی بینند، ارزش جنگیدن ندارند.

گروه های شورشی نظامی مختلف ممکن است ایدئولوژی های متضادی داشته باشد، - دست کم روی کاغذ، بعثی ها ضد اسلام گرایان هستند و بالعکس - اما آنها دشمن مشترکی در دولت مرکزی یافته اند. در ماه های آینده، پیوند بین این گروه های شورشی ناچار از هم گشوده خواهد شد، و وقتی جنگ در بگیرد، درگیری بین گروه های شورشی مثل سوریه خونین خواهد بود. ممکن است شاهد جنگ بین گروه های سنی باشیم حتی همزمانی که این گروه ها در حال جنگ با دولت شیعی عراق هستند.

دولت عراق، در رویارویی با چنین دشمن بی رحم و نامتعارفی، تکیه بر گروه های نظامی شیعه کرده است که از سوی ایران حمایت می شوند و قرار است به عنوان نیروهای شبه نظامی نیمه رسمی اقدام کنند. این شبه نظامیان ایدئولوژیک، عملیات های ضد تروریستی ارتش عراق را یاری و حتی گاهی اوقات رهبری می کنند. شبه نظامیان شیعه روز 11 ژوئن در حومه بغداد وارد عملیات شدند (آنها پیش از آنها هم در آن منطقه فعال بودند). "قاسم سلیمانی" ژنرال سایه مانند ایرانی که رییس نیروی قدس است، همان روز به بغداد رفت، روحیه رزمندگان شبه نظامی شیعه را افزایش داد و با سیاستمداران مختلف شیعه ملاقات هایی ترتیب داد - عراق اولین انتخابات سراسری اش پس از خروج نیروهایی آمریکایی را روز 30 آوریل برگزار کرد و ائتلاف های مختلف همچنان در حال مذاکره برای تشکیل دولت بعدی هستند.

علیرغم تمرکز رسانه ها بر جنبه فرقه ای بحران فعلی عراق، واقعیت پیچیده تر است. در جریان نمازجمعه روز 13 ژوئن، مرجع دینی برجسته شیعیان عراق، آیت الله علی سیستانی، از طریق نماینده رسمی خود اعلام کرد که عراقی ها باید برای مبارزه با تروریسم به نیروهای نظامی بپیوندند. این اعلامیه به طور گسترده ای به عنوان فراخوان شیعیان برای جنگ با سنی ها منعکس شد، اما این برداشت خلاف واقع بود.

من روز 14 ژوئن با آیت الله سیستانی در دفترش دیدار کردم. کوچهٔ باریکی که در یکی از قدیمی ترین خیابان های نجف، به دفتر او منتهی می شد، پر از کسانی بود که برای دیدار با او صف کشیده بودند و همینطور ده ها مامور امنیتی شخصی. او به من گفت که فتوایش برای جنگ با داعش صرفا جهات حفاظت از شیعیان یا اماکن مذهبی شیعه نبوده است. این فتوا برای محافظت از یک ملت و مردمان آن بوده است. او گفت: "داعش برای سنی ها هم تهدیدآمیز است." همان روز، آیت الله بیانیه ای در وبسایت خود منتشر کرد که و در آن از عراقی ها خواست خویشتن داری کنند و از فعالیت نظامی خارج از چارچوب قانونی دولت خودداری کنند؛ اشاره ای نه چندان نرم به شبه نظامیان.

شایان ذکر است که برخی رزمندگان سنی هم در حال پیوستن به مقاومت علیه داعش هستند. نیروهای ضد داعش از قبایل سنی در کنار ارتش عراق در رمادی، مرکز استان غربی الانبار، و نیز دیگر استان های شرق و شمال بغداد در حال جنگ هستند.

روز 15 ژوئن، ویدئوهایی روی اینترنت منتشر شد که قتل عام ده ها سرباز عراقی به دست جهادیون در تکریت را نشان می داد. یکی از کارکنان نیویورک تایمز گفت که به سربازان سنی لباس غیرنظامی پوشانده اند و روانه خانه شان کرده اند، اما داعش سربازان شیعه را سریعا اعدام کرده است. با این وجود، رییس جنگجویان قبلیه ای سنی در سامرا که علیه داعش می جنگند، گفت که سنی ها هم در این اقدام بیرحمانه کشته شده اند. چه بسا هیچ وقت واقعیت قضیه را نفهمیم.

عراق شاید از نظر فرقه ای قطبی شده باشد، اما این تنها عامل محرک نزاع فعلی نیست. آینده تا حد زیادی بستگی به عملکرد شبه نظامیان شیعه دارد و همینطور بستگی به این دارد که آیا داعش موفق می شود با حمله چشمگیر دیگری، مردم عادی - و نه شبه نظامیان سازماندهی شده - را مجبور به اخذ سلاح و پیوستن به جنگ کند یا نه.

منبع:

انتهای پیام

دیدگاه شما