مصیب نعیمی معتقد است داعش با استفاده گسترده از رسانه ها، دو تفکر را با هم ترکیب کرده و از آنها در جهت پیشبرد اهداف خود استفاده می کند؛ ارعاب که جزء سیاست های حزب بعث عراق بود و در کنارش تحمیق و فریب افکار عمومی با روشهایی که طالبان داشت.
به گزارش جماران، مدیرمسوول روزنامه الوفاق و کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت وگو با شفقنارسانه، درباره چرایی استفاده داعش از رسانه های جدید با وجود دگماتیزم اعتقادی شان، معتقد است اعتقاد مذهبی در آنها تنها یک ژست فریبکارانه است و حداقل در لایه های بالا و سران آنها این اعتقاد به هیچ وجه وجود ندارد. او در این باره می گوید: یک توصیف از داعش می تواند این باشد که مجموعه ای است بین طالبان و حزب بعث صدام؛ از لاییک ترین افراد در میانشان هستند تا متحجرترین. آنچه از نظر مذهبی برای مریدان و اتباعشان عنوان می کنند برای فریبکاری است اما آنچه در راس و در بین فرماندهان و رهبران داعش می گذرد کاملا متفاوت است. آنها هوشمندانه در صدد فریب هستند و رسانه ای کردن خشونت و کشتار هم همان روشی است که صدام به کار می برد تا با ارعاب، مردم را با خود همراه کند.
نعیمی برخلاف شمس الواعظین که در گفت وگو با شفقنا رسانه گفته بود داعش تیم رسانه ای قدرتمندی ندارد، معتقد است آنها دارای پشتوانه رسانه ای قدری هستند که همه کارها را حرفه ای و از پیش تعیین شده پیش می برد: در تشکیلات داعش چندین موسسه بسیار قدر مهندسی فنی تبلیغاتی وجود دارد از جمله موسسه فرقان و موسسه اعتصام که کار فیلمبرداری حرفه ای، مونتاژ، تبلیغ، نوشتن بیانیه ها، مقدمه نویسی، سناریو سازی و همه کارهای لازم را انجام می دهند. هدفی که آنها از این طریق دنبال می کنند استفاده از سادگی مردم در بعد مذهبی و سلطه پیداکردن بر سرزمین و مال و ثروت آنها است و قطعا در پشت پرده سناریویی است که آنها با هماهنگی دیگران اجرا می کنند چون داعش تنها مجموعه تروریستی است که همه شبکه های اجتماعی برایش آزاد است و همه جا حضور دارد؛ وقتی کسی را می خواهند اعدام کنند قبلش عکس و خبرش را می زنند که مثلا این فرد بعد از نماز امروز به اتهام همکاری با ارتش عراق در ایستادگی اعدام می شود یا این فرد از کسانی است که شیعه است و در ارتش عراق بوده و اعتراف کرده و بعد هم خبراعدامش را می زنند. این شگرد خیلی راحت در تمام شبکه های اینترنتی بدون هیچ
اشکال و سانسوری منعکس می شود که این خود سوال بسیار بزرگتری را مطرح می کند که پشت این گروه چه کسانی هستند.
معمولا ویدیوها و استتوس های این گروه سریع از شبکه های اجتماعی حذف می شود.
اما بلافاصله جایگزین می شود. آنقدر صفحه ها و سایت هایشان زیاد است که با حذف کردن هر کدام چند تای دیگر جایگزینش می شوند.
اگر رهبران داعش به مذهبی که از آن سخن می گویند اعتقادی ندارند، پس حرفشان چیست؟ از کجا آمده اند؟
اگر به سابقه داعش توجه کنیم می بینیم که رهبرشان، ابوبکربغدادی از زندانی هایی بود که توسط آمریکایی ها بازداشت شد، مدتی در زندان گوآنتانامو زندانی بود. پیش از موعد با تبانی بیرون آمد و به زرقاوی متصل شد که دقیقا بعد از ارتباط با زرقاوی، مقر زرقاوی بمباران می شود و زرقاوی کشته می شود. این فرد، مذهبی نیست و گروه او یکی از مجموعه شیادین هستند که خوب نقش ایفا می کنند، چنانچه بسیاری از ائمه جمعه ای که درموصل در شمال عراق گماردند از بعثی های سابق دوران صدام هستند که دستشان به خون آلوده است، اصلا اعتقادی به اسلام ندارند و لائیک هستند، الان ریش گذاشته اند و امام جمعه شده اند. آنها کارها را بر عهده افراد حرفه ای گذاشتند تا بتوانند راحت مردم عادی را فریب دهند.
البته ازمجموع 12 گروه تروریستی تکفیری، گروه النصره و یک گروه دیگر نیز این گروه را نپذیرفتند و گفتند که این فرد شرایط امیرالمومنین و خلیفه گری را ندارد و نمی تواند خلیفه باشد. درعین حال او توانسته بسیاری را فریب دهد و بایدگفت تکنولوژی هم در این زمینه تاثیرگذاربوده است.
بنابراین این گروه حالت ارعابی که در سیاست های صدام بود به صورت آشکار و علنی دارد و نیز فریبکاری که طالبان و امثال طالبان برای فریب مردم عادی و کم فرهنگ اعمال می کردند را به کار می گیرد به همین دلیل در صحنه های زمینی شان هم در مناطق دور افتاده سوریه و عراق که روستایی هستند و به اصول اسلامی معتقد هستند، با آن روش و منش نفوذ می کنند و به مردم عادی که دوست دارند به دوره پیامبر برگردند و آرمانی زندگی کنند، وعده خلافت اولیه را می دهند که البته از نظر لفظ و نوع و شکل، فریبکاری شان کاملا مشخص است منتها عملکردشان برعکس است یعنی در حاشیه متفاوت هستند با آن چیزی که در رسانه ها ظاهر می شوند.
سرمایه اینها از کجا تامین می شود؟
دولت های منطقه برای رسیدن به اهدافشان به این گروه کمک می کنند، در این مورد هیچ شکی وجود ندارد. چند کشور عربی به جنایات این گروه کمک می کنند. از طرفی خودشان هم هر منطقه ای را که تصاحب کردند سرمایه هنگفتی را به غارت بردند به طور مثال فقط در یکی از بانک های مرکزی موصل 129 میلیون دلار پول نقد وجود داشته که غارت کردند. اینها خیلی پر هزینه هستند، بین 600 هزار تا 1 میلیون دلار فقط هزینه تغذیه شان است. بیشترین پول از طریق بانک ترکیه وارد شده لذا کنترلی برای رسیدن پول به اینها نیست. اما در مورد تسلیحات و تجهیزاتی که این گروه دراختیار دارند، قبل از اینکه عراق را غنیمت بگیرند دارای سلاح های نسبتا مدرن سبک آمریکایی بودند و معمولا سلاح آمریکایی را همه کسی نمی تواند بخرد جز از طریق یک سیستم هدایت شده که حتی به دولت هایی که با آمریکا هم پیمان هستند واگذار نمی شود جز با اجازه آمریکایی ها. بنابراین شواهد نشان می دهد این گروه مجریان یک پروژه بیش نیستند و ابزاری هستند که می تواند مقبولیت ظاهری داشته باشد.
با توجه به عملکرد رسانه ای داعش، نحوه اطلاع رسانی رسانه های غربی و منطقه ای را از مساله ای به نام داعش، چطور ارزیابی می کنید؟
ما در این بحث دو عنصر را حتما باید مد نظر قرار دهیم، یکی هدف و یکی روش. در غرب هدف متعدد است، یکی تضعیف این جبهه ها و یکی به عنوان منجی وارد شدن و مهمتر از همه اینها اسلام هراسی.
هدفشان این است که داعش را در بین غربی هایی که نسبت به اسلام اطلاعات خوبی ندارند و هرچه باشد می پذیرند، به عنوان یک نمونه و مدل اسلامی مطرح کنند. از این رو برخی رسانه های غربی صحبت ها و سخنرانی هایشان را منعکس می کنند. مثلا در برخی رسانه های غربی حتی نحوه رفتن بغدادی بر روی منبر که آرام رفت و بعد دست تکان داد و شروع کرد اول مسواک زدن بعد هم گفت خلافت امانت سنگینی است بر گردن من، من را یاری کنید، اگر خوب عمل کردم وظیفه تان این است که تبعیت کنید و اگر خطایی کردم مرا نصیحت کنید و... همه این موارد به شکل توصیفی و با جزئیات منعکس شده است. بعضی ها پیام گذاشته اند که این خطابه ها از خطبه های صدر اسلام است و... و در همین رسانه ها کارشناسان غربی اعلام می کنند اسلام در جایی می تواند رشد کند که در آنجا زمینه فرهنگی وجود داشته باشد. و غیرمستقیم می گویند که این اسلام که اصول گرا و بنیادگراست همان اسلام واقعی است و ببینید در چه جاهایی نفوذ می کند، در جاهایی که آدم ها سطح فرهنگشان پایین است. اینها همه غیرمستقیم است و در عمل هم به هیچ گروهی نه اهانت می کند نه تحریف و نه بدگویی می کنند و فقط این قضیه را عنوان می
کنند.
در رسانه های کشورهای اسلامی هدف و روش ما کپی برداری شده از غرب است اما با محدود کردن آن به سیاست های دولت ها. یک استراتژی واحد در شناساندن گروه های تکفیری وجودندارد؛ رسانه هایی که نزدیک به عربستان یا مایل به آن هستند تا چند وقت پیش از گروه داعش به عنوان مبارزان و مقاومان و کسانی که صاحبان نهضت هستند و می خواهند حکومت های خودکامه را از بین ببرند صحبت می کردند اما بعد افرادی را آوردند که به طورکلی داعش را می کوبند و می گویندکه اینها از اسلام خارج هستند و منطقه را به بحران می کشند و باید باآنها برخورد شود. و این موضع دوگانه به این علت است که عربستان خطر را نزدیک خود می بیند.
در حال حاضر داعش با مجموعه ای که تشکیل دادند نمی توانند از رژیم های منطقه تعریف کنند لذا برای مردم عنوان کردند هیچ نظام اسلامی وجود ندارد تمام کشورهای منطقه غیرقانونی و غیرشرعی هستند و ماقصد داریم شرع را ایجاد کنیم. لذا روش و هدف رسانه های حوزه منطقه ای روشی است که از طرف سیاست گذارها که هر آن ممکن است عوض شوند، بیشتر به آنها دیکته می شود و روش هم روش کپی برداری شده از غرب است که ناقص هم هست.
یعنی رسانه غیر غربی وجود ندارد که بی طرفانه خبررسانی کند؟
البته یک سری شبکه هایی با کارکرد حمایت از وحدت منطقه روی کار آمده اند که تا حدودی توانسته اند موفق عمل کنند اما اکثرشان نو پا هستند و غیر از یکی دو مورد که توانسته اند صحنه را حفظ کنند هنوز به صورت حرفه ای نتوانسته اند عمل کنند؛ یا یک سری محدودیت هایی برای خودشان ایجاد کرده اند یا اینکه هیچ وقت در قالب غربی نمی توانند کار کنند چون بالاخره غرب هیچ وقت محدودیتی برای خودش قائل نشده اما رسانه های منطقه ای اگر با آن روش کار کنند شاید خیلی برایشان موفقیت نداشته باشد. آنچه که این رسانه ها را از رسانه های غرب عقب تر جلوه می دهد عدم وجود تجربه کافی یا افزایش کمی و عدم رسیدن به موقعیت کیفی است.
آیا بزرگان و عقلا در این مورد می توانند کاری کنند که رسانه هایی که بیشتر روی وحدت جوامع مسلمان کار کنند تقویت شوند ؟
در این زمینه کارهایی انجام شده؛ اتحادیه رسانه های اسلامی گام مناسبی برداشته و بالاخره مجموعه ای از شبکه های رسانه ای در این چارچوب قرارگرفته اند منتها این که همه به نقطه حرفه ای کامل برسند شایدسخت باشد. تعدادی از آنهابه نقطه های خوب و اثر گذار رسیده اند مثلا «المیادین» تجربه خوبی بوده، «المنار» در محدوده ماموریت خودش موفق بوده، حداقل در صحنه های حساس مثل جنگ سی و سه روزه و زمانهایی که خیلی نیاز بوده برای شناساندن دشمن، خیلی حرفه ای و خوب عمل کرده و خودش را خیلی محدود نکرده است. در صحنه های عراق تلویزیون هایی مثل آسیا، الاتجاه و بلادی شبکه هایی هستند که به سمت حرفه ای شدن پیش می روند اما هنوز هیچ کدام به نقطه مطلوب نرسیده اند با توجه به هجمه سنگین طرف مقابل که هم ازنظر عُده و هم ازنظر عده بیشتر است یعنی چه شبکه های غربی و چه شبکه های عربی که در منطقه هستند و سیاست های وابستگان و هم پیمانان منطقه ای غرب را ترویج می کنند هم تعدادشان بیشتر است و هم نیروهای حرفه ای بیشتری را به کار گرفته اند و توان مالی بیشتری را نیز هزینه می کنند و محدودیت هایشان هم کمتر است.
رسانه هایی که در دست غربی ها است حتی در انعکاس یک سری شایعات خیلی راحت هستند در حالی که شبکه هایی که خود را اصول گرا و اسلامی می دانند در این موارد برای خود محدودیت قائلند یا از مخاطبانشان واکنش منفی می گیرند. لذا محدودیت هایی که برای آنها هست بیشتر است و تجربه هم در این زمینه کمتر است. از طرفی هر شبکه ای که اثر گذار باشد سریع توسط غربی هامحدود می شود چون به هر حال کنترل ماهواره ها در دست آنهاست.
غربی های توانسته اند کاری کنند که شبکه های وابسته به کشورهای اسلامی را رو به روی هم قرار بگیرند و امروز می بینیم برخی از شبکه های اصلی منطقه ای همان سیاستی را دنبال می کنند که غربی ها به آن دامن می زنند.
یک متخصص رسانه های عربی: داعش تیم رسانه ای قدرتمندی دارد / سران داعش اعتقاد مذهبی ندارند
کد خبر:
۴۸۱۳۹