جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

آیا انتخابات افغانستان بحران خواهد آفرید؟

کد خبر: ۴۸۰۷۴
آیا انتخابات افغانستان بحران خواهد آفرید؟

مشکل اصلی پیش روی دستیابی به راه حل میانه در افغانستان، نوع توافق میان دو نامزد دور دوم انتخابات ریاست جمهوری این کشور می باشد، جایی که توافق احتمالی آنها بر سر تقسیم وزارتخانه ها و سمت های عالی رتبه در دولت آینده بدان معنی است که افغانستان همانند دوران زمامداری حامد کرزی، بار دیگر همچون یک شرکت سهامی اداره خواهد شد و در نتیجه دولتمردان فاسد بازخواست نشده و دولت نیز همچنان در وضعیت فلج به سر خواهد برد، وضعیتی که بر اثر آن ملت افغانستان نتوانسته به رویای خود جهت برخورداری از دولتی قانونمند، مبارزه با فساد، پیشرفت در زمینه اقتصادی و بازگرداندن ثبات و صلح به این کشور جامه عمل بپوشاند، بهر حال شرایط هر چه که باشد، مردم افغانستان پیش بینی می کنند که اوضاع کنونی تنها به شکاف و جبهه بندی بیشتری در داخل جامعه این کشور منجر شود.


به گزارش جماران، به نقل از "شفقنا"، "مصباح الله عبدالباقی"، نویسنده افغان و استاد دانشکده شریعت و قانون دانشگاه "سلام" در شهر "کابل"، در مقاله ای تحلیلی که تحت عنوان "آیا افغانستان به سوی اعلام حالت فوق العاده در حرکت است؟" روی پایگاه اینترنتی شبکه خبری "الجزیره" قرار گرفته، با اشاره به بحران به وجود آمده در افغانستان در پی اعلام پیروزی "اشرف غنی احمدزی" در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری این کشور و اعتراض شدید "عبدالله عبدالله" نسبت به نتایج اعلام شده و تقلب گسترده کمیسیون مستقل انتخابات به نفع نامزد رقیب، با یادآوری برخی واقعیت ها از دور دوم انتخابات اخیر، اعلام وضعیت فوق العاده، بروز هرج و مرج و جنگ داخلی و یا دستیابی به راه حل میانه را سناریوهای احتمالی پیش رو برای مرحله آینده افغانستان برشمرده، جایی که در مقاله خود آورده است:

«پس از پایان دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، کشمکش میان دو نامزد این انتخابات به شدت بالا گرفت، جایی که ستاد انتخاباتی "عبدالله عبدالله"، ستاد انتخاباتی "اشرف غنی احمدزی" را به دستکاری بیش از یک میلیون برگه رای و "ضیاء الحق امرخیل"، دبیرکل کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان را به تقلب به نفع نامزد رقیب متهم کرد.

در همین حال، در نتیجه تحولات مذکور و شدت گرفتن موضع گیری های باعث نگرانی ملت افغانستان، همگان در مورد پیامدهای احتمالی کشمکش کنونی و سناریوهای پیش رو برای آینده می پرسند.

"واقعیت هایی از دور دوم انتخابات"

پیش از آنکه به سناریوهای احتمالی بپردازیم، باید به برخی واقعیت ها در مورد دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان اشاره کنیم:

الف- بدون شک ستادهای انتخاباتی هر دو نامزد، در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری دست به تقلبی گسترده زده و هر چند که احتمال دارد ستاد انتخاباتی یکی از دو طرف دست به تقلب بیشتری زده و یا اینکه این کار را به صورت هوشمندانه تری و با خرید آرای مردم انجام داده باشد، اما مطمئنا ستاد انتخاباتی طرف مقابل نیز در این زمینه کوتاهی نکرده است، دلیل ما برای این گفته نیز آن است که شرایط برگزاری انتخابات اخیر تنها تحت تسلط یکی از دو طرف نبوده، بلکه قدرت در ولایت های مختلف افغانستان و نیروهای امنیتی نیز میان هر دو طرف تقسیم شده بودند، در نتیجه درست نیست که ستاد انتخاباتی یکی از دو نامزد، ستاد نامزد رقیب را به تقلب متهم کند و خود را از این مسئله مبرا سازد.

ب- هر دو نامزد در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری بر اساس تعصبات قومیتی دست به رقابت زده و از جمله زیان های این جبهه بندی قومیتی که بدترین مسئله در این دور از انتخابات به شمار می آمد، اینکه سهم بزرگی در تقسیم جامعه افغانستان بر اساس قومیت را به خود اختصاص داد، جایی که به صورت کاملا واضح و روشنی، یکی از دو نامزد انتخابات اخیر (اشرف غنی احمدزی) قومیت های پشتون و ازبک را نمایندگی کرده و برخی از شخصیت های تاجیک و دیگر قومیت ها را نیز به سمت خود کشانده بود، در حالی که دیگر نامزد این انتخابات (عبدالله عبدالله) نیز نماینده قومیت تاجیک و همچنین شیعیان هرازه به شمار آمده و توانسته بود برخی از شخصیت های پشتون و نه عامه مردم را نیز به طرف خود جذب کند.

ج- جنبش "طالبان" در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، تلاشی برای بر هم زدن فرآیند رای گیری از خود نشان نداده و تعامل مسالمت آمیز این جنبش در بسیاری از مناطق این کشور و به ویژه مناطق پشتون نشین از جمله مهمترین شاخص های این دور از انتخابات به شمار می آمد، جایی که "طالبان" نه تنها از رای دادن مردم جلوگیری نکرده، بلکه بر اساس برخی گزارش های خبری، ساکنان شماری از مناطق پشتون نشین را نیز به مشارکت در انتخابات تشویق کرده بود.

آنچه روشن است اینکه بیشتر آرای ساکنان مناطق پشتون نشین به نفع "اشرف غنی احمدزی" در صندوق های اخذ رای انداخته شده و این نشان می دهد که جنبش "طالبان" پیش بینی می کند در صورت پیروزی وی در انتخابات ریاست جمهوری اخیر، توانایی تعامل با این نامزد پشتون را داشته و مانعی برای گفت و گو با وی نمی بیند، چرا که بر خلاف مواضع منفی "عبدالله عبدالله" در قبال "طالبان" از سال 2001 میلادی تاکنون، این جنبش هیچ گونه موضع گیری منفی از سوی "اشرف غنی احمدزی" را به یاد ندارد.

د- این دوره از انتخابات ریاست جمهوری افغانستان نیز دخالت های خارجی به خود دید، جایی که برخی افراد آگاه نسبت به مسائل پنهانی و محرمانه در این کشور می گویند که انتخابات اخیر نیز همانند سایر مسائل افغانستان، جولانگاه طرف های خارجی بوده و در حالی که یکی از دو نامزد راه یافته به دور دوم انتخابات یعنی عبدالله عبدالله، در دور نخست مورد حمایت و اعتماد کشورهای ایران، هندوستان و پاکستان قرار گرفته، دیگر نامزد راه یافته به این دور یعنی "اشرف غنی احمدزی" نیز از پشتیبانی آمریکا و عربستان سعودی برخوردار بوده و این کشور نفت خیز نقشی اساسی در تامین هزینه های مالی ستاد انتخاباتی وی ایفا کرده است.

این در حالی است که به باور همان افراد آگاه، مواضع عربستان سعودی و آمریکا در قبال "بهار عربی"، رویدادهای مصر و سوریه و همچنین گروه "دولت اسلامی" (داعش)، در توافق دو کشور بر سر یک نامزد مشخص در انتخابات اخیر ریاست جمهوری افغانستان تاثیر زیادی داشته و با وجود آنکه پاکستان خوشحالی خود از پیشتازی "عبدالله عبدالله" در دور نخست انتخابات را پنهان نکرد، اما به دلیل روابط مستحکم میان "الریاض" و "کابل"، دخالت عربستان سعودی در این زمینه باعث تغییر وضعیت در دور دوم شده و برخی از همین مسائل نیز در بحرانی شدن اوضاع افغانستان پس از انتخابات نقش بزرگی ایفا کردند.

"سناریوهای احتمالی"

کارشناسان مسائل افغانستان پیش بینی می کنند که مسئله نتایج دور دوم انتخابات اخیر ریاست جمهوری در این کشور به یکی از سناریوهای ذیل منجر شود:

1- اعلام وضعیت فوق العاده: برخی تحلیلگران بر این باورند که اوضاع سیاسی در افغانستان به سوی فراهم شدن شرایط اعلام وضعیت فوق العاده از سوی رئیس جمهوری کنونی این کشور در حرکت است، چرا که از نظر آنها، "حامد کرزی" علاقه چندانی به ترک کرسی ریاست ندارد و بر همین اساس نیز اجازه داده در انتخابات اخیر ریاست جمهوری تقلبی گسترده صورت گیرد تا شرایط لازم برای بروز هرج و مرج و ناآرامی در کشور فراهم شود و در نتیجه بتواند با لغو نتایج انتخابات و اعلام وضعیت فوق العاده، دست به تشکیل دولتی بزند که قومیت های مختلف افغانستان را با نسبت های مشخصی در بر بگیرد و خود وی و یا یکی از نزدیکانش رهبری آن را بر عهده داشته باشند.

با این حال، بیشتر تحلیلگران چنین سناریویی را دور از ذهن می دانند، چرا که دولت افغانستان در تمامی زمینه ها و حتى در تامین حقوق کارمندان خود نیز به کمک های مالی کشورهای خارجی و به ویژه آمریکا وابسته بوده و در صورت توقف این کمک ها، نظام حاکم در "کابل" دیگر توانایی حفاظت از خود را ندارد، این در حالی است که آمریکا بیشتر از این آمادگی پذیرش "حامد کرزی" به عنوان رئیس جمهوری افغانستان را ندارد و در نتیجه، وی با وجود آنکه به باقی ماندن بر مسند قدرت علاقه شدیدی دارد، اما دست به چنین اقدامی نزده و وضعیت فوق العاده را اعلام نخواهد کرد.

2- بازگشت به هرج و مرج و جنگ های داخلی: برخی دیگر از تحلیلگران بر این باورند که اوضاع کنونی به بروز جنگ های داخلی و هرج و مرج در افغانستان منتهی خواهد شد همانند آن چیزی که پیش از این در عراق اتفاق افتاد، عامل اصلی بروز چنین مسائلی نیز همان بحران بی اعتمادی میان دو نامزد دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان است که علنی شده، جایی که هر کدام از آنها دیگری را به تقلب متهم می کند و یکی از دو نامزد نیز (عبدالله عبدالله) تصمیم های نهادهای رسمی مسئول نظارت بر فرآیند انتخابات همچون کمیسیون مستقل انتخابات و کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی را نمی پذیرد.

در همین حال، امکان دارد چنین مسائلی به اختلافات و کشمکش های میان قدرت های منطقه ای و بین المللی و در اصل جریان های حامی منافع آنها در افغانستان دامن بزند و این در حالی است که برخی کشورهای همسایه افغانستان از آمادگی لازم برای ارائه هر گونه پشتیبانی تسلیحاتی و مالی جهت ممانعت از افزایش نفوذ آمریکا و عربستان سعودی در این کشور برخوردار هستند.

با این حال، افراد آگاه نسبت به مسائل پنهانی و محرمانه افغانستان بر این باورند که اوضاع این کشور تا این حد بحرانی نخواهد شد، چرا که رهبران کنونی جریان حامی "عبدالله عبدالله" آمادگی در دست گرفتن اسلحه و به راه انداختن جنگ داخلی را ندارند به ویژه آنکه با مرگ مارشال "محمدقسیم فهیم"، شاخص ترین فرمانده نظامی افغانستان پس از "احمد شاه مسعود"، آن هم در آستانه برگزاری دور نخست انتخابات اخیر ریاست جمهوری، آنها قدرتمندترین پشتیبان نظامی خود در داخل نظام حاکم بر این کشور را از دست دادند و اینکه ملت افغانستان نیز دیگر آماده نیستند بر سر مسائل نه چندان دشواری که می توان آنها را از طریق گفت و گو و مذاکره حل و فصل کرد، بر علیه یکدیگر اسلحه در دست بگیرند.

هر چند برخی از رهبران دو جریان حامی دو نامزد دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان تلاش کردند با دامن زدن به کشمکش های قومی، شرایط لازم برای بروز جنگ داخلی در این کشور را فراهم کنند، اما این مسئله از دایره روشنفکران و رسانه ها فراتر نرفته و ملت افغانستان پاسخ مثبتی به آن نشان نداد، بنابراین با وجود تمایل شدید برخی طرف های خارجی برای بروز جنگ داخلی در افغانستان، وقوع چنین سناریویی دور از ذهن می باشد، چرا که طرف های خارجی در صورتی که نتوانند افرادی را پیدا کنند که از طرف آنها بجنگند، طبیعتا توانایی اجرای برنامه ها و طرح های خود را نیز نخواهند داشت.

3- دستیابی به راه حل میانه: برخی های دیگر بر این باورند که نزدیکترین سناریو به واقعیت این است که دو نامزد دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان به توافقی برسند که بر اساس آن، "اشرف غنی احمدزی" سمت رئیس جمهوری را در دست بگیرد و "عبدالله عبدالله" نیز به سمت دیگری راضی شود.

این در حالی است که پس از بیانیه های صادره شده از سوی "کاخ سفید" و شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد انتخابات اخیر ریاست جمهوری افغانستان که طی آنها بر ضرورت توافق بر سر مسائل مورد اختلاف از طریق گفت و گو و جلوگیری از خروج امور از کنترل تاکید کردند، احتمال تحقق سناریوی توافق بیش از پیش افزایش یافته و پاسخ منفی مردم افغانستان به فراخوان های برگزاری تظاهرات و اعتراض ها به ویژه پس از آغاز ماه مبارک رمضان نیز به این مسئله کمک کرده است، در نتیجه به نظر می رسد که احتمال تحقق سناریوی توافق بیش از سایر سناریوها باشد.

با این حال، مشکل اصلی در نوع توافق میان دو نامزد دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان می باشد، جایی که اگر بر سر تقسیم وزارتخانه ها و سمت های عالی رتبه در دولت آینده به توافق برسند، این بدان معنی است که این کشور همانند دوران زمامداری "حامد کرزی"، بار دیگر همچون یک شرکت سهامی اداره می شود و در نتیجه دولتمردان فاسد بازخواست نخواهند شد و دولت نیز همانند 13 سال گذشته همچنان در وضعیت فلج به سر خواهد برد، وضعیتی که بر اثر آن ملت افغانستان نتوانسته به رویای خود جهت برخورداری از دولتی پاک و عادل، مبارزه با فساد، پیشرفت در زمینه اقتصادی و بازگرداندن ثبات و صلح به این کشور جامه عمل بپوشاند.

در پایان باید گفت که شرایط هر چه باشد، مردم افغانستان پیش بینی می کنند که اوضاع کنونی تنها به شکاف و جبهه بندی بیشتری در داخل جامعه این کشور منجر شود، با این حال امیدوارند کشورهای همسایه و قدرت های منطقه ای و بین المللی بار دیگر ملت افغانستان را به خاطر منافع خود، در دریای خون غرق نکنند و تمامی سیاستمداران افغان نیز پس از برون رفت از بحران کنونی، به روند آشتی ملی روی آورند تا ثبات و امنیت سراسر این کشور را در بر بگیرد.»

انتهای پیام

دیدگاه شما