جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

عراق: راهکار نظامی برای یک مساله سیاسی؟

کد خبر: ۴۷۸۱۵
عراق: راهکار نظامی برای یک مساله سیاسی؟

شریف نشاشیبی در الجزیره نوشت: تاخیر در تشکیل دولت جدید عراق -آنچه می تواند در تسکین بحران این کشور موثر باشد- عمدتا ناشی از اهرم های تاثیرگذار خارجی است؛ در این میان به ویژه اهرم کمک نظامی به دولت عراق، تاثیر بسزایی دارد.

ضرورت و فوریت توقف یا معکوس ساختن روند انتشار و گسترش قلمرو گروه "دولت اسلامی" یا همان داعش، قابل درک است. با این حال، ماهیت بلاشرط کمک نظامی خارجی باعث شده است تا نوری مالکی، حتی به رغم اختلافات فزاینده عناصر شیعه در ائتلاف سیاسی و دولت، سرسختانه در موضع خود باقی بماند.

در حالی که موضع آمریکا در قبال سوریه با موضع چین، روسیه و ایران در تضاد است، اما این کشورها در قبال عراق موضع یکسانی دارند. جان کری وزیر خارجه آمریکا وعده داده است که واشنگتن از بغداد حمایت پایدار و قاطع به عمل می آورد. باراک اباما رئیس جمهور آمریکا نیز در همین خصوص اعلام کرده که "تمام گزینه ها" را در نظر می گیرد. در حال حاضر صدها نفر از پرسنل نظامی آمریکا با ارتش عراق همکاری می کنند.

روسیه نیز به دولت عراق، به ویژه برای آزاد سازی اراضی تحت تصرف تروریست ها، وعده "حمایت کامل" را داده است. مسکو اضافه کرده که در قبال اقدامات بعضی گروهها برای اشاعه تروریسم در منطقه، منفعل نخواهد ماند. بغداد بیش از 24 جنگنده سوخو را از روسیه خریداری کرده که تعدادی از آنها هم اکنون وارد عراق شده اند.

چین نیز تمایل خود را برای ارائه کمک به عراق اعلام کرده است.

اصلاحات اساسی

در حال حاضر درخواست اصلاحات اساسی و تشکیل یک دولت متحد، با مالکی یا بدون وی، بلندترین صدایی است که چه در داخل عراق و چه خارج از آن شنیده می شود. در این میان، ایالات متحده که به یکی از حامیان ایده ی تشکیل دولت جامع و فراگیر در عراق تبدیل شده، خود حامی و پشتیبان اصلی دولت ناکارآمد کنونی بغداد بوده است.

نتیجه این تناقض، این است که مالکی از کناره گیری، مصالحه یا پذیرش این که اقدامات و سیاست های وی باعث تهییج و خشم اعراب سنی مذهب شده، امتناع می ورزد. وی حتی با تشکیل یک دولت وحدت ملی نیز مخالفت کرده و گفته است هرگز از تلاش برای ورود به سومین دوره نخست وزیری، منصرف نخواهد شد.

مالکی رسانه های اپوزیسیون را سرکوب کرده و انقلاب سنی ها را "توطئه" خوانده است. (بهانه ای که اغلب از جانب اقتدارگرایان عرب شنیده ایم و می شنویم.)

وی وعده داده که به شبه نظامیان "درس مناسبی" بدهد. مالکی از غیرنظامیان خواسته تا علیه شبه نظامیان سلاح به دست بگیرند و از آمریکا نیز خواسته تا مواضع شبه نظامیان را با حملات هوایی هدف قرار دهد. در اساس، مالکی جویای یک راهکار نظامی برای یک مساله سیاسی است.

بدون حمایت بلاشرط از جانب متحدان خارجی عراق، احتمال این که مالکی به درخواست های داخلی مبنی بر کناره گیری وی از قدرت اعتنا کند، بسیار افزایش می یابد. در واقع، این فقط اعراب سنی مذهب عراق نیستند که خواستار کناره گیری مالکی هستند.

رییس دولت منطقه ای کردستان، نشیروان بارزانی گفته است هرگونه راهکار برون رفت از بحران فعلی عراق، مستلزم کناره گیری مالکی است.

بارزانی گفت: "بین مالکی و کردها، دیگر اعتمادی وجود ندارد. بحران فعلی نتیجه سیاست های اشتباه بغداد در قبال مناطق سنی نشین است. سنی های عراق احساس می کنند نادیده گرفته شده اند."

پس از آنکه نمایندگان مجلس عراق در نخستین جلسه پارلمان جدید در روز 1 جولای نتوانستند نخست وزیر جدید را تعیین کنند، سنی های عرب و کردها از پارلمان خارج شدند. نوری مالکی حتی در داخل دولت خود نیز با ناراضیان و مخالفانی روبرو است که صالح المطلک، معاون وی، یکی از آنهاست. المطلک چندی پیش به سی ان ان گفت مالکی سنی ها را از بدنه سیاست گذاری و تقسیم قوا، بیرون رانده است.

آیت الله علی سیستانی، عالی ترین مرجع روحانی شیعه در عراق، خواستار یک "دولت جدید کارآمد و برخوردار از حمایت گسترده ملی" شده است؛ دولتی که "از اشتباهات گذشته اجتناب کند و افق های جدیدی را به روی آینده ای بهتر برای تمام عراقی ها بگشاید." اگرچه آیت الله سیستانی به صراحت اشاره ای به این موضوع نکرده که آیا "نوری مالکی می تواند نقشی در چنین دولت جدید و کارآمدی داشته باشد؟" اما مشخص است که اظهارات وی، در انتقاد از نوری مالکی بیان شده است.

مقتدی صدر، یکی دیگر از روحانیون شیعه قدرتمند در عراق که پیش از این متحد نوری مالکی بوده، در ژانویه 2013 ضمن حمایت از اعتراضات سنی ها علیه سیاست های تبعیض آمیز نخست وزیر، پیش بینی کرد عراق نیز به زودی با یک "بهار عربی" روبرو خواهد شد.

دوره بحرانی

در ماه فوریه، مقتدی صدر مالکی را "مستبد" و "دیکتاتور" خواند و او را به رهبری دولتی "فاسد" متهم کرد که ناراضیان و مخالفان را " بازداشت می کند، آنها را از کشور اخراج می کند، صدای آنها را خاموش می کند" و "به تمام ناراضیان، برچسب تروریست می چسباند."

در ماه آوریل، او گفت نخست وزیر عراق می خواهد سنی ها را به حاشیه براند.

حتی بعضی از اعضای ائتلاف سیاسی خود نوری مالکی یعنی "دولت قانون" نیز تصدیق کرده اند که شاید کناره گیری وی به صلاح کشور باشد.

یکی از اعضای بلندپایه این حزب سیاسی به رویترز گفته است: "همه گزینه ها روی میز است. اگر سنی ها و کردها اصرار دارند فقط به شرط کناره گیری نوری مالکی حاضر به همکاری خواهند شد، ما آمادگی داریم درباره این موضوع بحث کنیم."

یکی دیگر از اعضای این ائتلاف تایید کرده صحبت های درون حزبی در خصوص جایگزینی نوری مالکی به راه افتاده است."

جلسه هفته آینده نمایندگان مجلس برای توافق در خصوص یک دولت قابل قبول همه گروهها، حساسیت و اهمیت زیادی دارد.

عربستان سعودی که بین سنی های عرب در عراق نفوذ دارد، از آنها خواسته است در دولت وحدت ملی مشارکت کنند.

اسامه النجیفی رئیس مجلس سابق عراق نیز که جزو منتقدان سنی مذهب مالکی است، گفته است برای یک دوره دیگر خود را کاندیدای ریاست مجلس نمی کند تا احزاب سیاسی شیعه، بتوانند با سهولت بیشتر جایگزینی برای نخست وزیر بیابند.

با توجه به روند فزاینده مخالفت ها با نوری مالکی در عراق، و نظر به افزایش خشونت ها و درگیری ها، اکنون زمان آن رسیده است که کشورهای حامی دولت عراق، تصریح کنند تداوم حمایت آنها از عراق، مشروط به این خواهد بود که نخست وزیر منافع ملی را والاتر از منافع حزبی و شخصی خود بداند. اگر چنین اتفاقی نیفتد، این کشورها در واقع به مناقشه ای دامن زده اند که بارها ادعا کرده اند خواستار پایان یافتن آن هستند.

منبع: الجزیره

ترجمه: فرهاد فرجاد- شفقنا


انتهای پیام

دیدگاه شما