نیروهای مستقر در مرزهای شمالی عربستان سعودی به حالت آماده باش کامل درآمده اند تا بتوانند امنیت مرزهای این کشور با عراق را تامین کنند. دولت اسلامی ثروتمند و مجهز داعش پس از تصرف اکثر مناطق غربی عراق اینک در آستانه مرزهای عربستان سعودی قرار گرفته است. تقریبا نیمی از نوار مرزی بین عراق و عربستان که به 900کیلومتر می رسد موازی با استان الانبار عراق است جایی که ستیزه جویان دولت اسلامی داعش در آن به راحتی رفت و آمد می کنند.
گرچه هم اکنون نگاه رهبران دولت اسلامی داعش به صورتی مستقیم به عربستان سعودی دوخته نشده است اما رهبران عربستان نگران آن هستند که این امر فقط در گرو زمان باشد. زیرا بسیاری از ستیزه جویانی که به داعش پیوستند از اتباع عربستان هستند و آنها درنهایت به کشورشان باز خواهند گشت. یعنی در حالی که تجارب نظامی بیشتری فرا گرفته باشند.
از همین رو بود که ملک عبدالله پادشاه عربستان فرمان داد « تمام تدابیر لازم برای تامین امنیت کشور و رهایی از گروه های تروریستی و غیره ازجمله آنهایی که امنیت کشور را تهدید می کنند » دراین رابطه اتخاذ شود.
اما آیا دولت اسلامی داعش قدرت کافی برای نفوذ به کشور بیابانی عربستان که بزرگ ترین تولید و صادر کننده نفت درجهان به شمار می رود دارد ؟ به صورت عملی باید گفت درحال حاضر مرزهای شمالی عربستان کاملا امن است. زیرا از سال 2006 تاکنون یک مانع شنی بزرگ که مجهز به سیستمی داخلی و دیوارهای بلند و مجهز به سیم های خاردار باشد نصب شده است. در این منطقه گشتی های به صورت مرتب بر نقاط تفتیش نظارت دارند و پایگاه های نظامی نیز از آنها پشتیبانی می کنند. شاید این موانع خیلی بلند نباشند اما می توانند جلوی حرکت کسانی را بگیرند که قصد نفوذ به مرزهای عربستان را داشته باشند. این منطقه برعکس مرزهایی است که شمال عراق را از سوریه جدا می کند. مرزهایی که داعش به سهولت طی ماه های گذشته از آن عبور و مرور می کرده است.
یک بار سرلشگر منصور الترکی، سخنگوی وزارت کشور عربستان سعودی ماکت هایی از مرزهای دفاعی کشورش با عراق را نشان داد. درمقایسه با مرزهای کوهستانی جنوب عربستان با یمن به نظر می رسید مرزهای با عراق آسوده و راحت باشد. در مرزهای با یمن نیروهای گارد مرزی عربستان دچار مشکلات زیادی بوده و تلاش می کنند جلوی قاچاق مواد مخدر و سلاح و یا نفوذ عناصر وابسته به القاعده به شبه جزیره عربستان را بگیرند. به این خاطر است که عربستان خود را بین دو خطر سهمگین می بیند. بین ستیزه جویانی که هردو تفکراتشان را از القاعده گرفته و بر مرزهای جنوبی و شمالی این کشور مستقر شده اند.
بازگشت به گذشته
البته به نسبت مقامات عربستان، بین وضعیت کنونی با آنچه یک دهه پیش جریان داشت شباهت هایی وجود دارد. در آن زمان نیز بعد از تهاجم ایالات متحده آمریکا به عراق و سرنگون کردن حکومت این کشور، عراق شاهد تنش های زیادی بود و بسیاری از جوانان سعودی نیز برای انجام آنچه به نظرشان جهاد و یک واجب دینی تلقی می شد، به این کشور رفتند.
امروزه به رغم صدور فتواهایی که دولت برای ممنوع بودن تحرکات این گروه ها منتشر کرده همچنان تعدادی از جوانان سعودی خود را به سوریه و عراق می رسانند تا به ستیزه جویان دولت اسلامی ملحق شوند. کسانی که از این نزاع خلاص می شوند دو راه بیشتر در پیش ندارند یا ماندن در مناطقی که تحت تسلط دولت اسلامی داعش است یا روی آوردن به یمن و پیوستن به شبکه القاعده در آنجا.
آیا عربستان بااین روش به موفقیت دولت اسلامی داعش کمک کرده است ؟ این مضمون پیامی است که ایران و هم پیمانانش در دولت عراق به عربستان سعودی می دهند. مضمون این پیام آن است که « هرکس آن چیزی را می درود که می کارد » تا به این وسیله مسئولیت پیشرفت های دولت داعش در میدان جنگ را بر دوش عربستان بیاندازند.
محمد آصفری یک نماینده پارلمان ایران هفته گذشته گفته بود : « حمایت عربستان سعودی از تروریسم از جمله دولت اسلامی داعش دامی است که روزی دامن همین کشور را نیز خواهد گرفت ». وی افزود : « عربستان حامی معنوی و مادی و فکری دولت اسلامی است. عربستان رییس سازمان اطلاعات خود را با ماموریت خاصی به پشتیبانی از این گروه موظف کرده است ».
این درحالی است که عربستان سعودی کاملا این مسایل را رد کرده و به سهم خود نوری المالکی نخست وزیر عراق را سرزنش می کند که به ستیزه جویان دولت اسلامی فرصت داد تا بر مناطق زیادی از عراق سیطره پیدا کنند. به گفته عربستان دولت عراق به طور غیر مستقیم و از طریق به حاشیه راندن بخش مهمی از عراقی ها از جمله اهل تسنن و ستم کردن به آن ها دست به چنین کاری زده است.
با این حال مقامات سعودی رد نمی کنند که امیر بندر بن سلطان آل سعود رییس سابق سازمان اطلاعات خود را روزی مامور کرده بودند تا وقت و پول زیادی را صرف تاسیس یک ارتش شورشی سنی در سوریه برای مبارزه با نظام بشار اسدکند که از سوی شیعیان حمایت می شود. تلاش هایی که کاملا شکست خورد. زیرا نظام اسد همچنان برسرکار بوده و اکثر مناطق مهم را توانسته است دوباره بدست آورد. عربستان حتی نتوانست جلوی آن را بگیرد و نگذارد اموالش در سوریه به دست جهادی های دولت اسلامی داعش بیفتد.
درآمد داعش
اما دولت داعش چه در آمدی دارد و یا آن را ازکجا بدست می آورد ؟ دولت عربستان سعودی رد می کند که پولی دراختیار داعش گذاشته باشد. هرچند این اعتقاد وجود دارد که برخی از سرمایه داران سعودی نذورات خود را به شیوه های پیچیده ای در اختیار این گروه می گذارند. زیرا سلفی های سنی از ایران و هم پیمانانش در منطقه می هراسند.
سالها بود که عراق بدست یک حاکم سنی خشن به فرماندهی صدام حسین رییس جمهور سابق این کشور اداره می شد. اما سال 2003 نیروهای بین المللی به رهبری آمریکا این واقعیت را به کلی تغییر دادند و یک دولت شیعی را بر سرکار آوردند. به این ترتیب قطب شیعیان در منطقه در برابرقطب عربستان قرار گرفت.
به همین خاطر برخی از سعودی ها تشکیلات دولت اسلامی داعش را یک تشکیلات تروریستی و خارج از کنترل و یا تشنه خون نمی بینند بلکه آن را یک نیروی منظم می دانند که از حقوق اهل تسنن در منطقه حفاظت می کند و این درواقع نوعی مقابله با ایران و هم پیمانان شیعه اش است.
همچنین یک پژوهش جدید در آمریکا پیرامون دولت اسلامی داعش نشان می دهد که تنها یک پنجم در آمدهای این تشکیلات از طریق اعانات از خارج تامین می شود. بلکه اکثر درآمدهای داعش از طریق اموال محلی و یا « ربودن و تحمیل کردن مالیات غیررسمی بر مناطق تحت تصرف گروه خود » تامین می گردد. در ماه ژوئن گذشته گروه داعش بر بیش از 420 میلیون دلار پول نقد دست یافت که در بانک های موصل موجود بود. این گروه در حال حاضر یکی از بزرگ ترین و پولدارترین گروه مسلح در جهان به شمار می رود. از این رو دولت های همسایه حق دارند درباره داعش نگران باشند زیرا معلوم نیست این گروه در آینده چه خواهد کرد.
منبع : بی بی سی عربی
ترجمه: شفقنا