پرهیزکار همچنین چگونگی وقوع این پدیده را به این شکل توضیح داد: «یکی از دلایل اصلی که میتواند از منشاهای این پدیده به حساب آورد، شکلگیری یک توده پرفشار روی سواحل خزر است که باد را در کانال منجیل به سمت این منطقه هدایت میکند، در نهایت این جریان باد وقتی به بیابانهای اطراف کرج و حومه تهران که میرسد منجر به تولید گردوغبار شده است، این جریان باد پیش از این هم به وقوع پیوسته است اما منجر به گردوغبار نشده بود، به اعتقاد من برای یافتن دلایل چرایی برخاستن خاک و غبار از این منطقه باید ببینیم کاربری زمینهای این منطقه چه تغییری کرده است. ممکن است در این منطقه کارگاههایی باشد که عامل تولید این غبار باشد، در هر صورت میتوان گفت وضعیت خاک و زمین در این مناطق تغییر کرده و احتمال دارد تغییر کاربری، علت آن باشد. چراکه در حالت عادی بادی با سرعت 45 کیلومتر بر ساعت نباید گردوخاک ایجاد کند.» او همچنین در پاسخ به این پرسش «شرق» که آیا در شب و روزهای آینده هم میتوان انتظار بروز این پدیده در تهران را داشت، گفت: «وضعیت بهصورت دایمی پایش میشود، طبق محاسبات ما حداقل در دو یا سه روز آینده احتمال وقوع چنین پدیدهای
را نداریم چون شرایط ایجاد آن از بین رفته است.» علاوه بر رییس سازمان هواشناسی کشور، معاون محیطزیست انسانی سازمان حفاظت محیطزیست نیز دراینباره به ایسنا گفت: «علت اصلی این گردوغبار معادن شن و ماسه در غرب استان تهران است که جزو کانونهای داخلی ورود گردوخاک به تهران محسوب میشود.» سعید متصدی افزود: «سازمان حفاظت محیطزیست در عین حال که موضوع گردوغبار را در خارج مرزهای ایران پیگیری میکند، در داخل کشور نیز این کانونها را مورد پیگیری قرار داده است این در حالی است که طی چندسال گذشته هیچ فعالیتی درخصوص کانونهای داخلی گردوغبار صورت نگرفته است و آقایان همه تقصیرها را به گردن خارجیها انداخته و گفتهاند کانونهای خارجی گردوغبار موجب ورود ریزگردها به کشور شدهاند. باید کانونهای داخلی ریزگردها را مهار کنیم که در این خصوص در مناطق جنوبی و غربی کشور برنامه تثبیت خاک در دستور کار قرار گرفته است.» گردوغباری که دوشنبهشب هوای تهران را در بر گرفته بود چنان غلظتی داشت که هوای تهران را در شرایط ناسالم و سپس اضطرار قرار داد. این موضوع را اطلاعات منتشرشده از سوی معاونت نظارت و پایش محیطزیست استان تهران و همچنین شرکت
کنترل کیفیت هوای تهران تایید میکند. وحید حسینی مدیرکل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در این رابطه به مهر گفت: «هوای پایتخت در روز سهشنبه با قرارگرفتن شاخص ذرات معلق کمتر از 2/5 میکرون روی عدد 190 در آستانه شرایط اضطرار قرار گرفت. این شاخص روز دوشنبه روی عدد 96 قرار داشت و سهشنبه با حدود صد واحد افزایش نسبت به روز قبل از آن روی عدد 190 قرار گرفت.» به گفته وی، در حال حاضر آلایندههای منواکسیدکربن، دی اکسیدگوگرد، ازن و دیاکسیدنیتروژن در شرایط سالم قرار دارد. اما ذرات معلق کمتر از 10 میکرون با قرارگرفتن روی عدد 186 در شرایط هشدار است.
همچنین در اظهارنظری دیگر محمد شاعری رییس ستاد محیطزیست و توسعه پایدار شهرداری تهران نیز با بیان اینکه مدل آلودگی هوای پایتخت تغییر کرده گفت: «اخیرا پدیده جدیدی در کشور و به ویژه در پایتخت موجب آلودگی هوا میشود که توفان 120 متر بر ثانیهای یکماه پیش و همچنین سونامی گردوغبار دوشنبهشب گذشته در تهران گواه آن است. علت این توفانها که تا شعاع صدکیلومتری پایتخت را درنوردیده و سازمان هواشناسی هم در پیشبینی آن ناتوان بوده مدل جدیدی از آلودگی هوا با منشا داخلی است.» وی با بیان اینکه آلودگی هوای تهران با منشا ریزگردهای داخلی به مراتب خطرناکتر از ریزگردهای عربی است، گفت: « فاصله کانونهای ریزگرد در حال حاضر با مراکز جمعیتی کمتر است و فاصله منشا تا مقصد ریزگردها بسیار کوتاه بوده و میتواند به صورت مستمر شهرهایی مانند تهران را تحتتاثیر قرار دهد. شاعری همچنین شکلگیری بیش از 80 هزار هکتار مناطق بحرانی و کانون ریزگرد در دهههای اخیر در اطراف شهر تهران را مهمترین عامل بروز ریزگردهای داخلی عنوان کرد و افزود: به علت تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی و افزایش دما در سال جاری این پدیده تشدید شده است.
در 10سال گذشته، ساکنان تهران تنها سهبار تجربه تنفس هوای آلوده به گردوغبار را تجربه کردند که هر سه بار ناشی از رسیدن ریزگردهای عربی به پایتخت بود، با این حال به دلیل بروز مشکلاتی از جمله خشکسالی، کاهش سطح سفرههای آب زیرزمینی و کاهش رطوبت خاک در بیابانهای اطراف تهران به نظر میرسد پایتخت بهلحاظ تولید ریزگرد و گردوغبار به خودکفایی رسیده است.
منبع: شرق