حجت الاسلام والمسلمین مسیح مهاجری مدیرمسئول روزنامه جمهوری اسلامی و عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی در گفتوگو با روزنامه جمهوری اسلامی که در روزهای 7و8 تیرماه در دو بخش منتشر شد به بازخوانی برخی از اتفاقات سیاسی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته است.
پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران هر دو بخش این گفتو گو را منتشر می کند:
«بخش اول گفتوگو»
تاریخ انتشار: 7/تیر/1393
ماجرای آزاد کردن دختر و همسر بنی صدر از زندان، به دستور شهید بهشتی/ هیچ وقت نشنیدم که «بهشتی» حتی در خفا بدون استفاده از کلمه «آقا» از «بنی صدر» اسم ببرند
حجت الاسلام والمسلمین مسیح مهاجری مدیرمسئول روزنامه جمهوری اسلامی و عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی که در فاجعه تروریستی هفتم تیر، یکی از چشمان خود را از دست داد، به بیان خاطرات شنیدنی از منش کم نظیر «شهید آیت الله بهشتی» پرداخته است.
وی با اشاره به اتفاقات پیش از شهادت آیت الله بهشتی میگوید: زمانی که زن و دختر بنی صدر در شورش خیابانی منافقین در سال 60 دستگیر شدند، شهید بهشتی به آیتالله موسوی اردبیلی که آن زمان دادستان کل کشور بودند تلفن کردند و دستور دادند آنها را آزاد کنند، وقتی پرسیدیم چرا آقای موسوی اردبیلی را مجبور به این کار کردید؟ پاسخ دادند: چون ما در جدال هستیم با آقای بنی صدر، بنابر این دستگیری زن و دختر او به عنوان انتقام شخصی است و ما نباید این کار را بکنیم
این عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی که از سابقون انقلاب به شمار می رود، در بخش دیگری می گوید: وقتی کسی از نزدیک با آقای بهشتی مواجه میشد میدید که آقای بهشتی مجسمه تواضع و فروتنی است. بعضی از افراد که آن ذهنیت را بر اثر تبلیغات منافقین داشتند وقتی با آقای بهشتی مواجه شدند از این رو به آن رو شد. مرید آقای بهشتی شدند و تا آخر به آقای بهشتی عشق ورزیدند.
حجت الاسلام والمسلمین مهاجری با اشاره به نظرات شهید بهشتی در مورد حجاب تصریح می کند: حجاب حکم ضروری اسلام است و باید هم اجرا بشود ولی این که موفق نیستیم راز و رمز آن این است که - ما در عمل و گفتار دوگانگی نشان دادهایم به مردم.
به گزارش جماران، متن کامل مصاحبه وی با روزنامه جمهوری اسلامی در پی میآید:
- با توجه به اینکه جنابعالی از همراهان شهید مظلوم بهشتی بودید، میخواهیم که صفات و ویژگیهای مربوط به اعمال و رفتار این شهید مظلوم را به طور فشرده بیان کنید. قطعاً خاطرات تلخ وشیرین بسیار است، به نظر شما نمونههای بارزی که جوانها بتوانند از رفتارهای شهید بهشتی یاد بگیرند و به آن عمل بکند چه چیزهایی هستند؟
* الان به دلیل شرایط زمان، ترجیح میدهم آن دسته از ویژگیهای اخلاقی شهید مظلوم آیتالله بهشتی را بگویم که به درد امروز بخورد. ما در این سالهای اخیر گرفتار دو بلای بزرگ ضداخلاق شدهایم که در جامعه ما رواج پیدا کرده و متاسفانه حمایت میشود.
یکی از اینها بداخلاقی سیاسی است و یکی دیگر افراطیگری. اینها هر دو آفتهای بزرگی هستند که هم به جان اخلاق اسلامی و هم دولت اسلامی افتادهاند. ما اگر یک جامعه منهای دولت اسلامی و نظام جمهوری اسلامی بودیم کمتر غصه میخوردیم که دچار بداخلاقی سیاسی و افراطیگری هستیم ولی چون یک جامعه اسلامی هستیم و نظام جمهوری اسلامی هستیم و در این نظام کار میکنیم و تنفس میکنیم در این نظام مواجه بودن با بداخلاقی سیاسی و رواج بد اخلاقی سیاسی در سطوح مختلف و همینطور افراطیگری سیاسی خیلی خطرناک است و واقعا نگرانی دارد.
برای اینکه از نظام اسلامی باید دنیا الگو بگیرد، ملتها باید الگو بگیرند. نگاه میکنند یک دنیا، به یک کشوری به نام اسلام، به عنوان نظام جمهوری اسلامی است که با حکومت دینی وجود دارد و تاسیس شده، با انقلاب با آن همه فداکاری با آن همه خون دادن، حالا این چه طور عمل میکند؟ اگر عملش خوب بود، یاد بگیرند و پیروی کنند و اگر عملش خوب نبود این را به حساب دین و اسلام میگذارند و منفی به آن نگاه میکنند.
بنابراین تلاش ما باید این باشد که در چارچوب نظام جمهوری اسلامی اخلاق پیامبر را داشته باشیم. باید اخلاق اهل بیت را داشته باشیم و با مروت و جوانمردی با هم رفتار بکنیم. بداخلاقی سیاسی را کنار بگذاریم و متعادل هم عمل کنیم اهل افراط و تفریط نباشیم. اعتدال و همینطور اخلاق خوب سیاسی، اینها هر دو در آقای بهشتی بودند.
بنابراین ما باید این دو را از آقای بهشتی در این شرایط یاد بگیریم. من برای اینها نمونه میگویم که کلی گوئی نکرده باشم. در خصوص اخلاق یا ضدیت با بداخلاقی، آقای بهشتی خیلی مورد تهاجم صاحبان قدرت و در واقع رقبای سیاسی در همان زمان، قرار میگرفتند و قویترین رقیب سیاسی در آن زمان کسی بود که به نوعی اسطوره شده بود. وقتی که ایشان با بنیصدر مواجه میشدند حتی خصوصی در جلسات، خیلی محترمانه صحبت میکردند، هرگز از مدار و محور احترام و ادب خارج نمیشدند. در همین حال حرف خود را هم میزدند. ایراد و اعتراض به بنیصدر را بیان میکردند. در جایی که بنیصدر حضور نداشت، مثلا ما در شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی که بودیم و آن موقع زمانی که حرف بنیصدر میشد، افرادی بودند از جمله خود من که تند صحبت میکردیم و یا مطالباتی داشتیم از آقای بهشتی که چرا شما در مقابل بنیصدر و این خرابکاریهای او و تخلفات او نمیایستید؟ چرا حرف نمیزنید و کاری نمیکنید؟ آقای بهشتی اولاً اسمی که از بنیصدر میبردند میگفتند "آقای بنیصدر" و من هیچ وقت نشنیدم که آقای بهشتی در خفا و در پشت سر یا جایی که خود بنیصدر حضور نداشت بدون آقا از او اسم ببرند. هیچ وقت به بنیصدر اهانت نکردند، هیچ کلمهای و هیچ تعبیری که بویی از اهانت در آن باشد نسبت به بنیصدر از دهان ایشان در نیامد. در همین حال و در همین جلسات انتقاد میکرد، کار او را رد میکرد و خلاف میدانست، چه از لحاظ اخلاق و چه از لحاظ قانون میگفتند؛ اما خیلی محترمانه و متین و مودب. و همینطور در عمل.
وقتی آن ماجراهای سی و یک خرداد در تهران پیش آمد در همان سال 60 منا فقین در تهران شورش کردند و علیه نظام شعار دادند و بچههای حزبالله که رفته بودند با آنها مقابله کنند با کارد موکتبری شکم آنها را پاره کردند و جنایت کردند در خیابانها، آقای بهشتی آن وقت رئیس قوه قضائیه بودند و من با آقای بهشتی در اتاق کار ایشان نشسته بودیم در همان حزب جمهوری اسلامی مرکز. ایشان در عین حال که دبیر کل حزب بودند، رئیس قوه قضائیه هم بودند. تلفن شد و گفتنند که به آقای بهشتی بگویید دختر آقای بنیصدر و زن بنیصدر در جمع شورشیان خیابان بودند و آنها را دستگیر کردیم، چه بکنیم؟ در همین تلفن گفتند که آقای موسوی اردبیلی دستور بازداشت آنها را دادهاند. آقای بهشتی گفتند که آنها را باید آزاد کنند. با اینکه آقای موسوی اردبیلی دادستان کل بودند و گفته بودند که اینها را باید دستگیر کنند، آقای بهشتی مخالفت کردند و به آقای موسوی اردبیلی تلفن زدند و گفتند که آقای موسوی اردبیلی! دختر و زن بنیصدر را آزاد کنید. آقای موسوی اردبیلی تعجب کردند و تعجب هم داشت و از نظر قانونی حق با آقای موسوی اردبیلی بود. آقای بهشتی دیدند که آقای موسوی اردبیلی زیر بار نمیروند گفتند من به عنوان رئیس قوه قضاییه به شما دستور میدهم که اینها را آزاد کنید و آقای موسوی اردبیلی تمکین کردند و دستور آزادی آنها را دادند. ما از آقای بهشتی پرسیدیم که چرا آقای موسوی اردبیلی را مجبور کردید که آنها را آزاد بکند. ایشان گفتند چون ما در جدال هستیم با آقای بنیصدر، دستگیری زن و دختر او به عنوان انتقام شخصی است و ما نباید این کار را بکنیم.
این ماجرا ما را به یاد ماجرای عمروبن عبدود انداخت و جنگ خندق و ماجرای امیرالمؤمنین(ع) زمانی که روی سینه عمروبن عبدود نشستند و او آب دهان به صورت حضرت انداختند و حضرت صبر کردند و مجازات نکردند. وقتی که پرسیدند ایشان گفتند من در حال خشم بودم و در حالت خشم نباید مجازات کرد.
این صحنهای که ما از آقای بهشتی دیدیم اخلاق کریمه است و خودداری نفس است، این مسلط بودن به خود است. درست نقطه مقابلش را ما در جامعه داریم. هر کسی هر چه که در زبانش هست به رقیب سیاسی خود میگوید. هیچ رحمی هم نمیکنند. در طبقه پایینتر و جوانها، نسل بعدی، و اینها که تازه آمدهاند به صحنه، اینها یاد بگیرند. اینها طبیعی است. یاد بگیرند از بزرگترها. به همدیگر نسبتهایی میدهند و برای همدیگر توپ آتش راه میاندازند و بداخلاقیهایی میکنند. کوچکترها از بزرگترها یاد میگیرند. این که از قدیم گفتهاند الناس علی دین ملوکهم یعنی همین. یعنی بزرگترها وقتی بزرگتر شدند و در مصدر امر قرار گرفتند با دانش و محترمانه حرف بزنند. حرف بزنند، انتقاد بکنند اما خارج از ادب نباشد.
خوب همین خصلت خوش اخلاقی و رفتار جوانمردانه و با فتوت و محترمانه و مودبانه در چارچوب اخلاق اسلامی این به طور طبیعی باعث میشود که انسانها معتدل باشند این خودش اعتدال است و اعتدال از اینجا شروع میشود و در برخورد با رقیب، با مخالف، حتی با دشمن غیر معتدل عمل نکند.
افراط خصلت دوم و دیگری است که در کشور ما وجود دارد و منفی هم هست. من به مناسبت عرض میکنم که آقای بهشتی یکی از خصوصیاتش این بود که اهل افراط و تندروی نبودند و معتدل بودند. من بارها در باره اعتدال درباره آقای بهشتی صحبت کردهام. درباره اعتدال آقای بهشتی مقاله نوشتم و معتقد هستم که اگر بخواهیم از آقای بهشتی الگو بگیریم، از اعتدال ایشان باید الگو بگیریم. اخلاق درست و اعتدال آقای بهشتی در همه امور. بنده خودم یک وقتی به آقای بهشتی گفتم که آقا (در همان شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی) شما چرا از امام مطلبی، نوشتهای چیزی نمیگیرید علیه اینها که با شما این طور رفتار میکنند؟ همان زمانی که علیه سه نفر از بنیانگذاران حزب جمهوری اسلامی تبلیغات شدیدی بود توسط رقبای سیاسی. از دشمن هم نه از طرف دوستان اما رقیب و رقبای اسلامی. آقای بهشتی آقای خامنهای و آقای هاشمی آماج حملات دشمن بودند و زیر فشار دوستانی بودند که از رقبای سیاسی به شمار میرفتند.
در جواب من آقای بهشتی گفتند: "بگذارید امام خرج ما نشوند ما خودمان باید با اعمال و رفتارمان به مردم ثابت کنیم که این چیزی که میگویند درست نیست، مردم ببینند که ما درست عمل میکنیم با همین عملکرد درست ما و رفتار ما، این گونه اعمال و رفتارها و آن تبلیغات خنثی میشود، چرا ما باید از امام خرج کنیم؟ باید امام را برای کارهای بالاتر و بزرگتر نگه داریم". و همینطور هم عمل میکردند. آقای بهشتی، فقط صحبت نمیکردند و در میدان عمل هم همیشه همین کار را میکردند با عمل خودش، اعتدال را به مردم نشان میدادند و هرگز افراطی عمل نمیکردند. این چیزی است که یکی از پایههای عملی اخلاق آقای بهشتی بود و آقای بهشتی را بهشتی کرد. یعنی بهشتی اگر بهشتی شد با این اخلاق و عمل شد و اگر اینها نبود که آقای بهشتی هم مثل کسان دیگری در این مملکت همین جور بود.
این که بهشتی بهشتی شد و الگو شد، اسوه شد و این همه محبوب شد و این همه امام از ایشان تعریف کردند و مردم در داغ فراق او گریه کردند و به سر و سینه زدند و الان سی و چهار سال از آن ماجرا گذشته هنوز هم مردم این داغ را، آنهایی که او را دیده بودند و آن صحنهها را دیدند هر سال تازه میکنند. این به دلیل همان اخلاق و رفتار آقای بهشتی است و این اعتدال آقای بهشتی است این را باید الان ترویج کنیم تا جامعه الگو بگیرد.
- شما فرمودید که شهید بهشتی حتی در خفا هم حرمت افراد و رقبای سیاسی خود را نگه میداشت. فکر میکنید امروز چه اتفاقی افتاده که متاسفانه در تریبونهای رسمی کشور هم حرمت افراد نگه داشته نمیشود و در واقع بداخلاقی سیاسی که شما فرمودید دارد ترویج میشود؟
* ما هر قدر از روزهای اول انقلاب و سالهای اول انقلاب فاصله میگیریم طبیعی است که از آن معیارها و اساس انقلاب هم فاصله گرفته شود. البته نباید اینگونه باشیم، اما طبع انسان این است. این که قرآن مرتب تذکر را محور قرار میدهد و میفرماید: "فذکر" و به پیامبر میگوید که "ان الذکری تنفع المؤمنین" این برای همین است. یا در مورد نعمت در سوره انشراح در آخرین آیه بعد از این که درباره پیغمبر صحبت میکند قرآن میفرماید: "و اما بنعمة ربک فحدث" یعنی اگر نعمتهای خدا را نگوئیم فراموش میکنیم و اگر به مردم تذکر ندهیم فراموش میکنند، مرتب باید تذکر باشد. امام خمینی هم که تزکیه نفس را یادآوری میکردند و میگفتند خودتان را مواظب باشید، از بدیها و از شرارتها خودتان را دور نگه دارید به همین دلیل بود.
اگر اینها نبود و اگر این گفتهها نباشد انسان غفلت میکند، فراموش میکند و دور میشود از ارزشها، از اصول و از معیارها، این است که همیشه باید اینها گفته شود و مطرح شود تا فراموش نشود.
یکی از کارهایی که در انقلاب باید صورت میگرفت این بود که باید متولیان امور وظیفه خود میدانستند که مرتب این مطالب را بیان کنند و الان این موضوع را نداریم. انقلاب نعمت خداست و نظام جمهوری اسلامی نعمت خداست، معیارهای انقلاب نعمتهای خدا هستند. وجودانسانهایی مثل امام خمینی و آقای بهشتی نعمتهای الهی هستند، این نعمتها را باید گفت، خصلتها را باید بیان کرد. معیارهایی که اینها بر اساس آن معیارها قیام کردند و انقلاب کردند، اینها را باید گفت و اینها گفته نمیشود و اگر نگوییم فاصله میگیریم از اینها.
الان این گروههای وهابی، سلفی و طالبان و داعش، چرا یک آلودگی و کثافت بزرگی را به عنوان "جهاد نکاح" را افتخار خود میدانند؟ الان در عراق وقتی که بعضی از این شهرها و موصل را گرفتند، اعلامیه رسمی دادند و به مردم خطاب کردند که هر کسی که زنها را به ما بدهد و ما جهاد نکاح بکنیم، ثواب زیادی دارد و اگر کسی این کار را نکند ما آنها را طبق قوانین شرع مجازات میکنیم و این قانون شرع آنها است!؟ دستهجمعی آدمها را تیرباران میکنند بدون این که محاکمهای تشکیل شود. وقتی که حکومتی وجود نداشته باشد اصلا امکان چنین چیزی نیست. چرا این کار را میکنند؟ این جنایتهایی که قلب افراد را میشکافند و دل افراد را میخورند، مثل مشرکین در صدر اسلام، چرا؟ اینها همه به این دلیل است که از ارزشها فاصله گرفتهاند. زمانی انحرافات وهابیت و سلفیها بوجود میآید که کسی نمیآید از آن حرف بزند.
ما بر عکس وهابیون صحبت میکنیم، البته اهل سنت هم همینطور برعکس وهابیها حرف میزنند یعنی مذاهب اهل سنت و هابیت و این گونه افراد را قبول ندارند. ما میگوییم که بزرگان را همواره یاد کنیم، برای آنها سالگرد و مراسم بگیریم. خصلتهای خوب آنها را ترویج کنیم. چرا باید این کار را بکنیم؟ چون باید نسلهای بعدی یاد بگیرند. مثل پهلوانی، پهلوانها، چرا میگویند که پهلوانی پهلوانان را شما ذکر کنید و مرتب هم ذکر میکنید.
برای اینکه پهلوانی و فتوت و جوانمردی یاد بگیریم. ولی آنها، نیروهای سلفی و داعشی که از زاییده آنها هستند این کارها را نمیکنند دور میشوند از خصلتهای پیغمبر. حتی میگویند جشن ولادت پیغمبر هم نگیرید. ما مراسم جشن ولادت پیغمبر که میگیریم میگوییم پیغمبر این خصوصیات را داشت، مروت داشت، مهربانی داشت، اعتدال داشت. وقتی اینها را نمیگویند دور میشوند از این چیزها. این که دور شدند و الان به این روز افتادهاند به این دلیل است. بنابراین ما مرتب باید بگوییم که امام خمینی که بود؟ چه اخلاقی داشت؟ چه روشی داشت، معیارهایی که امام خمینی آورده چه بود؟.
معیارهایی که آقای بهشتی با آن زندگی کرد، بزرگ شد و عمل کرد در دوران قدرتش اینها چه بودند؟ اینها را که بگویید روی مردم تأثیر میگذارد. مردم بااین معیارها زندگی میکنند وقتی با این معیارها زندگی کردند این برخوردها که الان وجود دارد دیگر وجود نخواهد داشت. این برخوردها که شما میگویید چرا الان این کارها را میکنند و چرا با هم اینگونه رفتار میکنند به دلیل فاصله گرفتن از این معیارهاست. متأسفانه در سطوح قدرت و مسئولین که در جایگاه هستند - البته همگی اینگونه نیستند - ولی خیلیها دچار این مشکل شدهاند، چون فاصله گرفتند از معیارهایی که با آن معیارها ما انقلاب کردیم.
- یکی از صفات نیک و گسترش دهنده تعالیم اسلام و جذبکننده مردم این است که خصلتها و روشهای اسلامی در عمل پیاده شوند. شنیدهایم که در جمعهای مختلف حتی علما وقتی میآمدند به حضور شهید بهشتی مثل پروانه دور و برایشان میچرخیدند. وقتی یک جوان 15 یا 16 سالهای که خواهان گرفتن عکس بود عکس میگرفتند. این به نظر بر میگردد به تواضع و فروتنی بیحد شهید بهشتی که با هرکس با رعایت اخلاق و ادب و رفتار پسندیده برخورد میکرد و اینگونه افراد را به طرف خودش جذب میکرد. راجع به تواضع و فروتنی شهید بهشتی چه در خاطرات خودتان و مشاهداتتان و یا شنیدهها، چه چیزی به یاد دارید؟
* تواضع یکی از برجستگیهای آقای بهشتی بود. همین مورد عکس گرفتن که شما گفتید خود من واسطهاش بودم. آن کسانی هم که گفتید شهید شدند و الان نزد خانوادهشان آن عکس وجود دارد. یکی از آنها برادر خانم خود من بود که آن وقت 13 ساله بود و پیش من در حزب میآمد و خیلی هم به آقای بهشتی علاقه داشت و پشت در شورای مرکزی میایستاد وقتی که جلسه تمام میشد به من میگفت که میخواهم یک لحظه آقای بهشتی را ببینم. یک بار او و دوستش گفتند که میخواهیم با آقای بهشتی عکس بگیریم، این را من به آقای بهشتی گفتم و گفتند بیایند.
حالا شما گفتید که فقط عکس گرفتند ولی من میخواهم یک چیزی بالاتر برای شما بگویم، وقتی این نوجوانهای 13 ساله وارد شدند آقای بهشتی ایستاد و آنها را بوسید. نه این که آنجا بنشیند و جواب سلامی بدهد و سری تکان بدهد و عکس با آنها بگیرد، نه! ایستاد، آنها را بغل کرد، آنها را بوسید و با خنده و چهره بشاش با آنها عکس گرفت. یعنی این حالت تواضع آقای بهشتی در حد اعلی نسبت به یک نوجوان نشان داده شد. خوب این رفتار آن نوجوان را از دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی با ذوق و شوق میفرستد به جبهه.
این برخوردها بود که هر دوی اینها را قبل از این که سن قانونی پیدا کنند راهی جبهه کرد. رفتند و دست بردند توی کپی شناسنامههایشان و سن خود را بالا بردند و خودشان را داخل رزمندگان جا زدند و به جبهه رفتند و شهید شدند. این تواضع خیلی جاها کار کرد. یک نفر را سراغ داریم که تحت تاثیر تبلیغات منافقین، آقای بهشتی را یک انسان متکبر میدانست. منافقین آنوقتها به آقای بهشتی میگفتند راسپوتین. راسپوتین یکی از کشیشهای روسی بود که در خاندان تزارها نفوذ کرده بود و قدرت خیلی بالایی داشت.
البته سرنوشت خیلی بدی داشت و از همان خاندان تزار او را کشتند ولی تا بود قدرت خیلی بالایی داشت و هر کاری که میخواست انجام میداد و آدم متکبری هم بود. آقای بهشتی را تشبیه کردند به راسپوتین در حالی که وقتی کسی از نزدیک با آقای بهشتی مواجه میشد میدید که آقای بهشتی مجسمه تواضع و فروتنی است. بعضی از این افراد که آن ذهنیت را بر اثر آن تبلیغات منافقین داشتند وقتی با آقای بهشتی مواجه شدند از این رو به آن رو شدند، مرید آقای بهشتی شدند و بسیار به ایشان علاقهمند شدند و تا آخر به آقای بهشتی عشق ورزیدند. الان هم بعضی از این افراد هستند و بسیار آقای بهشتی را دوست دارند. چون درست نقطه مقابل آن چیزی را که در ذهن آنها پر کرده بودند دیدند و احساس کردند. یک نمونه از این خاطرات که گفتید بگوئید یک نمونهاش این است که ما و دوستان با آقای بهشتی موقعی که به قم میآمدند 10 سال کار علمی کرده بودیم.
در جلسات علمی با آقای بهشتی وقتی ایشان صحبت میکردند، از ما هم میخواستند نظر خود را یا هر مطلبی میخواستیم بگوییم بعد از این که نظر خود را میگفتیم آقای بهشتی آن را نقد میکردند و نظر خود را هم میگفتند. ما میفهمیدیم که حرف درستی نزدیم. برای آقای بهشتی از اول معلوم بود که این حرف، حرف درستی نیست اما هر وقت ما صحبت میکردیم ولو در اثنای صحبت ایشان، ایشان سکوت میکردند و میگذاشتند که ما صحبت کنیم ایشان سکوت میکردند و حرف ما را گوش میدادند و تا آخر هم حرف ما را گوش میکردند، اصلا وسط حرف نمیآمدند که نه آقا اینطوری نیست و این حرفها چیست!؟ صبر میکردند تا آخر حرف خود را بزنیم. بعد میگفتند که این حرف شما اینجایش عیب دارد. یعنی ما را تشویق میکردند به اظهارنظر با تواضعی که داشتند.
خوب آقای بهشتی خیلی سطح بالایی داشتند از نظر علمی، ولی تواضع علمی هم داشتند، تواضع اخلاقی هم داشتند با همه بزرگی. او میدانست که ما چقدر به ایشان علاقه داریم و میدانست که ما خود را در مقابل ایشان کوچک میدانیم هم از نظر علمی و هم از جهات دیگر. ولی با این حال برای ما به اندازه یک فرد مثل خودش حساب باز میکرد. صبر میکرد حرفمان را میزدیم بعد خیلی محترمانه اگر قرار بود رد کنند یا تعریف کنند حرف خود را میزدند. مثل همین صحنهها را من در شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی دیدم، در آنجا ایشان دبیر کل حزب بود و کسانی که در حزب بودند همه سطحشان از ایشان پایینتر بود. ولی خیلیها، خیلی پایینتر بودند، یعنی در حد شاگرد و حتی شاگرد شاگردان ایشان در جلسات حضور داشتند و آقای بهشتی هم مدیر و ادارهکننده جلسه بود.
هیچ وقت به هیچ کس بیاعتنایی یا بیحرمتی نکردند و همیشه در سطح بسیار بالایی برای همه حق اظهارنظر قایل میشدند، تواضع میکردند در مقابل همه افراد که حرف خود را بزنند و اگر جوابی برای آن حرف داشتند آن جواب را هم بیان میکردند با نهایت ادب و احترام.
البته در مقابل تخلف هم ایشان قاطع بودند. در همین مصاحبه گفتم وقتی که آقای آیت حاضر نشد مقررات حزب را رعایت بکند ایشان را با قاطعیت تهدید کردند به محاکمه حزبی. البته در همین تهدید هم بیحرمتی نکردند به آقای آیت. این هم نکته بسیار جالبی است و گفتند: آقای آیت! من "شما" را محاکمه حزبی میکنم و از حزب اخراج میکنم.
این جمله ایشان بود. حتی با کلمه "تو" با وی صحبت نکردند و هیچ کلمه دیگری که بیادبی و بیحرمتی یا بیاحترامی در آن باشد به کار نبردند. همان جا هم با این که ناراحت شده بودند از این برخورد آقای آیت و این را خلاف مقررات حزب میدانستند و خود هم به عنوان دبیرکل حزب حق داشتند این نظم را بدهند و این قاطعیت را به خرج بدهند اما در کمال ادب و احترام صحبت کردند. این تواضع را حتی ایشان در مورد کوچکترین فرد حزب و حتی کسانی که جلوی در به عنوان نگهبان کار میکردند و یا بچههای بخش دانشآموزی حزب با آنها هم که مواجه میشدند با تواضع مواجه میشدند. با دانشآموزان مثل پسران خود صحبت میکردند و هیچ وقت در برابر هیچکس بیاعتنایی و تکبر نداشتند. تواضع ایشان واقعا مثال زدنی بود.
من فکر میکنم که این ضربالمثل که میگوید "درخت هر چقدر بارش بیشتر باشد میوهاش بیشتر است و شاخههایش به سمت زمین میآید". آقای بهشتی اینگونه بود. مثل این درخت پرمیوه، علم زیاد داشت، شخصیت بالایی داشت و تواضع بالایی هم داشت. افرادی که سرکشی میکنند، تکبر میکنند، افرادی که نسبت به دیگران بیاعتنایی میکنند کمبودهایی دارند، کمبود علم، کمبود شخصیت و هر چیز دیگری، میخواهند اینها را جبران بکنند وگرنه یک آدمی که کمبود ندارد و برخوردار از علم و معنویت است او هرگز در مقابل هیچکس تکبر ندارد و تواضع نشان میدهد. مثل همان درخت.پر بار. درخت علم ندارد به جز عمل - با علم اگر عمل نکنی شاخ بیبری. کسی که علم داشته باشد عمل میکند و عملش هم در درجه اول معنویت و اخلاق است ودر مرحله بعد عمل علمی است. معنویت و اخلاق یعنی تواضع. اول از همه خوش اخلاقی، اعتدال بعد هم آنچه که در سینه علم دارد حالا مطالب علمی خود را بگوید. ولی با تکبر، با تغییر، کوچک شمردن دیگران، این که ارزش ندارد اول باید آن تواضع و اعتدال و اخلاق خوش را نشان بدهد همزمان یا بعد از آن اعتدال و اخلاق خوش، حرفهای علمی خود را بزند تا جا بیافتد. آقای بهشتی این گونه بود.
- به عنوان آخرین سئوال، با توجه به خصوصیاتی که از شهید بهشتی سراغ داشتهاید و دارید، در مورد مسایل اجتماعی بخصوص مسایل مبتلابه امروز، مثل ناهنجاری اجتماعی، مثل حجاب و چیزهای دیگر متاسفانه امروزه وضعیت بدی پیدا کرده، ایشان در این زمینهها چه نظراتی داشتند و در واقع کاربردی کردن این نظرات الان چگونه میتواند در موفقتر بودن جامعه اثر بگذارد؟
* آقای بهشتی آدم غیوری بود و نسبت به اجرای احکام هم خیلی پشتکار داشت. معتقد بود که از نظر نگاه حکومتی، احکام اسلامی باید اجرا شود و یک نمونه آن قصاص بود. ایشان خودش لایحه قصاص را تهیه و تنظیم کرده بود که جبهه ملی با آن مخالفت کرد و گفت غیرانسانی است! امام حمایت کردند از آقای بهشتی و گفتند: "این حرف جبهه ملی ارتداد است و یک حکم ضروری اسلام را منکر شدند." مردم هم حمایت کردند و مسئله ختم شد.
این نمونه است. یعنی ایشان معتقد بود از نگاه حکومتی، اگر حکومت اسلامی برقرار شده باید احکام اجرا بشوند. خوب بعضیها ممکن است عقیدهشان این نباشد و میگویند حکومت تشکیل شده و احکام را هم به اجرا میگذاریم هرکس که خواست اجرا کند و هرکس نخواست اجرا نکند. ولی ایشان معتقد بود که احکام اسلامی باید اجرا بشود و حکومت موظف است که اجرا بکند. البته در این که با چه ابزاری و با چه راهی و با چه شیوهای، آقای بهشتی به همان دلیل و مشی اعتدال معتقد بودند که باید با شیوههای صحیح قانونی و روشهای اعتدالی کاری کرد که احکام اسلامی اجرا بشود.
در مسئله حجاب و احکام حجاب هم آقای بهشتی معتقد بودند که به عمل ما مربوط میشود. یعنی اگر ما این ادعاهایی را که میکنیم از نظر علمی، پایبند بمانیم و عمل کنیم و دروغ به مردم نگوییم و خلف وعده نکنیم، آن نظام اسلامی را نظام در خدمت مردم بدانیم و نشان بدهیم آن را در عمل، آنوقت خود مردم علاقهمند میشوند به این که احکام را اجرا بکنند که یکی از آنها هم حجاب است. یعنی یک خانم وقتی که شما را که ادعای اسلام دارید و هر چه میگویید به آن عمل میکنید و پایبند هستید، میبیند، او خود به خود علاقهمند میشود به اینکه حجاب را رعایت کند. دیگر زوری بالای سر او نیست. اصلا زور هم لازم ندارد. مشکل بزرگ ما این است - من نمیخواهم بگویم که ما نباید اهتمام داشته باشیم برای اجرای قانون حجاب، حجاب حکم ضروری اسلام است و باید هم اجرا بشود ولی این که موفق نیستیم راز و رمز آن این است که - ما در عمل و گفتار دوگانگی نشان دادهایم به مردم. هر وقت این دوگانگی از بین برود، عمل و گفتار باهم یکی بشود بدون اینکه نیازی به فشار و زور باشد خود به خود حجاب هم رعایت خواهد شد. البته موارد استثنا، همیشه دردنیا بوده، هست و خواهد بود، یعنی افرادی هم هستند که بحث آنان، بحث دین و ایمان و چگونگی عملکرد بنده و شما نیست. اینها عناد دارند و این بحث دیگری است، با آنها باید برخورد دیگری کرد. اما الان بحث، بحث عموم جامعه است. خیلیها هستند که قبول نمیکنند و حاضر نیستند پایبندی نشان بدهند و این را برای خود یک امتیاز میدانند در جامعه. ولی وقتی شما درست عمل کنید، آنها عقیدهشان عوض میشود و فکر آنها تغییر میکند و میآیند به طرف اجرای احکام بدون آنکه بالای سرشان زور و فشاری وجود داشته باشد. بنابراین راه چاره این است و آقای بهشتی به این راه چاره معتقد بودند.
بنده بارها این را از خودشان شنیدم و در صحبتهایشان هم این را گفتند، در عین حال که معتقد بودند به این که حکومت اسلامی باید احکام اسلامی را اجرا بکند، در مورد شیوه اجرا اعتقاد اعتدالی داشتند و محور اصلی این فکر این بود که با کار و عملمان مردم را به طرف اسلام بیاوریم و علاقهمند کنیم. این بحث هم که الان مطرح است که باید مردم را به زور به بهشت برد یا نه؟ من خودم یک سرمقاله نوشتم در روزنامه جمهوری اسلامی و چاپ شد و این را کاملا روشن کردم که آن بهشتی که با زور باشد اصلا ارزشی ندارد، بهشت باید با رغبت باشد و اگر شما روش درست داشته باشید مردم با رغبت به طرف بهشت میروند و هیچ کس نیست که از بهشت بیزار باشد. ممکن است که عمل ما مردم را از بهشت دور کند به جای این که مردم را به زور به بهشت ببریم و زورکردن هم مردم را از بهشت دور میکند، ولی با عمل درست میتوانیم مردم را تشویق کنیم به بهشت یعنی تشویق کارساز است.
«بخش دوم گفتوگو»
تاریخ انتشار: 8/تیر/1393
مسیح مهاجری: دروغهایی به میرحسین نسبت دادند که آدم تعجب میکند
اتهاماتی که اخیراً یکی از اعضای هیأت مؤتلفه به موسوی وارد کرده، کذب محض است/ ایشان در سنی نیستند که کینهتوزی نسبت به موسوی داشته باشند/ درباره ماجرای آقای آیت، دروغهایی نسبت دادند که آدم تعجب میکند. بعضی از آنها پیشانیشان پینه بسته است ولی این دروغها را گفتند. من به بعضی از آنها نامه نوشتم که اگر کسی الآن نیست که از خود دفاع کند، خدای او که هست. آیا اگر کسی گرفتار یک مشکلی شد، شما باید هرچه دلتان میخواهد بگوئید؟
به گزارش جماران، وی اضافه می کند: اصلا یک عدهای هستند که شعار میدهند و حکمشان را هم صادر میکنند، اینها با اخلاق اسلامی جور در نمیآید. ما نظام جمهوری اسلامی را داریم که این حرفها در کار نباشد و کارها طبق موازین و قانون باشد. در این بین بعضیها انتقامگیری میکنند و بعضیها خود شیرینی میکنند که ما هم هستیم. در صورتیکه که هیچ اطلاع و آگاهی از مسایل مربوط به حزب ندارند و فقط برای اینکه خودشان را مطرح کنند این حرفها را میزنند. یکی از دلایلی که این حرفها را میزنند مطرح کردن خودشان است. خوشبختانه مردم به این مطالب اهمیت نمیدهند و اعتباری برای افرادی که بیسند صحبت میکنند قایل نمیشوند.
مهاجری تصریح کرد: آنچه ما از رهبری درباره مهندس موسوی شنیدیم تا قبل از انتخابات 88 تعریف و تمجید است. و حتی ایشان بارها حکم آقای موسوی را برای مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی انقلاب فرهنگی دادند و در جلسات تصمیمگیری سران گذشته او را شرکت دادند مثل مسایل هستهای و مسایل دیگر و درجلساتی که رهبری در ابتدای شروع زعامت خود برای مشاوره برقرار میکردند، آقای موسوی حضور داشت و رهبری با تعابیری مثل، آدم نجیبی هست، خوشفکر هست و... از او تمجید میکردند.
مدیرمسئول روزنامه جمهوری اسلامی با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری ادامه داد: بعد از سال 88 هم هیچگاه رهبری، آقایان موسوی و کروبی را به وابستگی به بیگانگان متهم نکردند. هر مطلبی گفتند،گله نسبت به اعتراض به نتایج انتخابات بود و اینکه دیگران از اعمال آنها سوء استفاده کردند. شما اگر صحبتهای ایشان را که در رسانهها پخش شد نگاه کنید، از این تهمتهایی که بعضی از افراد میزنند در صحبتهای ایشان وجود ندارد.
مهاجری خطاب به این افراد گفت: اینها خلاف نظر امام و رهبری فعلی است این نوع حرفزدنها. چرا شما برخوردی میکنید که یک کلمه از حرفها را از خود رهبری نشنیدهاید؟ این را باید خودشان جواب بدهند و تا الان کسی یک چنین جوابی نداده است و این از آن قبیل است که میگویند برو فلان کس را بیاور میروند سرش را میآورند. رهبری نظرشان این بود که اینها باید مواخذه بشوند به خاطر این که دشمن از رفتار اینها سوءاستفاده کرده و یک عدهای در روزنامهها و مصاحبههاشان در تلویزیون و رسانههای دیگر پروندهسازیهایی میکنند از اینها که اصلا در آن صحبتها نبوده و نظر رهبری هم نبوده و از خودشان یک سری چیزها را برای آنها میسازند و الان خودشان هم نمیدانند برای کسانی که این چنین پروندهسازی کردند حالا باید چکار بکنند. بنابراین خودشان باید جواب بدهند. البته فقط جواب شما را نباید بدهند و باید جواب خدا را هم بدهند.
مهاجری در بخش دیگری از این گفت و گو با اشاره تلویحی به اظهارات اخیر بادامچیان که گفته بود «اخبار سری حزب توسط آقای موسوی به بیرون منتقل میشد» گفت: اتهاماتی که اخیراً یکی از اعضای هیأت مؤتلفه به عنوان دلیل توقف کار حزب جمهوری اسلامی به آقای مهندس موسوی وارد کرده، کذب محض است. اتفاقاً یکی از دلایل خود همین شخص بود که آن زمان مسئول سازمان شهرستانهای حزب بود و افکار شخصی خودش را و افکار مؤتلفه را به نام حزب در شهرستانها ترویج میکرد و اختلاف ایجاد میکرد. همین اختلافات و مشکلاتی که در شهرستانها ایجاد میکرد به گوش امام رسید و امام دستور توقف فعالیت حزب را دادند.
وی ادامه داد: من نصیحت میکنم این شخص را که ایشان در سنی نیستند که کینهتوزی نسبت به یک آدم شریف مثل آقای مهندس موسوی داشته باشند. من توصیه میکنم به ایشان که مثل آقای عسگراولادی که در ماهها و روزهای اواخر عمرشان مطالبی گفتند و خود را نسبت به آقای موسوی و کروبی بریالذمه و راحت کردند، این کار را بکند خودش را نجات دهد چون در روز قیامت باید جواب پس بدهد
حجت الاسلام والمسلمین مهاجری با بیان اینکه «آقای آیت به دلیل برخی حرفها که به آقای مهندس موسوی نسبت داده بودند توسط آقای بهشتی توبیخ شد»، گفت: درباره ماجرای آقای آیت، در سالهای اخیر افرادی متأسفانه دروغهایی به مهندس موسوی نسبت دادند که آدم تعجب میکند. بعضی از آنها پیشانیشان پینه بسته است ولی این دروغها را گفتند. من به بعضی از آنها نامه نوشتم که اگر کسی الآن نیست که از خود دفاع کند، خدای او که هست. آیا اگر کسی گرفتار یک مشکلی شد، شما باید هرچه دلتان میخواهد بگوئید؟
به گزارش جماران، متن کامل بخش دوم مصاحبه حجت الاسلام والمسلمین مسیح مهاجری با روزنامه جمهوری اسلامی در ادامه می آید:
با توجه به این که در آستانه سالگرد فاجعه غمانگیز هفتم تیر قرار داریم و نسل جوان امروز میخواهد درباره شخصیت عظیم و جامعنگر آیتالله بهشتی و حادثه هفتم تیر و حزب جمهوری اسلامی شناخت و آگاهی به دست آورد. خدمت شما که از اعضای فعال شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی هستید، رسیدیم و تقاضا میکنیم که به سؤالات ما به صورت فشرده پاسخ بدهید چون سؤالها زیاد است و جوانان هم میخواهند یک جا همه مطالب را به صورت صحیح بدست بیاورند. اولین سئوال این است که تلاش برای طرح ضرورت تشکیل حزب پس از پیروزی انقلاب اسلامی از کجا آغاز شد؟
بسمالله الرحمن الرحیم
* این فکر مربوط به بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیست و به قبل از پیروزی انقلاب برمیگردد. ریشه آن هم در ذهن خود شهید مظلوم آیتالله بهشتی بوده و از صحبتهایی که ایشان برای ما داشتند کاملا مشخص بود که از دوران جوانی این فکر با ایشان بوده. ایشان چند بار به شکلهای مختلف خاطراتی از زمان مصدق و آیتالله کاشانی برای ما نقل کردند، وقایعی که معروف است به نهضت ملی. دوران نهضت ملی و دوران فرار شاه و دوباره برگشتن شاه و قیام مردم در آن زمان که مردم دو رهبر داشتند یکی محمدمصدق بود و یکی هم آیتالله سید ابوالقاسم کاشانی. بین این دو نفر را اختلاف میاندازند و این اختلاف باعث ضعف نهضت میشود و آمریکا هم وارد میشود و استعمار آمریکا هم از این دوران در ایران آغاز شد و از همان زمان ملیشدن نفت، مصدق منزوی میشود و آیتالله کاشانی هم منزوی میشوند و شاه قدرت را باز دردست میگیرد و پایههای خودش را قویتر میکند و یکهتازی میکند تا میرسیم به انقلاب اسلامی که قیام امام خمینی باعث میشود انقلاب پیروز شود و جمهوری اسلامی برپا شود.
در آن زمان نهضت ملی وقتی شروع شد آقای بهشتی برای ما نقل میکردند که وقتی نهضت ملی شکست خورد ما که آن زمان جوان بودیم و خیلی علاقهمند بودیم به قیام نهضت علیه استبداد در این باره فکر کردیم که چه شد قیام و نهضت ملی شکست خورد. به خصوص در جناح مذهبی که آقای بهشتی بیشتر فکر میکردند که چرا آیتالله کاشانی نتوانستند موفق باشند و مذهبیها چرا شکست خوردند؟ ایشان در جواب این سئوال میگفتند علت شکست، نداشتن حزب و تشکیلات بود.
اگر در آن زمان تشکیلات سیاسی وجود داشت و مذهبیها اگر تشکیلات سیاسی قوی داشتند شکست نمیخوردند. ولی این شکست طبق محاسبات آن زمان ما، نتیجه محرومیتهای مذهبیها از تشکیلات سیاسی بود. این مطلب در ذهن آقای بهشتی ازآن زمان بود و لذا وقتی نهضت امام خمینی شروع شد یعنی از سال 1342 همین فکر برجسته شد و مقدمات عبورکردن و ظهور و بروز این فکر فراهم شد منتها چون در این سالها استبدادی برخورد میکردند و ساواک هم خیلی برخورد جدی برای جلوگیری از هرگونه تشکیلاتی میکرد، موفق نشدند که هیچ کار تشکیلاتی رسمی انجام بدهند. اما آقای بهشتی کارهای فراوانی در همان دوران انجام داد که خیلی جالب است.
در ارتباط با این مبحث که میخواهم بگویم و شما مطرح کردید که جرقه فکر تشکیلاتی از کجا شروع شد کاملا کار تشکیلاتی، اولین بار است که گفته میشود، آقای بهشتی کار تشکیلاتی سیاسی که شاه هم نمیگذاشت بکنند کارهای تشکیلاتی دیگری در قالبهای دیگر که حالا من آنها را میگویم انجام دادند. ایشان کار تشکیلاتی تا سال 1357 به معنای سیاسی نتوانستند بکنند اما به معنای دیگر که البته زیربنای سیاسی داشت ولی روبنای آن چیز دیگر بود فراوان انجام دادند.
- لطفا نمونههایی از این کارها را نقل کنید؟
* یکی از این موارد و شاید اولین مورد آن قم بود. در قم اصلا حوزه علمیه کار منسجمی برای تقویت طلاب نداشت یعنی از زمان تاسیس حوزه علمیه توسط آیتالله حائری یزدی و بعد تا زمان آیتالله بروجردی هیچ منسجمی نبود. در این حد که طلبهای با یکی آشنا بود و یک جا استادی در یک مقبرهای، یا در یک مسجد مشغول تدریس بود مینشست و هیچ کار تشکیلاتی برای درس وجود نداشت! این سبک هم وجود داشت و هنوز هم هست، ولی فقط این نیست. الان کار تشکیلاتی تدریس و تحصیل در قم بسیار زیاد شده است و غلبه با این تشکیلاتیهاست. اولین تشکیلات تحصیلاتی را آیتالله بهشتی بااستفاده از کمکها و امکاناتی که مرحوم آیتالله گلپایگانی در اختیار ایشان گذاشت بناگذاشتند.
مدرسهای بود به نام مدرسه آیتالله گلپایگانی در خیابان تهران که آنجا ایشان این بنا را گذاشتند. طلاب در یک حالت منسجم و حساب و کتابدار و با ضابطه که بیایند اینجا و با چه خصوصیاتی محصل این مدرسه بشوند؟ اساتید باید چگونه باشند؟ چه کارهایی باید انجام بدهند؟ این مدرسه را تاسیس کردند. اگر کسی با ضابطه کاری را انجام ندهد دیگر نمیتواند عضو این مدرسه باشد و اخراج میشود. امتحان میگرفتند. پشت سر این، مدرسه منتظریه معروف به مدرسه حقانی تشکیل شد که مدیر تشکیلاتی آن یعنی کسی که نظارت و برنامهریزی میکرد و اصل کار دست او بود، آقای بهشتی بودند. بودجه آن توسط شخصی به نام آقای حقانی(ره) که از سرمایهداران بود تامین میشد.
برنامهریز اصلی آن آقای بهشتی بود و ادارهکننده آن به معنای مدیر اجرایی آقای قدوسی بود. اساتیدی داشت که خود این آقایان از اینها دعوت کرده بودند از حوزه علمیه قم که با تشکیلات محصل میپذیرفتند و از محصلین امتحان میگرفتند و همه چیز حساب و کتاب داشت با نمره با قبولی و یا حتی اخراج، همه چیز. البته از نظر علوم هم یک قدری گسترش داده بودند که فقط علوم متداول در حوزه نبود و علوم دیگر از قبیل زبان خارجی، از قبیل علم تفسیر و از قبیل تاریخ اسلام و تاریخ جهان حتی علم ادیان و امثال اینها را هم وارد کرده بودند اینها همه آنجا وجود داشت و الان فارغالتحصیلان آن زمان مدرسه که دورههای اول آن مدرسه حقانی بودند مسئولان ارشد در قوه قضائیه فعلی ما هستند و خدمات زیادی کردند و در جاهای دیگری که در دستگاههای اجرایی کشور حضور دارند.
یک مورد دیگر هم در قم در غیر حوزه، البته مرتبط با حوزه. ایشان در دبیرستان دین و دانش انجام دادند. با شأن بالایی که آقای بهشتی داشت اصلا چطور میشد که یک دبیرستان اداره کند، اما دبیرستان دین و دانش را اداره کردند و شاگردان این دبیرستان در انقلاب موجب خدمات بسیاری شدند. عدهای از روحانیون را آنجا آوردند و کار جالب ایشان اینکه، خودشان تدریس زبان خارجی را به عهده گرفتند و از این طریق میخواستند به دانشآموزان بگویند که به روحانیت فقط با دید آگاه به احکام نگاه نکنند.
یک نفر روحانی میآید و برای شما تدریس زبان انگلیسی میکند. همان موقع برای طلبهها تدریس زبان خارجی میکردند، خود ایشان تدریس میکردند. یک کار تشکیلاتی هم در این حوزه انجام دادند. هم طلبههای مبرزی تربیت کردند و یک تشکیلات علمی و هم دانشآموزان و دانشجویان مبرزی را تربیت کردند با کار تشکیلات علمی در بخش حوزوی و مرتبط در حوزه. و این مجموع کاری بود که ایشان در حوزه انجام دادند.
- تحصیلات تشکیلاتی برخلاف قبل از انقلاب که در واقع شهید بهشتی آن را بنیان گذاشت، الان زیاد شده و مدرسههایی از این قبیل زیاد هستند. فکر میکنید تشکیلات فعلی چقدر براساس افکار امثال شهید بهشتی اداره میشوند و بر آن اساس پایهگذاری شدهاند؟
* اصل کار تشکیلاتی علمی در حوزه که در قالب همین مدارس و مجامع منسجم علمی صورت میگیرد، خوب است. یعنی باید تمجید کنیم و باید تأیید کنیم که کار، کار خوبی است. ویژگی مثبت خوبی هم دارد. یعنی باید یک فکر منسجمتری در رشتههای مختلف داشته باشیم. افرادی رشد کردند و محقق شدند.
اگر بخواهیم برخی از برجستگیهای این کار را الان بگوییم تربیت افرادی به عنوان محقق در رشتههای مختلف علوم اسلامی و انسانی در قم، یکی از محصولات این کار بود که قبلا به این گستردگی و این انسجام در حوزهها معمول نبود. اهل قلم شدن و نوشتن تحقیقات در قالب مقالات و در قالب کتاب و تحقیقات زیاد و بیشتر از گذشته شده و اصلا قابل مقایسه با قبل نیست برجستگیهای این کار اینست که در حوزه به برکت این کار تشکیلاتی که انجام میشود و پیش میرود تربیت افراد فاضل و دانشمند و مسلط به مسائل روز و آشنا به مقتضیات زمان. این هم یکی از محصولات مهم همین کار تشکیلاتی است که در بخش علمی در حوزههای علمیه صورت میگیرد و از آنجا ناشی میشود از همان ابتدای کار که آقای بهشتی در واقع بانی آن بودند و برجستگیهای دیگر هم هست، منتهی از آن طرف از بعضی از این تشکیلات برخی سوءاستفادههایی هم شده یعنی یک جاهایی جمع کردند طلبههای جوان را که در ضمن اینکه کار منسجم تشکیلاتی علمی صورت میگیرد و همین فواید را هم دارد، یک افکار غلط سپاسی هم به آنها تزریق میشود که یک مشکلاتی هم آنها به وجود آوردهاند.
ولی این را نباید ما جزء عوارض این کار تشکیلاتی علمی قرار بدهیم چون این در جاهایی که تشکیلات هم نیست وجود دارد. یعنی خیلی جاها ممکن است این جور مسائل وجود داشته باشد. همین الان در همه حوزههای علمیه نه فقط قم آنهایی که به عنوان تشکیلات علمی تحصیل هم نمیکنند افکار مختلفی دارند که شاید افکار درستی نباشد. بعضیها خیلی منجمد هستند. بعضی ارتجاعی فکر میکنند. بعضیها ضدانقلابی فکر میکنند بعضیها وابستگی فکری سیاسی به جاهای مختلف دارند. اینها جزء کسانی هستند که جزء تشکیلات نیستند، جزء کارهای علمی تشکیلاتی نیستند.
از همان نمونههای سابق حوزه علمیه هستند، ولی انحرافات در آن هست. این را گفتم برای این که بگویم که آن انحرافات جزء لوازم کار تشکیلات علمی نیست. ما باید آن برجستگیها و فواید مهم کار تشکیلاتی علمی را اصل قرار بدهیم و آن را قبول داشته باشیم که چیز مهمی است و این را هم تحمل کنیم که هر کار آفتی هم دارد. البته عرض بنده این نیست که همه کارهای حوزوی باید منحصر به کار تشکیلاتی علمی باشد. بلکه میتواند هم این وجود داشته باشد و هم سبک قدیم، هر دو سبک به موازات هم به جلو بروند، کما این که درس خارج طلبه تقریبا با کار علمی غیرتشکیلاتی است - هرچند در سطح هم این وجود دارد - اما غلبه در سطح با کار تشکیلاتی علمی است. در درس خارج یعنی بخش پایانی دروس حوزههای علمیه، غلبه با کار غیرتشکیلاتی و سنتی حوزههاست بنابراین خوب است که هم کار تحصیلات سنتی در این حوزهها باشد و هم کار تحصیلات تشکیلاتی.
- به هر حال با توجه این که بخش عمدهای از گردانندگان این تشکیلات را روحانیون تشکیل میدهند، آن انحرافات که شما فرمودید بالاخره ضربه به حوزه و روحانیت میزند آیا اینطور نیست؟
* این از قدیم هم بوده و چیز جدیدی نیست. قبل از نهضت امام خمینی و قبل از انقلاب و همیشه انحرافاتی که در حوزههای علمیه نجف، قم، مشهد و اصفهان وجود داشت چه از نظر فکری و چه از نظر سیاسی اگر بخواهیم بررسی کنیم در کنار برجستگیهایی که حوزههای علمیه همیشه داشتند کارهای بزرگی میکردند. در مقابل کسانی مشروطه خواه بودند، در واقع حامیان اصلی دینی سران مشروطه بودند.
درحوزه علمیه نجف کسانی را داشتیم که با آنها مخالفت میکردند و حتی وابستگیهایی به خارج داشتند و وابستگی به دولتهای غربی داشتند. افکار ارتجاعی همیشه بوده در همه حوزههای علمیه بوده. در اقلیت بودند ولی همیشه بوده. افکار سیاسی غیرمقبول از قبیل جدایی دین از سیاست همیشه در حوزههای علمیه بوده. امام چقدر فرمودند؟ همه اینها قبل از انقلاب هست و بعد از انقلاب هم ادامه پیدا کرد. دولت شاه تلاش میکرد دین را از سیاست جدا بکند، و این خطی بود که آمریکا و انگلیس داده بودند و امام خمینی با آن مبارزه کردند. اما ما باید به آن برجستگیها توجه داشته باشیم به فواید این کار تشکیلاتی توجه داشته باشیم این کار تشکیلاتی فواید بسیاری داشته و دارد که اینها را باید همیشه تقویت بکنیم ولی به هر حال عقیده من این است که تحصیلات تشکیلاتی و سنتی در حوزه علمیه قم به موازات هم وجود داشته باشند نباید کار تشکیلاتی علمی باعث بشود که کار تشکیلات سنتی از بین برود.
- برگردیم به حزب جمهوری اسلامی و در واقع نتیجه کارهای تشکیلات تحصیلاتی قبل از انقلاب که منجر به تشکیل حزب جمهوری اسلامی شد.
* بله یکی دیگر از کارهای آقای بهشتی کار تشکیلاتی به همراه یکی از دوستانشان در آموزش و پرورش بود. آقای بهشتی در وزارت آموزش و پرورش بعد از برگشت از آلمان - چون آقای بهشتی تحصیلات جدید کرده بودند و دکترا گرفته بودند، میتوانستند بروند در تشکیلات آموزش و پرورش یا در دانشگاهها کار بکنند، استاد دانشگاه بشوند، یا معلم بشوند یا کارهای علمی در وزارتخانه انجام بدهند - ایشان ترجیح دادند در آموزش و پرورش برای هدف خیلی بالا ولی سخت کار کنند. و آن تدوین کتابهای درسی دینی آموزش وپرورش بود و چقدر خوب است که الآن این کتابها تهیه بشود و متن آن کتابها در روزنامهها چاپ بشود و توضیح داده بشود که این متن در زمان شاه که ضد دین بود و ضد حکومت دینی بود، تهیه شده و چاپ شده بود به عنوان کتاب درسی. این کتابها در مدارس توزیع شده بود و میخواندند و همین امروز کسی را که فارغ التحصیل دانشگاه هست و تحصیلات عالی دارد و در آن زمان در دهه 50 و اواخر دهه 40 دانش آموز بود، دیدم که میگفت: من از آن کتابها تأثیر گرفتم. آقای بهشتی و آقای باهنر، با هم همکاری میکردند و کتابهای دینی درسی را تدوین میکردند.
کار، کار تشکیلاتی بود و علاوه بر تدوین کتابها، هرسال گردهمایی میگذاشتند برای معلمین علوم دینی در کرج و در جاهای دیگر گردهمایی میگذاشتند یک اردوی تقریباً دو یا سه روزه. هم از نزدیک با آنها آشنا میشدند، رفیق میشدند و با هم ارتباط برقرار میکردند و هم توجیه علمی میکردند که اولاً متن کتاب چیست و چگونه این کتاب را تدریس بکنند وآنهایی را که محرمتر بودند به آنها میفهماندند که منظور آنها از این کار چی هست.
هدف در واقع ساختن فکر بچهها و محصلین آن زمان بود در چارچوب نهضت امام خمینی و برای ساختن نیرو جهت مقابله با رژیم شاه. یک هدف زیرکانه و پنهان در قالب کتابهای درسی و با بودجه خود دولت شاه انجام میدادند. من خودم در قراری که با آقای بهشتی داشتم در سازمان تدوین کتابهای درسی ساختمانی در غرب تهران، ایشان به شدت درد دل کرد با من در مورد گرفتاریها و سختیهای که در این تشکیلات آموزش و پرورش و در قسمت کتابهای درسی تحمل میکردند و میگفتند من و آقای باهنر بسیار سختی میکشیم. خانمی رئیس ما هست که خانم بدی است هم از نظر حجاب و ظاهر و هم از نظر سخت گیریها و کینهتوزیهایی که علیه ما میکند و طوری رفتار میکند که ما خسته شویم و استعفا دهیم و این کار ادامه پیدا نکند، ولی ما سختیها را تحمل میکنیم و ادامه میدهیم برای این که کار تعطیل نشود. این کار نیز جزء کارهای تشکیلاتی ایشان بود. تشکیلات سیاسی نبود اما زیربنای سیاسی داشت و روبنای آن روبنای علمی و آموزش و پرورش بود. و خیلی کار بزرگی بود. خیلی از آنهایی که الآن در رأس آموزش وپرورش هستند جزء کسانی هستند که در کلاسهای توجیهی بودند و تربیت شده آقایان بهشتی و باهنر بودند و این یکی دیگر از کارهای تشکیلاتی ایشان بود.
کار دیگر تشکیلاتی آن زمان که باز تشکیلاتی بود و زیربنای سیاسی داشت، اما روبنای آن سیاسی نبود بلکه ظاهر دیگری داشت، تشکیل جلسات انجمنهای دینی مذهبی بود در شهرهای مختلف خصوصاً تهران برای تعلیم معارف دینی.
اقشار مختلف مردم در این جلسات جمع میشدند. اعم از بازاری، اداری، کاسب، کارمند، دانشگاهی، مرد و زن و همه جور آدم شرکت میکردند. در این جلسات آقای بهشتی موضوعی سخنرانی میکردند یعنی به این صورت نبود که مثل بعضی از مجالس به انتخاب خودشان صحبت میکنند. با برنامهریزی قبلی موضوعی را انتخاب میکردند و آن را یک مدتی مثل یک سال و دو سال ادامه میدادند.
موضوعاتی مانند مبانی حدیثی، قرآنی و علمی مطرح میکردند و بعضی از کتبی که متعلق به شهید بهشتی است محصول همین جلسات است. این جلسات باعث انسجام فکری مردم میشد و آنها را تشکیلاتی بار میآورد. ضمن اینکه آنهایی که نمیتوانستند کار سیاسی انجام دهند در این جلسات موفق به برگزاری جلسات خود میشدند. یک نمونه دیگر انجمنهای اسلامی حرف مختلف بود. مثلاً انجمن اسلامی پزشکان و مهندسان. این انجمنها البته به کمک نیروهای دانشگاهی آن زمان و بیشتر در تهران و آقایان نهضت آزادی امثال مهندس بازرگان و دکتر سحابی در این بخشها همکاری میکردند و این افراد با همکاری اساتید دانشگاهی و در آنجا هم به صورت موضوعی بحث میکردند و حتی به دانشگاهیان میگفتند شما هم سخنرانی کنید و مطالبتان را بیان کنید. خیلی از آن بحثها که به صورت موضوعی به صورت مستمر بیان میشد الآن به صورت کتاب در آمده و موجود است.
این گردهمآییهای هفتگی و یا ماهانه کار تشکیلاتی بود که بن سیاسی داشت ولی در ظاهر آن پیدا نبود این جلسات دو فایده داشت، یکی انسجام فکری و دیگری تبادل فکر سیاسی در خفا و رشد فکری افراد.
یک کار دیگر هم این بود که آقای بهشتی هفتگی (به نظرم چهارشنبه ها) در منزل خودشان جلسه تشکیل میدادند و در این جلسات منظم که نظم آنها خیلی مهم بود اقشار مختلف شرکت میکردند و بنده در این جلسات بسیار شرکت میکردم و حتی اصرار داشتیم که از قم به منزل آقای بهشتی در تهران بیاییم چون حرفهای بسیار خوبی در این جلسات مطرح میشد. بعضی افراد نیز از خارج از کشور میآمدند و گزارشهایی به این جلسات میآوردند. در این جلسات همه جور موضوعات مطرح میشد و از این طریق هم باز با یک نظم خاصی انسجام فکری ایجاد میکردند و رشد سیاسی، فکری و فرهنگی ایجاد میکردند. بخشی از این جلسات در منزل آقای بهشتی در قلهک بود که الآن به عنوان موزهای که در آن آثار شهید بهشتی نگهداری میشود برگزار میشد. خیلی از افرادی که الآن از مسئولان کشور هستند تربیت شدههای همان جلسه آقای بهشتی هستند.
- به نظرم آقای بهشتی همین کارها را در آلمان در مرکز اسلامی هامبورگ نیز انجام میدادند این طور نیست؟
* بله همینطور است. اصلاً انتخاب آقای بهشتی برای اینکه به آلمان و در آنجا به هامبورگ بروند به این خاطر بود که ایشان دارای فکر تشکیلاتی و منسجم بودند و مراجع تقلید آن زمان ایشان را انتخاب کردند که آنجا را اداره کند. در آنجا هم در مرکز اسلامی هامبورگ جلسات منظم فکری، تشیکلاتی با اقشار متخلف مردم داشتند و هم با دانشگاههای داخل آلمان ارتباط برقرار کرده بودند و یک انسجامی هم در این بخش ایجاد کرده بودند.
از طرف دیگر با دانشجویان ایرانی مقیم آلمان که بعدها انجمنهای اسلامی دانشجویان را تشیکل دادند و بعضی از مسئولان فعلی محصول همان جلسات و تشکیلات منظم هستند. ارتباط داشتند. آقای بهشتی حتی کارهای تشکیلاتی را روی غیرمسلمانها انجام میدادند. علاوه بر آلمان در کشورهای دیگر اروپایی چنین کارهایی انجام دادند و در آنجا آزادتر بودند و افکار سیاسی را هم مطرح میکردند و تشکیلاتشان، تشکیلاتی بود که استفاده سیاسی هم از آن میکردند. آقای بهشتی به صورت منظم در کشورهای اروپایی و درانجمنهای دانشگاهی، صنفی و کلیسایی با غیر مسلمانها و مسلمانها سخنرانی داشتند و محصول این کارها به صورت جزوه و کتاب الان در دسترس میباشد.
اگر بخواهیم جمعبندی کنیم باید بگویم که آقای بهشتی قبل از انقلاب و حتی قبل از اینکه به فکر تشکیلات حزب جمهوری اسلامی باشند، کارهای تشکیلاتی زیادی کردند که همه اینها زیربنای سیاسی داشت، اما به دلیل مشکلاتی که وجود داشت ظاهر سیاسی نمیتوانست داشته باشد ولی در قالبهای علمی، فکری، حدیثی، قرآنی، تفسیری صورت میگرفتند و برآیند تمامی این جلسات، انسجام فکری، کادرپروری و تربیت افرادی بود که این افراد نیروهای انقلاب شدند.
- این مطالبی که شما فرمودید، پاسخ به افرادی است که به اصل تحزب اشکال وارد میکردند و شما با این توضیحات کار را به اینجا رساندید که اصل تحزب خوب است و در مقابل اگر کسانی آمدند و انحرافاتی را در حزب به صورت تشکیل گروهها و یا احزاب دیگر داشتند مثل حزب خلق مسلمان در مقابل حزب جمهوری اسلامی این هم طبیعی است و تا الان هم بوده. آیا این پاسخی به آن افرادی نیست که اصل تحزب را زیرسئوال میبرند...
* اجازه بدهید قبل از آنکه سئوال شما تمام شود نکتهای را یادآور شوم. این افرادی را که این حرفها را میزنند خیلی محکوم نکنید. علت آن هم این است که در ایران سابقه تحزب سابقه بدی است. یعنی احزابی که بخصوص قبل از انقلاب در ایران تشکیل میشدند یا وابسته به انگلیس شدند یا وابسته به روسیه و آمریکا و خیانت کردند. شما پرونده حزب توده را باز کنید ببینید که چه کرده است. همینطور پرونده حزب زحمتکشان را اگر باز کنید متوجه میشوید که به چه افرادی وابسته بودند. حتی بختیار از همین حزب جبهه ملی بیرون میآید. این یک واقعیت است که احزابی وجودداشتند که خیانت کردند و چون خیانت کردند این فکر در ذهن خیلیها هنوز هست و ناحق هم نیست.
آنچه مهم است این است که این فکر را مطلق نکنیم یعنی نگوییم چون این چند حزب خیانت کردند پس حزب درست نیست. باید بگوییم همیشه هر کاری پرتی دارد و یک سری مشکلاتی به همراه خود دارد و تخریب هم همینطور است. تحزب فی نفسه خوب است اما تحت یک سری شرایط. اگر آن معیارها رعایت نشود به انحراف کشیده خواهد شد. بنابراین، این سئوال را که شما در مورد افراد مطرح کردید نباید به کلی محکوم کرد.
باید به آنها این حق را داد که حرف خود را بزنند ولی به آنها بایدگفت نباید مطلقا اصل تحزب را زیر سئوال برد، باید گفت تحزب لازم است اما به شرطی که رعایت یک سری اصول بشود. لذا خود آقای بهشتی میگفت: حزب جمهوری اسلامی معبد است و اگر روزی انحرافی در آن بوجود آید اولین کسی که آن را منحل خواهد کرد خودمن هستم و اگر منحل هم نشود و معبد شیطان شود خود به خود منحل است. این حرف یعنی اینکه اصل حزب خوب است و لیکن نباید توقع داشت که هیچگاه منحرف نخواهد شد. حتی حزب جمهوری اسلامی که 5 نفر از علمای برجسته آن زمان تشکیل داده بودند هم ممکن است دچارانحراف شود.
- در همین رابطه یک بحث دیگری هم وجود دارد و آن اینکه امام خیلی به آقای هاشمی رفسنجانی اصرار میکردند که تشکیلاتی را بوجود آورید. آیا این صحیح است؟
* اتفاقا امام موافق تشکیل حزب نبودند.علت آن هم این بود که امام میدانستند سوابق افرادی که قبلاً حزب تشکیل داده بودند خیلی بد بود و خیانت زیادی کرده بودند حتی در صحبتهای امام هم به آن اشاره شده است. ولی این صحبت مطرح بود که این 5 نفر زمانی که مشغول تشکیل حزب بودند موافقت امام را جلب کرده بودند. یعنی در عین حال که امام معتقد بودند که حزب در ایران سابقه خوبی ندارد و خیانتهای زیادی کردهاند، حالا که شما فکر میکنید کار خوبی است مواظبت هم داشته باشید.
بعد از آنکه حزب تشکیل شد خود بنده شاهد مواردی بودم که حاکی از حمایت امام بود. یک مورد از این حمایتها این بود که در یکی از جلسات شورای مرکزی آقای هاشمی در وسط جلسه رسیدند، از ایشان پرسیدیم کجا بودید؟ گفتند قم. یک چمدان در دست آقای هاشمی بود که گفتند پر از پول است که امام برای حزب دادهاند. این پول همان تبرعات و سهم امام بود که امام خمینی برای حزب فرستاده بودند. بعدها هم که شما خوب به خاطر دارید در زمانی که حادثه بمبگذاری در حزب اتفاق افتاد و آقای بهشتی وچندین نفر دیگر به شهادت رسیدند، امام خمینی در سخنرانی خود در جماران گفتند که من اعضای این حزب را میشناختم و آنها برای رضای خدا کار میکردند. بنابراین امام با تشکیل حزب موافقت کردند و حمایت میکردند که این بدان معنا نیست که امام با تشکیل هر حزبی هم موافق بوده باشند.
- با توجه به اینکه احزاب با فلسفه خاص و با گرایشات خاص اعضا تشکیل میشوند، چرا شهید بهشتی افراد مختلف با افکار مختلف را دور هم جمع کردند، این کار بر چه اساسی صورت گرفت؟
* یکی از ایرادهایی که در آن زمان هم در داخل و هم در بیرون وجود داشت همین بود که میگفتند این حزب نیست. یک جبهه است. جبهه یعنی چند حزب باهم ائتلاف کنند و کار کنند، مجموعهای متشکل از چند گرایش فکری.
یک گروه خود آقای بهشتی و مؤسسین بودند که روحانی بودند، حوزهای بودند و تفکر روشن انقلاب بودند. گروه دیگر مؤتلفه بودند که خود یک حزب بود و تقریبا یک صنف، چون اکثر اعضای آن افراد کاسب و بازاری بودند و الان هم هستند. علیرغم اینکه متدین بودند ولی به هر حال یک گرایش فکری خاصی داشتند بنابراین در همان زمانی که در حزب بودند کارهای تشکیلاتی خود را هم انجام میدادند. یک گروه دیگر بودند که الان به عنوان حزب تمدن اسلامی وجود دارد که بعضی از افراد آن مانند مهندس فرزاد و رهبری در قسمت تبلیغات حزب کار میکردند. تفکرات این گروه در تناقض با افکار مؤتلفه بود.
اما تمامی این گروهها اشتراکاتی با هم داشتند. گروه دیگر، گروه آقای مهندس موسوی بود که بنده و سرحدیزاده و... حلقههای اولیه آن بودیم که بعدها که آقای بهشتی به شهادت رسیدند آقای سید محمدرضا بهشتی و آقای جواد اژهای هم به ما پیوستند. گروه ما علیرغم اینکه آقای بهشتی و موسسین حزب را قبول داشتیم، اما با بخشهای دیگر حزب حرفهایی داشتیم. حتما جالب است بدانید که آقای دکتر آیت هم جزء شورای مرکزی بودند و شما ببینید که چقدر با تفکرات حزب فاصله داشت.
همین آقای آیت به دلیل برخی حرفها که به آقای مهندس موسوی نسبت داده بودند توسط آقای بهشتی توبیخ شد. این حرفها را هیچ گاه نگفتهاند در صورتیکه بنده حضور داشتم و شاهد آن بودم. آقای بهشتی به دکتر آیت گفتند که ما آقای موسوی را به عنوان وزیر امور خارجه معرفی کردیم و شما حق ندارید در جلسه رأی اعتماد مجلس با او مخالفت کنید. شهید بهشتی گفتند: شما در نظر خود میتوانید مخالف باشیداما چون در تشکیلات حزب هستید حق ندارید مخالفت کنید و اگر مخالفت کنید من شما را محاکمه حزبی میکنم و از تشکیلات اخراج میکنم. اما آقای آیت حتی بعد از شهادت آقای بهشتی در جلسه رأی گیری مجلس مخالفت کرد ولی مهندس موسوی رأی آورد و به وزارتخارجه رفت.
درباره همین ماجرای آقای آیت در سالهای اخیر، افرادی متأسفانه دروغهایی به مهندس موسوی نسبت دادند که آدم اصلا تعجب میکند. بعضی از آنها پیشانیشان پینه بسته است ولی این دروغها را گفتند. من به بعضی از آنها نامه نوشتم که اگر کسی الان نیست که از خود دفاع کند، خدای او که هست! آیا اگر کسی گرفتار یک مشکلی شد، شما باید هر چه دلتان میخواهد بگوئید؟
- شهید بهشتی با آن متانت، با آن آزاداندیشی و آن سعه صدر ایوبی که داشت پذیرفته بودند که این حزب (حزب جمهوری اسلامی) با افراد مختلف با گرایشات مختلف تشکیل شود بخاطر این که تعادل افکار و تضارب آرا نتیجهبخش است و نواقص را نشان میدهد و راههای پیشرفت را نشان میدهد ولی ما از همان اول مشاهده کردیم افرادی هستند که در بدنه حزب وجود دارند و به صورت پنهانی دارند یک فکر و یک راه و یک برنامه را در حزب تبلیغ میکنند و سعی دارند حزب را به یک فکر و یک گرایش بکشند. شما در شورای مرکزی آیا این خطر را احساس نکردید؟ نظرتان در اینباره چیست؟
* انصاف این است که بگوییم همة این شاخههایی که گفتیم در شورای مرکزی بودند، همه این تلاش را داشتند. هر کسی تلاش میکرد که مردم را به طرف خود بکشاند. این انصاف نیست که مؤتلفه را متهم بکنیم و بگوییم که مؤتلفه فقط این کار را میکرد!نه. مؤتلفه افکار خود را دنبال میکرد. ما افکار خودمان را دنبال میکردیم، اما زورآزمایی نمیکردیم فقط حرفمان را میزدیم، بقیه هم همین طور، بنابراین، این یک چیز طبیعیای هم بود. اینکه هر کسی و قتی موضوعی مطرح میشود حرف خودش را میگوید و تلاش خود را میکند، اعضای مؤتلفه در حزب جمهوری اسلامی نیز تلاش میکردند اهداف خودشان را به پیش ببرند، صحیح و درست است، اما این که بگوییم فقط آنها این کار را میکردند. اینطور نیست، دیگران هم بودند که سعی میکردند افکار خودشان را به پیش ببرند.
حال اگر حزب جمهوری اسلامی رنگ آن حزب (داخلی) را به خودبگیرد که این نه گناه و نه چیز بدی است، وقتی حزب قبول میکند که افکار مختلفی را در مجموعه خود داشته باشد این را هم باید قبول کند و باید تحمل کند.
-
البته اگر با صداقت و اخلاص باشد درست است. ولی ما اخیرا شنیدیم و خواندیم که یکی از اعضای هیئت مؤتلفه در گوشه و کنار مطرح میکنند که امام خمینی(ره) به این دلیل با توقف کار حزب جمهوری اسلامی موافقت کردند که معتقد بودند تیمی در کادر مرکزی وجود دارد که سلیقهها و عقاید خود را بر افکار و برنامههای رهبری نظام رجحان و برتری میدهند. بطور مثال از کسانی نام میبرد از جمله آقای مهندس موسوی که به دنبال این هدف بودند و میگویند که امام هم به همین دلیل مخالفت کردند که فعالیت حزب ادامه پیدا کند. نظر شما در این باره چیست؟
* این کذب محض است، دلایل زیادی وجود داشت که امام نگران باشند که فعالیت این حزب ادامه پیدا کند. یکی از این دلایل، خود همین شخصی بود که آن زمان مسئول سازمان شهرستانهای حزب بود و افکار شخصی خودش را و افکار مؤتلفه را به نام حزب در شهرستانها ترویج میکرد و اختلاف ایجاد میکرد و همین اختلافات مشکلاتی در شهرستانها ایجاد کرد و به گوش امام رسید و امام دستور توقف فعالیت حزب را دادند و نگران آقایان آیتالله خامنهای و آیتالله هاشمی شدند و گفتند من نگران هستم که مشکلاتی پیش بیاید برای حزب و به نام شما تمام بشود و شما لطمه ببینید.
فلذا بهتر است که فعالیتهای حزب متوقف بشود. بنابراین یکی از مهمترین دلایل توقف کار، خود این شخص بود. اصلا هیچ ربطی، این ماجرا به مهندس موسوی و دوستان آقای مهندس موسوی نداشت. و این که دریک جایی من دیدم که گفته شده اخبار سری حزب توسط آقای موسوی به بیرون منتقل میشد، اصلا یک همچنین چیزی وجود نداشت و به هیچ و جه خبری سری وجود نداشت. علاوه بر آن آقای موسوی عموما در جلسات شورای مرکزی حضور نداشت. در روزنامه مشغول کارهایشان بودند و خیلی کم در جلسات شورای مرکزی شرکت میکردند یعنی زمانی که ضرورت داشت حضورشان در جلسات شرکت میکردند و اصلا اهل این صحبتها نبود که بخواهد خبرکشی بکند و مطلبی را به کسی بگوید. و من نصیحت میکنم این شخص را که ایشان در سنی نیستند که کینهتوزی نسبت به یک آدم شریف مثل آقای مهندس موسوی داشته باشند. من توصیه میکنم به ایشان که مثل آقای عسگر اولادی که در ماهها و روزهای اواخر عمرشان مطالبی گفتند و خود را نسبت به آقای موسوی و کروبی بری الذمه و راحت کردند، این کار را بکند خودش را نجات دهد چون در روز قیامت باید جواب پس دهد.
البته این را هم اضافه میکنم که اگر این شخص نصیحت مرا نپذیرد و به این کارها ادامه دهد، بنده مطالبی را از برخوردها و مسایلی که او در داخل حزب داشت، در معرض افکار عمومی قرار میدهم که پشیمان شود. کسی که امکان این را ندارد که جواب او را بدهد به چه مجوز شرعی اصلا صحبت میکند؟ باید یک وقتی را تعیین کرد و خود آقای موسوی حضور داشته باشند و در یک مناظره آقای موسوی بتواند جواب دهد. ولی زمانی که کسی حضور ندارد و نمیتواند پاسخ دهد این جور حرف زدن خلاف اخلاق است و البته افرادی مثل ما که بودیم و دیدیم که چه مسایلی گذشت نمیگذاریم و مطالب را میگوییم و باز هم نصیحت میکنم که ایشان به این حرفها ادامه ندهد.
- با این صحبتهایی که شما فرمودید به نظر میرسد حرفهای این شخص چیزی بیش از یک اختلافنظر سیاسی میباشد و به یک انتقامجویی شبیه است. نظر شما در این باره چیست؟
* سئوال بسیار خوبی مطرح کردید. همان زمان که آقای موسوی نخستوزیر بود و مسایل مربوط به حزب در جریان قرار داشت، چون افکار آقای مهندس در مسایل اقتصادی افکاری بود که این افراد نمیپسندیدند، طبعاً دو دیدگاه وجود داشت، یکی دیدگاه اقتصاد بازار بود و دیدگاه دیگر اقتصاد دولتی. این آقایان در همان زمانی که در حزب موتلفه بودند این اختلافات را طوری پیش میبردند که خلاف مروت و اخلاق اسلامی بود. وقتی امام از دولت آقای موسوی تعریف میکردند، آنها سکوت میکردند. حتی در حوزههای حزبی به نحوی خلاف واقعیت میگفتند. اما وقتی امام از آقای موسوی انتقاد میکردند،سریعا واکنش نشان میدادند و حرف امام را تأیید میکردند. این که اخلاق نیست و اصلا درست نیست. از همان زمان این روحیه وجود داشت به همین دلیل خود من از آن زمان مقالات و سرمقالاتی در روزنامه مینوشتم که در آنها میگفتم، کسانی هستند که سنگ ولایت فقیه را به سینه میزنند ولی به ولایت فقیه معتقد نیستند. یعنی به ولایت بر فقیه معتقد هستند. ولایت بر فقیه یعنی اگر همان چیزی را که ما میگوییم ولیفقیه هم بگوید خوب است و در غیراینصورت خیر. این اعتقاد تا الان هم باقی مانده و خیلی از این حرفهایی که اینها میزنند بر این پایه است.
به هرحال در انتخابات سال 88 یک اتفاقاتی برای مهندس موسوی پیش آمد. پروندهای است که آن را باید دستگاه قضایی رسیدگی کند. چون این وظیفه دستگاه قضایی است و خود آنها هم باید در آن دنیا پاسخگو باشند. اما به چه مجوزی هرکسی یک حکمی را برای آقای موسوی تعیین میکند؟ به چه مجوزی هرکسی هر تهمتی را که بخواهد به او نسبت میدهد؟ کسی حق چنین کاری را ندارد و دستگاه قضایی رسیدگی خواهد کرد و تصمیمگیری خواهد نمود. اگر کسی بخواهد در مورد حکم قضایی اظهارنظر کند آنوقت افرادی وجود خواهند داشت که انتقادی داشته باشند. لیکن زمانی که دستگاه قضایی حکمی صادر نکرده، شماها چه کارهاید که این حرفها را میزنید؟
اصلا یک عدهای هستند که شعار میدهند و حکمشان را هم صادر میکنند، اینها با اخلاق اسلامی جور در نمیآید. ما نظام جمهوری اسلامی را داریم که این حرفها در کار نباشد و کارها طبق موازین و قانون باشد. در این بین بعضیها انتقامگیری میکنند و بعضیها خود شیرینی میکنند که ما هم هستیم. در صورتیکه که هیچ اطلاع و آگاهی از مسایل مربوط به حزب ندارند و فقط برای اینکه خودشان را مطرح کنند این حرفها را میزنند. یکی از دلایلی که این حرفها را میزنند مطرح کردن خودشان است. خوشبختانه مردم به این مطالب اهمیت نمیدهند و اعتباری برای افرادی که بیسند صحبت میکنند قایل نمیشوند.
- شما به یک نکتهای اشاره کردید و آن اینکه اگر دستگاه قضایی حکمی داد باید بقیه آن را بپذیرند و مسئولیت صحت آن حکم به عهده دستگاه قضاست، ولی مردم این سئوال را دارند که چرا پرونده به همین شکل رها شده و محاکمه صورت نمیگیرد و یک پاسخ کاملی به افکار عمومی داده نمیشود؟
* این سئوال شما، سئوال بنده و همه میباشد ولی جواب آن را بنده نباید بدهم و دستگاه قضایی باید پاسخگو باشد و این دستگاه تا به حال جوابی نداده است. البته در همین حرفهای این آقایان که شما اشاره کردید، آمده که اگر دستگاه قضایی آنها را در حصر نگه نمیداشت، مردم آنها را میکشتند. اولا که این حرف صحیح نیست ثانیا باید دید آیا خود ایشان راضی هستند که به این بهانه نگه داشته شوند. دستگاه قضایی وظیفه دارد به آنچه را قانون گفته عمل کند. ما چون مسئولیتی نداریم اگر هر جوابی بدهیم درست نیست.
- این حرفها را در حالی میزنند که خود ایشان در زمان نخستوزیری مهندس موسوی بودند و دیدند که امام از آقای موسوی تعریف میکردند و میدانند که این صحبتها خلاف گفتههای امام است و عقل و شرع هم نمیپذیرد که امام از طرفی آگاه باشند که فردی در حزب جمهوری اسلامی است که جاسوس است و ترور میکند و اسم آن فرد را بیاورد که آقای موسوی این کارها را میکند و از طرفی بالاترین مقام و مسئولیت یک حکومت را به همین فرد واگذار کند. این قضیه در آن زمان بسیار سروصدا به پا کرد که چه شده که امام جلوی این افراد ایستادند و گفتند که مصلحت نظام در این است. این افراد فکر نمیکنند که اینها در تاریخ میماند و نسل جوان با مطالعه تاریخ انقلاب و رسیدن به این تضادها چه قضاوتی خواهد کرد؟
* من به امام، رهبر فعلی را هم اضافه میکنم. یعنی حرفهای این افراد حتی خلاف حرفهای رهبر انقلاب هم هست. چونکه آنچه ما از رهبری درباره مهندس موسوی شنیدیم تا قبل از انتخابات 88 تعریف و تمجید است. و حتی ایشان بارها حکم آقای موسوی را برای مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی انقلاب فرهنگی دادند و در جلسات تصمیمگیری سران گذشته او را شرکت دادند مثل مسایل هستهای و مسایل دیگر و درجلساتی که رهبری در ابتدای شروع زعامت خود برای مشاوره برقرار میکردند، آقای موسوی حضور داشت و رهبری با تعابیری مثل، آدم نجیبی هست، خوشفکر هست و... از او تمجید میکردند.
بعد از سال 88 هم هیچگاه رهبری، آقایان موسوی و کروبی را به وابستگی به بیگانگان متهم نکردند. هر مطلبی گفتند،گله نسبت به اعتراض به نتایج انتخابات بود و اینکه دیگران از اعمال آنها سوء استفاده کردند. شما اگر صحبتهای ایشان را که در رسانهها پخش شد نگاه کنید، از این تهمتهایی که بعضی از افراد میزنند در صحبتهای ایشان وجود ندارد. بنابراین، اینها خلاف نظر امام و رهبری فعلی است این نوع حرفزدنها. جواب این سئوال شما را بنده طبیعیتر کردم و توضیح دادم، اما جواب این سئوال را خودشان باید بدهند. چرا شما برخوردی میکنید که یک کلمه از حرفها را از خود رهبری نشنیدهاید؟ این را باید خودشان جواب بدهند و تا الان کسی یک چنین جوابی نداده است و این از آن قبیل است که میگویند برو فلان کس را بیاور میروند سرش را میآورند.
رهبری نظرشان این بود که اینها باید مواخذه بشوند به خاطر این که دشمن از رفتار اینها سوءاستفاده کرده و یک عدهای در روزنامهها و مصاحبههاشان در تلویزیون و رسانههای دیگر پروندهسازیهایی میکنند از اینها که اصلا در آن صحبتها نبوده و نظر رهبری هم نبوده و از خودشان یک سری چیزها را برای آنها میسازند و الان خودشان هم نمیدانند برای کسانی که این چنین پروندهسازی کردند حالا باید چکار بکنند. بنابراین خودشان باید جواب بدهند. البته فقط جواب شما را نباید بدهند و باید جواب خدا را هم بدهند.
- این نوع صحبت کردن و این حرفها را زدن تاثیراتی هم بر افکار عمومی در جامعه میگذارد و یک عدهای هم با بزرگ کردن حرفها دنبال مقصود خودشان هستند. برای مقابله با تاثیرات منفی این حرفها در جامعه چه باید کرد؟
* من معتقدم این حرفها دیگر تاثیری بر مردم نمیگذارد دلیلش را هم در همین انتخابات اخیر مشاهده کردید. انتخابات 24 خرداد 92، پنج، شش نفر مقابل یک نفر بودند یعنی آن 6 نفر از یک فکر و جناح بودند و آقای روحانی از یک جناح دیگر و رأیی که آقای روحانی آورد به تنهایی از همه آنها بیشتر بود. این یعنی چه؟ یعنی این که مردم 4 سال تمام این دروغها و فحشها را شنیدند بعد که به پای صندوق آمدند خلاف آن اظهارنظرهای کذب رأی دادند. بنابراین ما اگر نصیحتشان میکنیم و میگوییم این حرفها را نزنید، دلسوزی میکنیم برای آخرتشان. در این دنیا اینها دیگر اثری ندارند و مردم واکسینه شدهاند، مردم بیمه شدهاند، مردم مسائل را میفهمند.
هر قدر گزارش دروغ بدهند، هر چه حرفهای دروغ بزنند فایده ندارد. در یک جاهای خاص ممکن است اثر بگذارد اما در افکار عمومی اثر ندارد. افکار عمومی هر روز علیه اینها میشوند و برمیگردند نسبت به اینها، اگر واقعا انتخابات، انتخاباتی باشد که مردم راحت نظر خودشان را بدهند هیچ وقت اینها در رأس هرم قدرت نخواهند آمد و همیشه مردم علیه اینها رای میدهند،شما میبینید 4 سال تمام است از تلویزیون یک طرفه حرف زدند و از روزنامههایشان یک طرفه گفتند، تهمت زدند و به دیگران هم اجازه جواب دادن ندادند. خود آنهایی که این حرفها علیهشان بود که اصلا حق نداشتند جواب بدهند ولی با این حال نتیجه این شد. این یعنی چه؟
یعنی افکار عمومی دیگر اینها را قبول نمیکند و در افکار عمومی تاثیری ندارند. البته این درست است که در نظام جمهوری اسلامی نباید اجازه داده شود که هرکسی، هر حرفی بزند این جا با شما موافق هستم که این دیگر به ما ربطی ندارد. بالاخره مسئولین نظام باید یک فکری برای این قضایا بکنند. جلو بداخلاقیها را بگیرند، جلوی دروغ گفتنها را بگیرند جلوی تهمتزدنها را بگیرند، اینها برای جامعه آثار مخرب دارد و خوب نیست.
- شما اشارهای کردید به رسانه ملی و حرفهایی که در 4 سال گذشته به صورت یکطرفه زده شد. با توجه به این که مردم در انتخابات 24 خرداد سال 92 به آ قای دکتر روحانی رای دادند، این تلاشهایی که در حال حاضر صداوسیمای ما به عنوان رسانه ملی انجام میدهد و گاهی اوقات از برنامههای آن بوی انتقامجویی به مشام میرسد این مسئله را چگونه ارزیابی میکنید؟
* صدا و سیمای ما احتیاج به یک تحول بزرگی دارد. صداوسیما مستقل عمل نمیکند و فلسفه صدا و سیما این است که باید بوق نظام باشد، نباید بوق این و آن باشد. متاسفانه صداوسیما بوق جناحها و افراد شده است و باید صدا و سیما خودش را بالاتر بکشد و شاید از عهده مسئولین فعلی آن برنیاید ولی امیدوارم مسئولینی گذاشته شوند که در سطح بالاتری یعنی در سطح ملی فکر بکنند و واقعا باید کسی عهدهدار ریاست صدا و سیما شود که آن را تبدیل کند به بلندگوی نظام نه بلندگوی افراد و جناحها. این آن چیزی است که الان مشکل صداوسیما است که باید حل بشود و به نقطهای برسد که جایگاه واقعی آن است. اگر این ارتقاء را پیدا بکنند مسائل دیگر خود به خود حل شدنی است.