جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

یک کارشناس ارشد سیا: مسوولیت عمومی وضعیت عراق بر گردن آمریکا و دولت های بوش و اوباماست

کد خبر: ۴۵۸۳۶

مسوولیت عمومی وضعیت عراق بر گردن آمریکا و دولت های بوش و اوباماست

به گزارش جماران به نقل از ایسنا، کنت پولاک 48 ساله زمانی به عنوان تحلیلگر مسایل ایران و عراق برای سازمان سیا کار می کرد و سپس در دوران ریاست جمهوری بیل کلینتون به شورای امنیت ملی آمریکا راه یافت. پولاک همان فردی است که در سال 2002 در کتاب خود به نام "توفان تهدیدآمیز" خواهان حمله نظامی به عراق شد، امری که البته یک سال بعد و با دستور جورج بورش رییس جمهور وقت آمریکا انجام گرفت. پولاک که در حال حاضر به عنوان کارشناس امور خاورمیانه برای تینک تنگ بروکینگز در واشنگتن کار می کند در این مصاحبه ضمن اشتباه خواندن حمله احتمالی هوایی به عراق در مورد ساختار داخلی داعش، سیاست خارجی اوباما و نقش فعال چینی ها می گوید.

س: آقای پولاک، به نظر می رسد که گروه تروریستی داعش تحت رهبری ابوبکر البغدادی به تحقق رویای خود یعنی برپایی نظام خلافت بسیار نزدیک شده است. وضعیت تا چه اندازه تهدیدآمیز است؟

ج: داعش با مناطقی که در عراق و سوریه در اختیار گرفته است در واقع نوعی کشور کوچک را در اختیار دارد که نفوذ چندانی از خارج بر آن وجود ندارد. با این حال داعش بخشی از یک ائتلاف بزرگ تر سنی به شمار می آید که نیروهایی مانند تیپ های انقلاب 1920، انصار السنت و جهاد المحمد در آن عضویت دارند. فشارها بر داعش برای اتحاد با این گروه ها امکان برپایی نظام خلافت را برای این گروه محدود می کند. اما این مناطق تحت کنترل نیروهای سنی آن اندازه وسعت دارد که بتوان در آن اردوگاه های آموزشی برای تروریست ها برپا کرد و از آن جا حملاتی را برای خارج از عراق طرح ریزی کرد. داعش پیش از این نیز اردوگاهی در بیابان های موسوم به جزیره در عراق داشت و تهدید کرده است که حملاتی علیه تاسیسات غرب انجام خواهد داد.

س: داعش مجموعه واحدی از جریان های مختلف است. این مجموعه تا چه اندازه از نفوذ برخوردار بوده و آن جناحی که خود را جنبش مقاومت ملی عراق می نامد تا چه اندازه قدرت دارد؟

ج: در حال حاضر داعش بیش از هر چیز یک گروه شبه نظامی عراقی است. نباید در این مورد اشتباه کنیم که این سازمان فقط از یک عده پرشمار خارجی تشکیل شده است. داعش شمار بالایی پیکارجوی عراقی در اختیار دارد و افزون بر آن یک جناح سوری در آن حضور دارد و بقیه همان پیکارجویان خارجی هستند. ما این را می دانیم که بسیاری از پیکارجویان عراقی هفته پیش به عراق بازگشته اند تا از داعش پشتیبانی کنند.

س: چگونه می توان میان گروه های سنی و داعش شکاف ایجاد کرد؟

ج: این یک پرسش یک میلیون دلاری است. هدف باید این باشد که گروه های سنی میانه رو از داعش جدا شوند. ما می دانیم که قبایلی سنی وجود دارند که از داعش به شدت فاصله می گیرند. به خاطر دارید که در سال های 2005 و 2006 در مقطعی این قبایل به القاعده این امکان را دادند که کنترل بخشی از مناطق سنی نشین را در اختیار بگیرد. اما تجربه وحشتناکی از این کار حاصل شد و در آن زمان سنی ها برای عقب راندن القاعده به کمک آمریکا نیاز پیدا کردند. به همین خاطر امروز نیز بزرگان بسیاری از قبایل از همکاری با داعش خودداری می کنند. دیگران نیز رفتاری محتاطانه در پیش گرفته اند. مشکل این جا است که بسیاری از سنی ها احساس می کنند که باید میان نوری مالکی نخست وزیر عراق و گروه داعش یکی را انتخاب کنند.

س: مالکی تا چه اندازه در به وجود آمدن وضعیت فعلی مسوول است؟

ج: بخشی بزرگی از مسوولیت وضع فعلی متوجه مالکی است. او بود که نه تنها سنی ها بلکه کردها و بخش هایی از شیعیان را هم محدود کرد. او بود که موجب نارضایتی های امروزی شد و این امکان را برای داعش فراهم آورد که قبایل سنی را به سوی خود جذب کند. اما مسوولیت عمومی این وضعیت بر گردن آمریکا و هر دو دولت بوش و اوباماست.

س: اشتباه بوش که مشخص است زیرا او فرمان حمله به عراق را صادر کرد. اما اوباما در این مورد چه خطایی مرتکب شد؟

ج: اشتباه اوباما این بود که از همان آغاز کار نسبت به عراق بی توجهی نشان داد و این وضعیت با روی کار آمدن او در سال 2009 آغاز شد. و در سال 2010 نیز این آمریکا بود که به مالکی اجازه داد تا از تشکیل دولت توسط ایاد علاوی جلوگیری کند. در عوض خود مالکی در حالی که رای زیادی هم نداشت دوباره بر سر کار آمد. این مساله بیش از ده ماه عراق را فلج کرد و پیام ناخوشایندی که داشت این بود که آمریکا دیگر برای تضمین قواعد بازی دمکراتیک آمادگی ندارد.

س: آمریکا در حال حاضر چه کاری می تواند انجام دهد؟ آیا باید برای ارتش عراق اسلحه ارسال کند؟

ج: این مهم است که آمریکا تنها به شرط انجام اصلاحات سیاسی و نظامی به عراق کمک کند. مالکی باید کنترل خود بر ارتش را واگذار کند. در عمل نیز دولت عراق دیگر یک دولت واقعی نیست بلکه تنها رهبری شبه نظامیان شیعه ای را بر عهده دارد که از خود به عنوان ارتش عراق یاد می کنند.

س: حمله هوایی هدفمندانه و احتمالی آمریکا چه پیامدهایی دارد؟

ج: حملات هوایی بدون تغییرات فراگیر سیاسی تنها وضعیت را وخیم تر می کند. این کار سنی های عراق را به این باور می رساند که ما می خواهیم از مالکی و شیعیان، حمایت و سنی ها و کردها را سرکوب کنیم. و البته بعید است که حملات هوایی بدون حضور نیروهای زمینی بتواند ما را به هدف برساند.

س: آیا می توان تصور کرد که آمریکا بار دیگر نیروهای زمینی خود را به عراق بازگرداند؟

ج: نه. به عقیده من هیچ آمریکایی با این مساله موافق نیست و اوباما هم چنین تصمیمی ندارد. و دقیقا به همین خاطر نگرانم که چه بسا این بحران پایان خوشی نداشته باشد.

س: اگر اوباما تصمیم گرفته بود که در سوریه وارد عمل شود آیا وضعیت به گونه دیگری رقم می خورد؟

ج: دلایل خوب و زیادی برای لزوم ایفای نقش فعال در سوریه برای آمریکا وجود دارد. این مساله یک سال پیش صادق بود و امروز نیز صادق است. اگر این کار انجام گرفته بود نه تنها داعش قدرت امروز را نداشت بلکه هرگز قادر نبود که در منطقه ای به این وسعت تحرکی داشته باشد. اما داعش بیش از هر چیز دیگر از رفتار مالکی سود برد. این یک مشکل عراقی است که ارتباطی با سوریه ندارد.

س: اوباما در ماه سپتامبر گذشته سه گزینه احتمالی را برای حمله به سوریه مطرح کرد به این صورت که اگر متحدان آمریکا مورد تهدید قرار گیرند یا تامین انرژی جهان با خطر روبرو شود یا این که امنیت آمریکا در معرض خطر قرار بگیرد. این سه گزینه در عراق محقق شده است.

ج: من از این می ترسم که این سه شرط و گزینه در واقع یک دکترین نباشد. رییس جمهور به دنبال راهی می گشت که مداخله نظامی در آن جا نداشته نباشد. چنانچه رییس جمهور دیگری در آمریکا بر سر کار بود بی تردید دلایل کافی برای ایفای نقشی فعال در سوریه را داشت اما اوباما به این مساله علاقه ای ندارد.

س: محافظه کاران اوباما را متهم می کنند که تردیدهای او آمریکا را تضعیف و گروه هایی مانند داعش را گستاخ کرده است.

ج: من به هیچ عنوان با سیاست خارجی اوباما موافق نیستم و عقیده دارم که ما می توانستیم در خاورمیانه به گونه ای عمل کنیم که چنین دستاورد فلاکت باری نداشته باشد. اما گروه های تروریستی نیازی به جسارت و گستاخی ندارند و هر کاری را که لازم بدانند انجام می دهند. من نگران تاثیراتی هستم که سیاست های آمریکا بر متحدانمان و بر دشمنانمان در منطقه می گذارد. این مساله کار را برای ما مشکل تر خواهد کرد.

س: رابرت کاگان سیاست پژوه مخالف عقب نشینی ژئوپلتیک آمریکاست. به عقیده او ابرقدرت ها نمی توانند به همین سادگی عقب نشینی کنند. آیا شما هم با این عقیده او موافق هستید؟

ج: هر دو ما یعنی من و کاگان به تئوری ثبات از طریق هژمونی اعتقاد داریم. بر اساس این تئوری در صورت وجود هژمونی در راس یعنی در صورت وجود یک ابرقدرت که آماده کارهایی باشد که دیگر کشورها قادر به انجام آن نیستند، وضعیت دنیا بهتر خواهد بود. این ابرقدرت می تواند بر اساس قدرت سیاسی و اقتصادی خود برای خودش وزن و اهمیت ایجاد کند. به عنوان مثال در رابطه با ثبات ارزی یا دفاع از اروپا.

س: کاگان می گوید که تنها آمریکا می تواند این نقش را بر عهده گیرد.

ج: در این مورد با او موافق نیستم. ما در طول تاریخ شاهد بوده ایم که این نقش از یک ابرقدرت به ابرقدرت بعدی انتقال پیدا می کند. آمریکا در خاورمیانه همان نقش بریتانیا را بر عهده گرفت و در اوایل قرن بیستم ثبات و جریان نفت را تضمین کرد. حال این نقش به چین به عنوان ابرقدرت آینده واگذار می شود. چینی ها در خاورمیانه همان منافع ما را دارند و به همین خاطر آمریکا باید همکاری نزدیک تری با چین داشته باشد. حال زمان آن برای چینی ها فرا رسیده است که این وظیفه را بر عهده بگیرند.

س: اما آمریکا نمی تواند با این مساله کنار بیاید زیرا این نقش را منحصر به خودش می داند.

ج: آمریکایی ها روز به روز بیشتر به این باور می رسند که از هر نظر اعم از سیاسی و اقتصادی و نظامی جایگاه منحصر به فردی دارند. این در واقع بخشی از هویت ماست. اما ما همزمان شاهدیم که بسیاری از آمریکایی ها دیگر علاقه ای به این ندارند که بار مسایلی را که در نقاط دیگر جهان وجود دارد بر دوش بکشند.

انتهای پیام

دیدگاه شما