خرداد نوشت: از روزهای همنوایی و همدلی، شور و نشاط و هم افزایی نزدیک به یکسال گذشته است. حماسه سیاسی خلق شده و دولت تدبیر و امید بر مسند امور قرار گرفته است. حال با نزدیکی به سالگرد آن تحول سترگ در عرصه سیاسی لازم است با بازنگری فعل و انفعالات به منصه ظهور رسیده و آسیب شناسی نقاط ضعف و قوت، رهیافتی منطقی برای حرکتی موزون و سنجیده را در ادامه مسیر تهیه و تدارک ببینیم.
کارنامه یکساله دولت تدبیر و امید اکنون دیکته نوشته شده ای است که می توان به واکاوی آن پرداخته و فراز و فرودهایش را زیر ذره بین گرفت. حوزه سیاست خارجی، اقتصاد، فعل و انفعالات در سپهر سیاست داخلی، عملکردهای فرهنگی هر کدام به نوبه خود منظومه ای بلند برای تحلیل و بررسی و آمایش موشکفانه هستند که بدیهیست بررسی آنها در حوزه این مقال و از توان نگارنده خارج است اما آنچیزی که وجه مشترک و حلقه وصل تمامی این عرصه های مختلف و متکثر است بازنمایی رسانه ای و تبلور فعلیت هایی است که در این عرصه ها به منصه ظهور رسیده و در ویترین رسانه ای دولت برای عرضه به مخاطبان قرار گفته است.
رسانه در عصر معاصر حرکت در مسیر هیچ و همه چیز است بدان معنی که اگر رویکرد رسانه ای فعال و موثر و سنجیده باشد ما به ازای آن تصویری مطلوب در اذهان عمومی پیرامون عملکردها شکل می گیرد ولو آنکه عملکردها نیز آنچنان مقبول و پسندیده نباشد. در نطقه مقابل اگر مهم ترین تحولات و تغییرات مثبت نیز به منصه ظهور برسد اما بازتاب رسانه ای مطلوبی پیرامون آن شکل نگیرد در عرصه عمومی به مثابه این است که فعل و انفعال اثر گذاری شکل نگرفته است.
حال سئوال اینجاست که رویکرد رسانهای دولت تدبیر و امید در مدت سپری شده تا چه میزان مقبول و کارآمد بوده و توانسته اذهان عمومی را نسبت به تحولات روبنایی و زیر بینایی بوقوع پیوسته آگاه و مطلع سازد.
باید پرسید که رویکرد رسانه ای دولت یازدهم منسجم و متشکل بوده؟ هدفمند و برنامه ریزی شده پیش رفته؟ مبتنی بر کنش فعالانه بوده یا انفعالی و واکنشی رقم خورده؟ حیطه اثر گذاری رسانه های دولتی و همسو تا چه میزان بوده و آیا متولی مشخص و متمرکزی برای پیشبرد و هماهنگی در حوزه رسانه ای عهده دار مسئولیت بوده است و در نهایت میان عملکردها و بازتاب های رسانه ای توازنی مشخص و چشم گیر برقرار بوده است؟
در یک نگاه اجمالی می توان گفت در اغلب و اکثریت قریب به اتفاق سئوالات نمی توان پاسخی درخور و شایسته پیرامون عملکردهای رسانه ای به منصه ظهور رسیده در دولت یازدهم ارائه داد. عرصه رسانه به عنوان مهم ترین شاکله برون نمای دولت از ایرادات ساختاری در این مدت رنج برده است.
فرمانده و رهبری مشخص برای هماهنگی و پیشبرد رویکردهای رسانه ای دولت تا آنجا که در اهالی رسانه مکشوف است وجود نداشته و آنانی نیز که متولی این حوزه بوده اند با عدم هماهنگی و فقدان کارآمدی دست به گریبان بوده اند. بجای کنش رسانه ای همواره واکنش رسانه ای آنهم از نوع انفعالی از سوی رسانه های همسو با دولت به منصه ظهور رسیده و اگر اتفاقی هم افتاده است اضلاع منقطع و خود ساخته رسانه ای با بهره گیری از نیروهای متخصص بدون قرار گفت در قالبی مشخص و هدفمند به ایفای وظیفه پرداخته و رسانه های مستقل بار حمایتی از دولت را در عرصه رسانه بر دوش کشیده اند.
نگاه های تهدید نگرانه و قبضی به حوزه عملکرد رسانه ای منجر به عدم هم افزایی و ارتباط میان رسانه های همسو و تشکیل جبهه ای کارآمد و هماهنگ شده است. برای روشن شدن موضوع اشاره به چند نکته لازم و ضروری به نظر می رسد.
در دولت های نهم و دهم علیرغم ناکارآمدی ها و اعوجاج های به منصه ظهور رسیده که هیچ کس را یارای کتمان آن نیست تیم رسانه ای نزدیک به دولت سابق در حوزه رسانه با پروپاگاندای حساب شده و پوپولیستی محور کمینه خود را در اذهان عمومی بزرگ و بسیار جلوه می داد و حتی در هنگامه ای که همه شاخص ها روند اعجاب انگیز سقوط را نشان داده و حجم مشکلات تا بدان حد بود که بسیار ملموس و عینی توسط تمامی مردم قابل لمس بود، دولت خود را در موضع طلبکار جلوه گر می کرد حال اما برغم توفقیات مشهود و علنی و مهار تورم و بیکاری و ارتقای بسیاری از شاخصه های اقتصادی و نیز توفیقات نمایان در عرصه سیاست خارجی و بسیاری از حوزه های دیگر این اتفاقات آنچنان که بایسته و شایسته بوده در برابر دیدگان مردم تسیم نشده و حتی کار به جایی رسیده که با ثبت بهترین توفیقات در عرصه سیاست خارجی گویی دولت در مقام مجرم و متهم است و باید حملات پر شمار رسانه های هماهنگ و منسجم طرف مقابل را بدهد. در واقع تیم رسانه ای دولت قبل اندک و ناچیزش را به مدد جنگ روانی و رسانه ای بسیار و بی شمار جلوه می داد و این دولت با همه برون دادهای مثبت نتوانسته سیر تحولات را حتی بسیار کمتر از واقعیت در برابر مخاطبین عام عرضه و ارائه کند.
البته در این میانه یک استثنا نیز وجود دارد و آن عملکردها و سخنان شخص رئیس جمهوری یعنی دکتر حسن روحانی است. روحانی که خلاء رسانه ای و عدم بازتاب مطلوب عملکردها را می بیند خود آستین ها را بالا زده و به میدان آمده و رکود و رخوت رسانه ای را با ارائه سخنان جذاب و حساب شده و تاثیر گذارمی شکند. این روند تا بدان حد است که می توان او را تنهاترین سردار حوزه رسانه ای دولت دانست که یک تنه سکان داری این کشتی را برعهده گرفته است. او توانایی موج سازی در شبکه های اجتماعی و توده های عام را دارد اما راهی که وی می گشاید برای ماندگاری و اثر گذاری پر دوام نیازمند بسط و تعمیق در حوزه رسانه ای و پوشش مطلوب است.
در واقع این کنش های فرد محورانه رئیس جمهوری درکوتاه مدت می تواند به مثابه مرهم و مسکنی باشد اما در بلند مدت چاره ای جز انسجام هوشمندانه و هدفمند در حوزه رویکردهای رسانه ای نداریم، نکته ای که به عنوان مهم ترین چشم اسفندیار دولت در گذشته بوده و برای آینده نیز واجد همین اهمیت استراتژیک و غیر قابل کتمان است و باید فکری به حال آن اندیشیده شود.