جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

به بهانه فرمایشات آیت الله وحید خراسانی:

دست رد به سینه مدعیان ولایت

هادی سروش

کد خبر: ۴۳۱۲۰
دست رد به سینه مدعیان ولایت

در لابلای اخبار به جملات زیر از زبان حضرت آیت‌الله العظمی وحید خراسانی که خود افتخار سال‌ها شاگردی محضرشان را داشته‌ام برخوردم که بسیار جالب و مغتنم است.

به گزارش جماران به نقل از انتخاب، فرمایش ایشان را ملاحظه کنید:

آیت‌الله العظمی وحید خراسانی: دین اسلام، دین رحمت و رسول اسلام، رسول رحمت است. این دین، آن رفتار پیغمبر و امیرالمؤمنین(ع) جایی برای حرکت‏‌های تکفیری و این تندروها باقی نمی‌گذارد. فقاهت در این گونه جریان‌ها از بین رفته است، سب و لعن علنی جایز نیست و دستور خود ائمه بر خلاف این است.
در روایات دو مطلب آمده یکی نفی و دیگری اثبات.
نفی این که نباید با اتباع مذاهب دیگر دشمنی کرد و به مقدسات آنها توهین نمود و لعن وسب بزرگان آنها جایز نیست. زیرا موجب دور کردن آنها از اهل بیت(ع) و معارف آنها می‏‌شود.
دیگر این که فرمودند"در نمازهای جماعت آنها شرکت و به آنها محبت کنید، از مرضای آنها عیادت و سخنان و معارف ما را برای آنها بیان کنید".
چه شایسته نمود حرکت زیبای امام صادق در راستای ترسیم چهره "علمی" عالمان شیعه و اضافه نمودن "العالم بزمانه" تا بین علم و بین آگاهی نسبت به شرائط موجود اسلام و مسلمین پیوند ناگسستنی برقرار نماید. و به نظر می‌رسد سخنان جناب استاد معظم مصداق همین بیان حضرت صادق(ع) می‌باشد.
در شرح و تبیین دیدگاه معظم له توجه اجمالی به مطالب ذیل بسیار بجاست:
همه توجه به حفظ اسلام

1) اصل اصیل در اسلام در پرتو کتاب و سنت «حفظ کیان اسلام» است و رعایت این اصل همواره مورد توجه همه معصومین(ع) بوده است.
حضرت امیر(ع) همواره در تمام زمان بعد رحلت رسول‌الله (ص) چنین عمل کرد در حالی که اهرم‌های جدی برای مخالفت با حاکمیت داشت.
مثل ناراحتی همسرش نسبت به زمامدارن و نیز دعوت به قیام و حرکت از سوی عده‌ای مجاهد و ایثارگر و غیره امّا سیره آن حضرت بر سکوت و احیاناً همکاری با آنان در برخی از جهات بوده است.
خود می‌فرماید:
«در عین اینکه بخدا قسم خود را اولی به این مقام از دیگران می‌دانم (خطبه / 118) امّا تا زمانی که امور مسلمین از حالت صحت و سلامت بیرون نرفته از آن می‌گذرم (خطبه / 74) و نسبت به آن شخصیکه زمام امور را بدست گرفته مطیع خواهم بود (خطبه / 92) و همین کار را کردم و دست خود را پس کشیدم (نامه / 62)».
نه تنها از درگیری باآنان دوری نمود بلکه در جماعت آنان شرکت کرد و در پاسخ به شبهات و مشکلات علمی و عملی آن روز دریغ نفرمود.

استحباب ارتباط حسنه با اهل سنت

2) موضوع ارتباط حسنه با اهل سنت را حضرت صادق(ع) در یک بیان کلی (همه وظیفه را) بصورت یک «اصل» بیان فرمودند و عمل کنندگان به آن اصل را به «هولاء الجعفریه» معرفی کردند. (وسائل 8 / 430) و متن آن گفتار این است:

«شما شیعیان به امام خود نگاه کنید که ما با آنان (اهل سنت) چگونه رفتار می‌کنیم شما نیز آنگونه باشید، ما به آنان محبت می‌کنیم به عیادت مریض شان و تشییع جنازه اموات شان همت می‌گماریم». (کافی 2 / 219. 635)
نکته قابل توجه برای اهل فقاهت این است که حضرت صادق(ع) اسم این روش رفتاری را "تقیه" نام نهاد که به نظر میرسد "تقیه" فقط جهت نفی ندارد بلکه جهت اثباتی مهمی در آن قرار گرفته که تشریح آن فرصت دیگری میطلبد.
از روایات متعددی که در این جهت است صاحب وسائل الشیعه در جلد8صفحه 430 استفاده "استحباب رفتار نیکو با اهل سنت و شرکت در جماعت آنان را" کرده است که این استفاده از مثل ایشان در خورد تامل و فکر است.
ائمه(ع) نیز عملاً اصحاب خود را به این روش رفتاری تشویق نموده‌اند که ملاقات داود رقی و کمک مالی او به یکی از بستگان‌اش که ظاهراً از گروه افراطی سنی‌ها بوده، و نیز کمک امام جواد(ع) برای استخلاص یک «زیدی مذهب» از زندان و نیز محبت امام هادی(ع) به یک عامی مسلک اصفهانی و صدها نمونه‌ای که در کتابهای سیره ائمه جمع آوری شده نظائری از این حقیقت است که بنای جدی امامان(ع) بر محبت به آنان بوده.
در این زاویه مهم این است بدانیم:

اولاً اسلام دین رحمت است بگونه‌ای که خدا به رسولش می‌فرماید مرا به عنوان "رب رحیم آن هم به رحمت واسعه" معرفی نما. (انعام / 147)
و ثانیاً رسول این دین «پیامبر رحمت» است. (انبیاء / 107 و آل عمران / 159)
و ثالثاً سیره ائمه(ع) بر محبت و رحمت است چنانچه حضرت صادق(ع)فرمود:
«امامت ما بر محبت و مدارا و اُنس است». (وسائل 16 / 165 از خصال)
تا این جا آنچه خواندید به تعبیر استاد در «مقام اثبات» بود یعنی آنچه «باید» انجام دهیم.
حرمت اهانت به مقدسات یک مذهب
3) امّا در "مقام نفی" که سخن از "نباید" است اول دلیل بر نفی هر گونه "اختلاف افکنی و اهانت" خصوصاً اهانت به اشخاص یا مصادیق مذهبی یک قوم، خود قرآن است: "لا تسبو الذین یدعون من دون‌الله فیسبوا‌الله عدواً" (انعام / 108)
بعد از قرآن، سیره معصومین در این راستا راهگشاست که آن حضرات نه خود به مخالفین شان اهانت کردند و نه اجازه دادند اصحابشان اهل اهانت باشند.
حضرت امیر(ع) وقتی در صفین شنید برخی از اصحاب به یاران معاویه اهانت می‌کنند همه سربازان لشگر خود را جمع و خطبه خواند و آنان بر اهانتی که نموده بودند توبیخ نمود. (نهج البلاغه خطبه / 206)
وظیفه توصیف جامعه ظلم دیده است و نه بیشتر

4) بر اساس روایاتی که از معصومین(ع) به ما رسیده آن حضرات همواره نسبت به دوران غصب خلافت بنا بر توصیف آن روزگار را داشتند و نه بیشتر. نگاه به نهج البلاغه خطبه‌های 103 و 108 و نامه 53 و بند 70بهترین شاهد براین مدعاست.
وجالب اینجاست که حتی وقتی از آن حضرت در مورد برخی از خلفاء سؤال شد پاسخ صریح نفرمودند و سؤال‌کننده را رهنمون می‌فرمودند که از «ظالم امروز» غافل مشو. (نهج البلاغه، خطبه 162)
آیا آنانکه با کوبیدن بر طبل نقاط ضعف افراد مدعی ولایت اهل البیت هستند بر سیره امام خود مشی می‌کنند؟!
نفی لعن علنی متعین
5) بله "تبری از ظالمین" یکی فروع شناخته شده مذهب ماست امّا «تبری» که فقط و فقط به شکل «لعن» لازم نیست ظاهر شود، مهم «عدم گرایش و نپذیرفتن و دوری کردن» است و البته طلب وصول ظالم به آنچه که استحقاق آن را دارد هم میتواند مورد نظر باشد.
ببینید در قرآن که بیش از 40 بار از کلمه لعن و مشتقّات آن استفاده شده غیر از یک مورد که "شیطان" باشد (سوره ص / 28) شخص و مصداق مورد لعن مشخص نشده وبه شکل جمعی و با تعبیرات کنائی آمده است.به نظر شما این روش قرآن ما را به چه رفتاری دعوت می‌نماید؟
سیره معصومین(ع) با این منطبق قرآنی کاملاً منطبق است که آنان نام اشخاصی که احیانا مورد احترام بخشی از مسلمین بودند رانمی بردند مگر با تعبیرات کنائی که نظیر آن در زیارت عاشورا آمده که البته بسیار معدود ومحدود است.
فرضاً اگر نام شخصی در لسان ائمه(ع) مورد لعن قرار گرفته باشد که آن شخص امروز مورد احترام بخشی از مسلمین باشد آیا مدرک جواز برای لعن علنی و رسانه‌ای می‌شود؟،
به گمان ما اگر در میان احادیث حدیثی به آن مضمون داشته باشیم قطعاً آن حدیث جزو اسراری محسوب می‌شود که خود آن حضرات(ع)امر به کتمان فرمودند،
"لا یسعی حدیثنا الا صدور امنیه و احلام رزینه" (نهج البلاغه خطبه / 189)
در نتیجه القاء بیان حدیث نیاز به زمینه آماده و شرائط کاملاً مساعدی را می‌طلبد.
بر این اساس «لعن و نفرین» بصورت کلی بدون ذکر نام در جمع عمومی می‌تواند سیره ائمه اطهار(ع) باشد، نه «لعن و نفرین» در جمع عمومی و معرض همگان آن هم نسبت به کسانی که مورد احترام جمعی از مسلمین هستند.
ورود دو نتیجه منفی در صورت بی‌توجهی به این ملاکات قطعی است:
اولاً اگر ما حفظ حرمت ننمائیم حتمادر بخشی ازجوامع مذهبی آنان مقدسات ما نیز مورد اهانت قرار گیرد.
وثانیاً طبق فرمایش حضرت استاد، عده کثیری را از بهره مندی نسبت به معارف اهل بیت محروم می‌نمائیم.
در پایان سخنی بسیار عمیق از استادی بسیار ژرف نگر بخوانید که این نویسنده در تمام عمر طلبگی خود در موضوع «اختلاف شیعه و سنی» سخنی به این بلندا از کسی ندیده است:
«برخی در دو جبهه مخالف هستند ولی با هم برای یک جهت همکارند مانند دو تیغه قیچی که در حرکت بر ضد هم یک چیز را قطع می‌کند.
شیعه و سنی اختلاف‌اش این طور است و آن که قطع می‌شود ریشه اسلام است.
یکی امام صادق وکتاب کافی را از اعتبار می‌اندازد و دیگری شافعی و کتاب بخاری را و آن محور این دو تیغه خارج از کشورهای اسلامی است».
(یادداشتهای استاد مطهری 6/97)

انتهای پیام

دیدگاه شما