جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

قاضی عسگر: روحانیون هرگز نباید طلبکارانه با مردم برخورد کنند

کد خبر: ۴۲۷۴۳
قاضی عسگر:  روحانیون هرگز نباید طلبکارانه با مردم برخورد کنند

هر سال میزان پذیرش طلبه از سوی حوزه های علمیه سراسر کشور افزایش می یابد این در حالی است که اخیرا آیت الله العظمی شبیری زنجانی یکی از مراجع تقلید، نسبت به وضعیت علمی حوزه های علمیه ابراز نگرانی کرده و نسبت به سیستم آموزشی این نهاد انتقادهایی را وارد کرده است.

حجت الاسلام والمسلمین سید علی قاضی عسگر، نماینده رهبر انقلاب اسلامی ایران در امور حج و زیارت در گفت وگو با شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) وضعیت علمی امروز حوزه های علمیه، ضرورت نفوذ و تأثیر اجتماعی روحانیت در میان مردم و خطرات و آسیب های افزایش طلبه هایی با سطح علمی و اخلاقی پایین در کشور را مورد بحث قرار داد.

او ضعف علمی، دخالت دادن نظرات شخصی در تبیین مسایل و فرهنگ دینی و منطبق نبودن گفتار و عمل روحانیون را از جمله آسیب های دین و تبلیغ دینی عنوان کرد و گفت: اگر حوزه های علمیه می خواهند از جامعه جهانی عقب نمانند باید در تدوین کتب درسی و ایجاد نظام های مدرن و قانونمند برای تدریس و تربیت طلاب، بهره بگیرند و از سوی دیگر با رویکرد تخصصی، طلاب را در حوزه های گوناگون و مورد نیاز همچون اقتصاد، فقه، حقوق، اخلاق و امثال آن تربیت کنند.

به گزارش جماران، متن گفت وگوی شفقنا با حجت الاسلام والمسلمین قاضی عسگر را می خوانید:

* حوزه های علمیه، مرکزی برای تربیت و پرورش نیروهای توانمند و متخصص در زمینه تبلیغ هستند، تبلیغی که نیازمند نیروهایی در سطح بالای علمی است. به نظر شما امروز حوزه های علمیه از نظر علمی در چه سطحی قرار دارند و آیا موفق به تربیت نیروهایی با ویژگی های ذکر شده بوده اند؟

قاضی عسگر: حوزه های علمیه در طول تاریخ نقش مهمی در تربیت و تعلیم طلاب داشته اند. فقیهان، فیلسوفان، متکلمان، خطیبان و دیگر اندیشمندان علوم دینی در همین حوزه ها تربیت شدند، لیکن شرایط در دوره های مختلف متفاوت بوده است، در برخی از دوره ها حکام و زمامداران فاسد همچون رضاخان از توسعه حوزه ها جلوگیری می کردند و در برخی زمان ها همچون دوره صفویه بستر برای توسعه حوزه ها فراهم تر بوده است. از سوی دیگر مشکلات مادی نیز در این زمینه نقش مهمی داشته است، ولی به هر حال با عنایت خداوند و الطاف ائمه معصومین(ع) این حوزه ها همچنان پابرجا مانده اند و نقش آفرینی می کنند. در زمان ما به دلیل پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل جمهوری اسلامی، نیاز به روحانیون در سمت های مختلف قضایی، فرهنگی و ... یک مرتبه بسیار گسترش یافت و همین امر موجب شد برخی شخصیت های تأثیرگذار حوزوی از حوزه ها فاصله بگیرند، اما با تثبیت پایه ها و ارکان نظام هم اکنون حوزه ها در سراسر کشور توسعه پیدا کرده و برخی از آنها که تحت پوشش برنامه هستند، طلاب شایسته ای را تربیت کرده اند که می توانند در رفع نیازهای کشور خصوصا در حوزه های دینی و فرهنگی تأثیرگذار باشند.

* چندی پیش یکی از مراجع تقلید بیان کرد که مایه علمی در حوزه ها کم شده و مانند بزرگان گذشته دیگر پیدا نمی شود. چرا در گذشته با توجه به نبود امکانات بزرگانی چون مرتضی انصاری و آخوند خراسانی داشتیم، اما امروز یک مرجع تقلید بر نبود افرادی چون این بزرگان تذکر می دهد؟ طلبه ها از چه راهی می توانند میراث علمی گذشتگان را زنده کنند؟

قاضی عسگر: همانطور که گفتم شرایط هر دوره در توسعه یا عدم توسعه حوزه ها نقش داشته اند، ما امروز نتایج مخالفت رضاخان با روحانیت را در عمل مشاهده می کنیم، اگر این مخالفت ها صورت نمی گرفت و اگر با جنایات صدام در عراق حوزه علمیه نجف آسیب نمی دید ما امروز قطعا در هر استان و شهر بزرگی شاهد حضور ده ها مجتهد و خطیب و مدرس عالی مقام بودیم. البته امروز شرایط برای رشد طلاب فراهم تر است، مردم و حکومت باید کمک کنند تا ضعف گذشته جبران شود.

* یک طلبه به عنوان یک فرد عادی باید به سوی غایتی بلند حرکت و خود را در اصولی متعددی از جمله اخلاق، علم، تربیت و اثرگذاری به قله‌های رفیع برساند. اصولی که براساس نظر عده‌ای، برخی طلبه‌ها در آن چندان موفق نبودند. چه موانعی بر سر راه تحقق این امور وجود دارد؟ چه زمینه هایی در حوزه و چه زمینه هایی در اجتماع باید فراهم باشد تا یک طلبه بتواند درست رشد یابد؟

قاضی عسگر: در شرایط امروز دنیا، علم به صورت جهشی در حال توسعه است و اگر حوزه های علمیه بخواهند از جامعه جهانی عقب نمانند باید در تدوین کتب درسی و ایجاد نظام های مدرن و قانونمند برای تدریس و تربیت طلاب، بهره بگیرند و از سوی دیگر با رویکرد تخصصی، طلاب را در حوزه های گوناگون و مورد نیاز همچون اقتصاد، فقه، حقوق، اخلاق و امثال آن تربیت کنند. در گذشته یک روحانی باید دهها کتاب را مطالعه می کرد تا در یک موضوع بتواند تحقیق قابل قبولی را ارائه دهد، لیکن امروز به کمک نرم افزار ها و برنامه های اینترنتی در کوتاه ترین زمان به اطلاعات مورد نیاز می توان دست یافت، اگر از این فرصت به خوبی استفاده کنیم قطعا حوزه ها بسیار موفق تر از گذشته در عرصه اجتماع پاسخگوی نیازهای گوناگون خواهند بود. از سوی دیگر طلاب از نظر مادی باید تأمین شوند تا در نتیجه تمام وقت در خدمت تحصیل و رشد علمی باشند و پس از فارغ التحصیل شدن به کارهای دیگر بپردازند، اگر این نیاز تأمین نشود قطعا حوزه ها آسیب خواهند دید، کما اینکه اگر در برخی حوزه ها افت تحصیلی پیدا شده است، ریشه آن را در عدم رفع نیاز طلاب باید یافت.

* برای اینکه نهاد روحانیت در فضای دین و امت اسلامی شکل اصیل و استوار خود را پیدا کند، به چه اموری نیاز است؟ یک طلبه حقیقی باید چه ویژگی‌های و برخورداری هایی داشته باشد؟

قاضی عسگر: طلاب باید ویژگی های زیادی را دارا باشند تا بتوانند به رسالت الهی خود عمل کنند. یکی از این ویژگی ها اخلاص است، اگر روحانی کار را برای خدا انجام دهد و چشمش به دست این و آن نباشد و خود را تنها نیازمند خدا بداند و بس و در امور توکل بر خدا کند، خداوند نیز همانگونه که در قرآن وعده داده است، او را کفایت خواهد کرد. ویژگی دیگر شجاعت است، روحانی هماهنگونه که در آیه 39 احزاب آمده (و لا یخشون احداً الاالله) باید از غیر خدا نترسد. با بدعت ها مقابله کند و برای توسعه فرهنگ دینی و تحقق دین در جامعه از ملامت هیچ ملامت کننده ای هراس نداشته باشد. ویژگی سوم شرح صدر است. روحانی اگر بخواهد موفق شود باید قدرت تحمل خود را بالا ببرد، حوصله داشته باشد و با شرح صدر با مسایل برخورد کند. ویژگی چهارم راستگویی است. روحانی جز حق و حقیقت نباید چیزی بر زبان جاری کند. ویژگی پنجم روحانی صبر و بردباری و استقامت در مسیر رسیدن به هدف است. خداوند به پیامبر (ص) امر فرمود: «فاستقم کما امرت» و در جای دیگر فرمود: «فاصبر کما صبراولوالعزم من الرسل».

ویژگی ششم خیرخواهی است. راهنمایان دینی باید خیرخواه مردم باشند تا کلامشان نافذ باشد، و بالاخره با مردم مدارا کنند که رسول خدا (ص) فرمود: «اُمرت بمداراه الناس»: «من مأموریت یافتم تا با مردم مدارا کنم.» با خشونت نمی توان امور دینی را سامان داد، خداوند هم در قرآن خطاب به پیامبر (ص) می فرماید: «فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظّاً غلیظ القلب لا نفضوا من حولک.» اگر فردی خشن بودی مردم از اطراف تو پراکنده می شدند. از سوی دیگر روحانی باید دین شناس باشد، آگاهی کامل نسبت به دین و علوم دیگر مکورد نیاز داشته باشد، مردم شناس بوده و با مخاطبان خود منطبق با شرایط آنها سخن بگوید، زمان شناس و مکان شناس باشد تا بتواند از فرصت ها به خوبی استفاده کند.

* پرورش طلابی با سطح علمی و اخلاقی پایین، چه آسیب ها و تبعاتی بر آینده حوزه ها و ارتباط مردم با حوزه ها و نهاد روحانیت خواهد داشت؟

قاضی عسگر: در حوزه دین و تبلیغ دینی آسیب هایی نیز وجود دارد که باید به آنها توجه کرد: یکی از این آسیب ها ضعف علمی است، روحانی اگر احاطه علمی کافی نداشته باشد در گفت وگو با دیگران دچار خطا می شود. خداوند می فرماید: «و لا تقف ما لیس لک به علم»

آسیب دیگر، دخالت دادن نظرات شخصی در تبیین مسایل و فرهنگ دینی است که موجب انحراف در جامعه خواهد شد. آسیب سوم، منطبق نبودن گفتار و عمل است که اگر مردم از روحانی چیزی را بشنوند که خود به آن عمل نمی کند، هم کلامش از اثر خواهد افتاد و هم جامعه را نسبت به دین دچار تردید خواهد کرد. بنابراین طلاب هم باید به سلاح علم مجهز باشند و هم به سلاح تقوا تا بتوانند موفق باشند و موفق عمل کنند.

* برخی از طلاب جوان که وارد حوزه شده اند معتقدند نفوذ و تأثیر اجتماعی روحانیت در میان مردم کمرنگ شده و با گذشت زمان این فاصله بیشتر خواهد شد. با نظر آنها موافقید؟

قاضی عسگر: بنده معتقدم، هیچگاه نفوذ روحانیت در جامعه کم نشده است، امروز رهبر نظام، روحانی است، رییس قوه مجریه و قضاییه روحانی هستند، مراجع عظام تقلید و بسیاری از شخصیت های اثرگذار مورد احترام مردم هستند و هرگز اعتماد مردم به آنان سلب نشده است، البته کسانی که در چارچوب دین رفتار نکنند گرچه روحانی هم باشند مردم از آنان رویگردان خواهند شد.

* برخی می گویند حضور روحانیت در عرصه های اجرایی آنها را از نقش اصلی شان که کمک به مردم برای دینداری است، دور کرده؛ از نظر شما حضور روحانیون در مناصب اجرایی موجب غفلت و دوری آنها از وظایف اصلی شان شده است؟

قاضی عسگر: حضور روحانیون در هر عرصه ای که به پیشرفت کشور و توسعه فرهنگ دینی در جامعه کمک می کند لازم و ضروری است. به عنوان مثال: در حوزه قضا، در امامت جمعه، در قانونگذاری، در تبلیغ دینی، در تدریس معارف اسلامی و علوم مرتبط با حوزه ها و امثال آن حضور روحانیت یک ضرورت است، لیکن در مناصب غیرمرتبط روحانیت ضرورتی ندارد حضور پیدا کند و می تواند نقش هدایتگری داشته باشد و خود درگیر امور اجرایی نشود. وظیفه اصلی ما کمک به شناخت دین و اجرای آن در تمام سطوح جامعه است.

* شما سال ها در حوزه علمیه قم و اصفهان مشغول تحصیل بودید. از نظر شما نوع نگاه روحانیون به جامعه باید چگونه باشد؟ روحانیون برای اینکه آموزه های اسلامی را به جامعه به شکل صحیح و با حفظ جاذبه های دینی آموزش دهند باید چه برنامه ریزی هایی داشته باشند؟

قاضی عسگر: روحانیون باید خود را خدمتگذار جامعه و مردم بدانند و هرگز طلبکارانه با مردم برخورد نکنند، زاهدانه باید زندگی کنند تا از تهمت دنیاطلبی رهایی یابند. خیرخواه مردم باشند و در غم و شادی آنان شریک گردند و در گفتار و عمل برای دین و تشیع جاذبه ایجاد کنند، با شجاعت در همه عرصه ها حاضر شوند و از دین و حقوق مردم دفاع کنند تا بتوانند رسالت خود را جامه عمل بپوشانند.

گفت وگو از سمانه معارف- شفقنا

انتهای پیام

دیدگاه شما