امام خمینی(س) نهم اردیبهشت سال ۱۳۵۸ طی حکمی خطاب به شورای انقلاب اسلامی ضمن دستور اکید میفرمایند:« لازم میدانم بیدرنگ به تهیه آییننامه اجرایی شوراها برای اداره امور محلی شهر و روستا در سراسر ایران اقدام، و پس از تصویب به دولت ابلاغ نمایید تا دولت بلافاصله به مرحله اجرا درآورد»؛ ایشان این طرح را «در جهت استقرار حکومت مردمی در ایران و حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش، که از ضرورتهای جمهوری اسلامی است» توصیف می کنند. هر چند امر اجرای عملی تشکیل شوراهای شهر و روستا سالها به تعویق افتاد، اما تاکیدات حضرت امام در این فرمان با عبارات «لازم میدانم بیدرنگ» و «دولت بلافاصله به مرحله اجرا درآورد» نشاندهنده اهمیت این موضوع از نگاه ایشان است.(1)
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، رهبر کبیر انقلاب اسلامی همچنین در تاریخ هفدهم مهرماه 1358 نیز در دیدار با جمعی از ورزشکاران و پهلوانان سراسر کشور، ضمن اشاره به دو وظیفه اصلی ورزشکاران و پهلوانان، بر اهمیت نهاد شورای شهر و انتخابات آن تاکید کردند.
اهمیت شوراهای شهرها
امام خمینی در ابتدای این دیدار ضمن خوش آمدگویی به حضار اظهار داشتند: خوشوقتم که امروز با دو دسته از ورزشکارها و پهلوانها مواجه شدم. و چون آقایان از شهرهای مختلف هستند، من لازم میدانم که مسئلهای که الآن محل ابتلای ماست به آقایان بگویم، که در شهرهای خودشان که رفتند تبلیغ کنند، به برادران خودشان بگویند. و آن مسئله شوراهای شهر است. این شوراها باید باشد در شهرها، بعد هم در سایر نقاط ان شاء الله - تأسیس بشود. و سرنوشت هر شهرستانی، هر شهری - که آن شوراها در آن هست- با خود این شوراهاست، که از طرف مردم تعیین میشوند افرادش.
ویژگیهای اعضای شوراهای شهرها
امام خمینی(س) در ادامه این دیدار ضمن تاکید بر اهمیت انتخابات شورا افزود: آن چیزی که الآن لازم است بر همه آقایان، بر همه شما جوانان، بزرگان، و بر همه قشرهای ملت، این است که چشمهایشان را باز کنند با مطالعه، با دقت، افرادی که برای شوراها تعیین میکنند صفات خاصی را داشته باشند. اول: اینکه مؤمن باشند؛ مؤمن به این نهضت باشند؛ جمهوری اسلامی را بخواهند؛ طرفدار مردم باشند؛ امین باشند؛ اسلامی باشند، و شرقی و غربی نباشند، انحرافات مکتبی نداشته باشند؛ تا اینکه کارهایی که میکنند برای نفع ملت، برای نفع خود شهرستان باشد. اگر خدای نخواسته در این امر کوتاهی بشود و شیاطینی که دوره میافتند و میخواهند افرادی را جا بزنند به مردم، آن افراد منحرف یک وقتی تعیین بشوند برای شوراهای شهر، این برای خود شهر خطر دارد؛ برای کشور خطر دارد؛ برای اسلام خطر دارد.
لزوم تعیین صلاحیت کاندیداهای عضویت در شوراها
امام خمینی همچنین اظهار داشت: از این جهت، یک مسئولیتی الآن گردن همه ملت هست -که شما هم از همان ملت هستید و بحمدالله پهلوانهای ملت هستید، و بعدها هم پهلوانتر میشوید- این مسئولیت بزرگ هست، که ما الآن در یک وقتی واقع هستیم که بسیاری از ریشههای رژیم فاسد سابق در بین مردم هستند، و ممکن است که خودشان را با ظاهرسازی جا بزنند. باید شناسایی بشوند در هر شهرستانی که ده، پانزده نفر مثلاً - حالا آن عددی که باید تعیین بکنند در آنجا -باید انتخاب بشود، باید این شناسایی بشود. در بین روحانیون یک نفر هست، خوب، هر کسی در شهرش میداند که کدام روحانی کسی است که صلاحیت دارد برای این کار؛ دلسوز برای ملت است. و از کسبه مثلاً، از اصناف، از تُجّار، از کارگرها، از کشاورزها، سابقهاش را باید درست مردم بدانند که این در زمان طاغوت چه کاره بوده است، و سوابقش - سوابق خانوادگیاش - چه طور بوده است. اگر چنانچه دقت در این امر نشود و مردم توجه به این امر نکنند، مسئولند پیش خدا. اگر فردا یک گرفتاری برای ملت به واسطه اینها پیش بیاید، ماها که میخواهیم تعیین کنیم افراد را، مسئول هستیم، مسئولیت ما بزرگ است.
ایشان همچنین افزود: امروز وجاهت اسلام در خطر ممکن است باشد. اگر یک افراد نابابی در جمهوری اسلام مُقدَّرات یک شهری را در دست بگیرند و بعد کارهای خلاف بکنند، علاوه بر اینکه برای خود آن شهر مُضرّ است، وجهه جمهوری اسلامی را بد نمایش میدهد. و آنهایی که با شما و با ما و با اسلام غرض دارند اینها میخواهند که یک افرادی باشند که این افراد هرچه میتوانند کار را از اسلام جدا کنند؛ مطالب را از اسلام جدا کنند. و شما و ما میخواهیم که هرچه کار میشود اسلامی باشد. بنابراین، الآن آن چیزی ... که شاید از فردا و پس فردا این کاندیدها معرفی بشوند، و شماها باید رأی به کسی که میدهید که این در شورای شهرمان باشد، خیال نکنید که شورای شهر یک چیز آسانی است، یک چیز کمی است.
وظایف عمده شورای شهر
امام(س) در ادامه ضمن اظهار نگرانی از انتخاب افراد ناصالح در شوراهای شهر، اظهار داشت: شورای شهر؛ یعنی همه کارهای شهر دست اینهاست. شهردار را هم تعیین میکند. کارهای دیگر شهر را، همه را، اینها انجام میدهند. نظارت در بازار، نظارت در همه جا، دارند. اینها اختیاراتی دارند، و ممکن است که خدای نخواسته یک وقتی اشخاص ناباب تعیین بشود، رأی داده بشود به آنها، و برای شهر مُضرّ؛ برای اسلام هم مُضرّ. بنابراین، یک مسئله مهمی است که باید شما توجه به آن داشته باشید. و برسانید به دوستان خودتان، به شهرستانهایی که میروید به دوستانتان، به اهل علم آنجا، برسانید که مردم آگاه بشوند و روی آگاهی رأی بدهند.(2)
1. (صحیفه امام، ج ۷، ص 167)
2. (صحیفه امام، ج10، ص252-250)