عضو اتحادیه جهانی علمای مسلمان، عضو مجمع فقهی مکه، امام جمعه اهل سنت شهر زاهدان و مدیر مدرسه علوم دینی دارالعلوم زاهدان -بزرگترین مرکز دینی و آموزشی اهل سنت در ایران- و سرپرست شورای هماهنگی مدارس اهل سنت استان سیستان وبلوچستان مهم ترین عناوینی است که مولوی عبدالحمید اسماعیل زهی با آنها شناخته میشود. برجستهترین عالم حنفی مذهبی شرق و جنوب شرق ایران که مواضع سیاسی او نیز همواره در میان اهل سنت این منطقه و سایر مناطق سنی نشین ایران مورد توجه بوده است. او تحصیلکرده حوزههای علمیه اهل تسنن در ایالتهای سند و پنجاب پاکستان است و پس از اتمام مراحل عالی تحصیلی به زاهدان بازگشته و در جوار مولوی عبدالعزیز ملازاده-ازعلمای برجسته اهل سنت و عضو مجلس خبرگان قانون اساسی- در حوزه علمیه تازه تاسیس دارالعلوم زاهدان به تدریس مشغول شد و پس از کناره گیری مولوی عبدالعزیز به دلیل بیماری، مدیریت این مدرسه علمیه را بر عهده گرفت. مولوی عبدالحمید نیز همچون مولوی عبدالعزیز رویکردی مصلحانه و در جهت نزدیکی بین شیعه و اهل تسنن را در پیش گرفت و تلاش کرد همچون وی به حل مسائل و مشکلات مردم منطقه بپردازد و رفته رفته موقعیت منحصر به
فردی را به دست آورد.
این جایگاه ویژه زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که بدانیم مذهب حنفی در بین مذاهب چهارگانه اهل سنت بیشترین پیرو را دارد که در ایران در مناطق شمال شرقی، شرق و جنوب شرقی ساکن هستند. در این میان قرار گرفتن موقعیت جغرافیایی این منطقه در مجاورت کشورهای افغانستان و پاکستان بعنوان دو کشور مولد افراط گرایی مذهبی و تروریسم در بیش از یک دهه اخیر، شرایط منطقه، علمای مذهبی و نیروهای سیاسی آن را با دشواریهای ویژه ای مواجه کرده است. ساختار طوایفی، فقر اقتصادی و بیکاری گسترده ، مراودات خویشاوندی بین طوایف در دو سوی مرزها و معبر اصلی ورود مواد مخدربه کشور و مواردی از این دست بر پیچیدگیهای سیاسی این منطقه از کشور افزوده است. از سوی دیگر سرمایه گذاری جریانهای تندرو وهابی در این مناطق و نفوذ برخی گروههای وابسته به اندیشه افراطگرایانه "القاعده" با هزینه و تحریک برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس موقعیت این منطقه را حساس تر کرده است. در چنین ساختار اجتماعی-سیاسی و با وجود مخاطرات برشمرده شده، وجود افراد یا گروههای مقتدر و مقبول در منطقه میتواند در کنترل و ثبات آن تاثیر بسزایی داشته باشد. موقعیتی که به نظر میرسد
هماکنون در اختیار مولوی عبدالحمید قرار دارد. شخصیتی که در تمام این سالها با تاکید بر میانه روی مذهبی و سیاسی، منادی آرامش و صلح در منطقه و مخالفت با افراط گری باشد.
عبدالحمید در تمامی این سالها ضمن تاکید بر مطالبات مذهبی و سیاسی اهل سنت با هرگونه حرکت مسلحانه و براندازانه مخالفت کرده و تلاش کرده است که در موضعگیریهای سیاسی، سخنرانیهای عمومی در نماز جمعه و مصاحبه هایش با رسانهها بر مشی اصلاح طلبانه و مدنی خود تاکید نماید. تقبیح مکرر رفتارهای افراطی جندا... و جیشالعدل و سایر جریانهای سیاسی و مذهبی تندرو و مسلح نشان از روحیه و منش میانه روی او دارد. در عین حال رویکردهای سیاسی و مذهبی مولوی عبدالحمید در منطقه و کشور مخالفانی نیز دارد. از یک سو گروههای تندرویی که راهکار پیگیری مطالبات مذهبی و سیاسی اهل تسنن در کشور را حرکتهای مسلحانه دانسته و هر گونه پیگیری این دست مطالبات را در قالب مدنی و سیاسی بی نتیجه میدانند و در سوی دیگر ماجرا جریانهای سیاسی و مذهبی قرار دارند که آزادیهای مذهبی و سیاسی برابر برای اهل سنت را به دلایل امنیتی-سیاسی و یا اعتقادی بر نمیتابند و در جهت محدودیت اهل تسنن گام بر میدارند و از این رو رویکردهای فعالانه عبدالحمید را بر نمی تابند.
از طرفی همراهی مولوی عبدالحمید با جریان سیاسی اصلاحطلب در انتخابات چند دوره گذشته و حمایت وی از کاندیداتوری مصطفی معین و میرحسین موسوی و حسن روحانی در انتخابات اخیر ریاستجمهوری، نگاههای تندخویانهای را نسبت به وی برانگیخته است. البته این رویکرد چندان دور از مشی عملی این عالم برجسته مذهبی اهل سنت نیست. اعتقاد وی به اصلاحات تدریجی و آزادیهای سیاسی و مدنی و دموکراسی پیوندهای فراوانی بین وی و جریانهای اصلاحطلب بهوجود آورده است. پیگیری مستمر و روشن وی از دولتها برای استفاده از نیروهای مستعد سیاسی اهل سنت در مقامات منطقه ای و کشوری و برابر دانستن آنان در کسب این جایگاهها با شیعیان و رعایت آزادیهای مذهبی اهل تسنن در همه جای ایران در برپایی نمازهای عیدین، نمازهای جمعه و جماعت و داشتن مسجدی برای اهل تسنن در کلانشهرها، اعتماد اهل سنت را نسبت به وی افزوده است. همه این خصایص اگر با دیدی ملی و توسعهگرایانه دیده شود میتواند برکات فراوانی برای ثبات و امنیت مناطق شرقی و کل کشور داشته باشد. حضور مولوی عبدالحمید در فرآیند آزادسازی مرزبانان گروگان گرفته شده توسط گروه افراطی جیش العدل خود نشان از این جایگاه
برجسته دارد.
منبع: روزنامه قانون