جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

ناخشنودی سعودی ها از گفت و گوی تهران و واشنگتن

ناخشنودی سعودی ها، بیشتر از گفت و گوی مقدماتی تهران و واشنگتن نشأت می گیرد. جالب اینجاست که سعودی ها باید بیشتر از دیگران از این گفت و گو خوشحال باشند زیرا موفقیت مذاکرات، به منزله رفع شائبه تسلیحات هسته ای ایران نزد سعودی هاست.

کد خبر: ۳۸۴۰۰
ناخشنودی سعودی ها از گفت و گوی تهران و واشنگتن

باراک اباما در حالی دیروز (جمعه) وارد ریاض شد که بزرگترین تولید کننده نفت جهان، تحت تاثیر تحولات منطقه به شدت سردرگم به نظر می رسد و از اتکا به متحد دیرینه و استراتژیک خود در واشنگتن نیز مایوس شده است.
به گزارش جماران به نقل از شفقنا، ماموریت اباما برای بازسازی و احیای اعتماد، کار آسانی نخواهد بود؛ نه تنها به دلیل رویکردهای متفاوت دو کشور نسبت به بحران های منطقه، بلکه به سبب چالش های داخلی عربستان.
در ظاهر، عربستان کشوری آرام به نظر می رسد. اما این اطمینان و پایایی، در پی دگرگونی نظم قدیمی و مبتنی بر اقتدارگرایی در جهان عرب، به شدت متزلزل شده است. در واقع، جای آن نظم قدیمی را اکنون تنش های فرقه ای، جنگ های داخلی و گروههای اسلامگرای نوظهوری گرفته است که به رژیم های سلطنتی نگاه مساعدی ندارند.
موافقت ضمنی واشنگتن با قیام مردم مصر و سرنگونی رژیم حسنی مبارک در سال 2011، تردید آمریکا نسبت به مسلح ساختن شورشیان سوریه، و واکنش منفعلانه واشنگتن نسبت به کودتای نظامی ارتش مصر علیه محمد مرسی در سال 2013 (کودتایی که مورد تایید و حمایت ریاض قرار گرفت) همه و همه به گل آلود شدن روابط دوجانبه بین آمریکا و عربستان کمک کرده است.
بسیاری از شهروندان عادی عربستان نیز مانند دولت این کشور از آنچه "سیاست های نامناسب واشنگتن" می خوانند غافلگیر شده اند.
ناخشنودی سعودی ها، بیشتر از گفت و گوی مقدماتی تهران و واشنگتن نشأت می گیرد. جالب اینجاست که سعودی ها باید بیشتر از دیگران از این گفت و گو خوشحال باشند زیرا موفقیت مذاکرات، به منزله رفع شائبه تسلیحات هسته ای ایران نزد سعودی هاست. با این حال، این موفقیت احتمالی، زیر سایه نگرانی سعودی ها از فردای امضای معاهده نهایی ایران و غرب قرار گرفته است: آنها نگرانند که آمریکا پای خود را از منطقه بیرون بکشد و به ایران شیعی اجازه دهد به تقویت جوامع شیعه در جهان عرب بپردازد؛ جهان عربی که عمده جمعیت آن را سنی ها تشکیل می دهند.
اگر باراک اباما در سفر کنونی خود به ریاض مجال این را پیدا کند که از قصرهای پر چلچراغ میزبانان خود خارج شود، آن گاه می تواند واقعیت دیگری را مشاهده کند که برای آینده روابط واشنگتن و ریاض اهمیت دارد: عربستان که جمعیت بومی اش تا سال 2030 به 28 میلیون نفر خواهد رسید، در پیچ و تاب دوران گذار گرفتار شده است.
اباما می تواند در این فرصت، ترافیک شهری ریاض، آسمانخراش های قارچ گونه و طرح های اولیه سیستم حمل و نقل زیرزمینی این شهر را از نزدیک مشاهده کند. او می تواند تصاویری از استهزا و تمسخر یک شاهزاده یا یک مفتی سعودی را که روی یوتیوب یا توئیتر منتشر شده، تماشا کند. سوپرمارکتها و فروشگاههای پوشاک احتمالا برای رئیس جمهور آمریکا مقاصد جذابی نخواهند بود بنابراین او نخواهد توانست یکی دیگر از تحولات اخیر در عربستان را از نزدیک نظاره کند: زنانی که پای صندوق های فروشگاهها کار می کنند و یا به فروشندگی مشغولند.
این تحولات برای بسیاری از سعودی ها و حتی رهبران کشور ناراحت کننده نیست. این روزها سعودی ها، همانطور که زیر پوسترهای همه جا موجودِ پادشاه عربستان می نشینند از یک نگرانی دیگر هم حرف می زنند: کشمکشی که بر سر جانشینی ملک عبدالله در خاندان سلطنتی ایجاد شده است. یکی از اساتید دانشگاهی می گفت: "ما نمی توانیم آینده را پیش بینی کنیم، و این بدان معناست که ما جامعه باثباتی نداریم، به عبارت دیگر، ما احساس امنیت نمی کنیم."
طی سه سال گذشته، صدای مخالفان، فعالان حقوق بشر و منتقدان فساد - چه در جبهه اسلامگرایان و چه در جناح سکولارها- به طرز فزاینده ای رساتر شده است؛ به ویژه در رسانه های اجتماعی. یک نمونه بارز آن در جولای گذشته و زمانی نمایان شد که یک بیانیه آنلاین، موضع رسمی عربستان در حمایت از کودتای ارتش مصر و برکناری محمد مرسی را به چالش کشید و محکوم کرد.
در مقابل، دولت بیش از پیش سرکوب گر شده و فعالان شناخته شده ای مثل عبدالله الحامد و محمد القحطانی - موسسان انجمن حقوق مدنی و سیاسی عربستان- را به زندان انداخته است. در هفتم مارس، دولت سعودی در اقدامی غافلگیرکننده سازمان اخوان المسلمین را که در عربستان هزاران هوادار دارد و سابقه آن در این کشور به بیش از 50 سال پیش باز می گردد، جزو سازمان های تروریستی گنجاند. دولت همچنین هرگونه مباحثه عمومی درباره اخوان المسلمین را از جمله در اظهارات و نوشته های آنلاین و اینترنتی ممنوع اعلام کرد.
نتیجه این حکم حکومتی، قابل پیش بینی بود: کاربران سعودی توئیتر، بلافاصله دست به کار شدند و عکس های نماد حمایت از اخوان المسلمین - همان تصویر معروف رابعه یا چهار انگشت یک دست- را از پست ها و نوشته های توئیتری خود حذف کردند.
با در نظر گرفتن این که فروش اخیر تسلیحات آمریکایی به عربستان سعودی از 45 میلیارد دلار فزونی گرفته است، تحولات یاد شده این پرسش را به ذهن متبادر می سازد: آیا عربستان سعودی در دراز مدت، بیشتر از جانب حمله نظامی خارجی تهدید می شود و یا از جانب ناآرامی های داخلی؟
واشنگتن ترجیح می دهد به جای ملامت و سرزنش علنی متحد خود، انتقاداتش را در گوش پادشاه عربستان زمزمه کند. محسن العواجی، فعال اسلامگرا این رفتار آمریکا را این گونه تفسیر می کند: "آمریکایی ها فقط به خاندان سلطنتی عربستان توجه دارند و چشم خود را به روی مشکلات مردم این کشور بسته اند. در حال حاضر، حقوق بشر در عربستان، در نازل ترین سطح خود قرار دارد اما آمریکایی ها هیچ حرفی از آن نمی زنند."
سناریوی کابوس وار برای واشنگتن که می تواند گسستی بزرگ در روابط آمریکا و عربستان ایجاد کند، این است که مجبور شود از بین خاندان سلطنتی و مردم عربستان یکی را انتخاب کند. تحقق این سناریو البته در چند سال آتی محتمل نخواهد بود. اما این موضوع نباید باعث شود تا نظام حکومتی عربستان، آسوده خاطر شود. دولت عربستان برای ایمن سازی و تثبیت آینده خود در دراز مدت، باید به دغدغه ها و مسائل طرح شده در جامعه رسیدگی کند.
عربستان همچنین باید بتواند جایگاه "فراتر از قانون بودن" و توقعات مالی خاندان سلطنتی را مهار کند؛ اخلاق کاری و فرهنگ سخت کوشی را جایگزین راحت طلبی و یارانه خواری برگرفته از ثروت نفتی سازد؛ با فساد به مقابله برخیزد و از رهاورد اصلاحات آموزشی و اقتصادی، شغل ایجاد کند و اقتصادی را بسازد که در عرصه رقابت جهانی حرفی برای گفتن داشته باشد.
سرانجام، نظام پادشاهی مطلقه عربستان باید دو پیام و درس کلیدی را از قیام های اخیر خاورمیانه دریافت کند: نخست این که، گذار شتابزده از دیکتاتوری به دموکراسی صوری و ظاهری، هرج و مرج ایجاد می کند و محنت و مشقت بیشتری را به مردم مصیبت زده منطقه تحمیل می کند. دوم این که، رها کردن معضلات حل نشده به حال خود، منجر به عواقب و پیامدهای غیر منتظره خواهد شد.

منبع: کاریل مورفی- نیویورک تایمز

انتهای پیام

دیدگاه شما