سالروز تأسیس بنیاد شهید در 22 اسفند 1358، تداعی کننده روزی است که ریشه در تاریخ معاصر دارد. دورانی که از قیام امام خمینی(س) در سال 42 آغاز شد و در 22 بهمن 57 به ثمر نشست. 34 سال پیش فرمان 10 مادهای امام خطاب به شورای انقلاب و دولت موقت با مضمون رسیدگی به وضع خانواده شهدا و رسیدگی به امور جانبازان و آسیبدیدگان در جریان انقلاب اسلامی منجر به تأسیس بنیادی با هدف ارجنهادن به خدمات و زحمات ایثارگران در راه حق و حقیقت شد. بنیادی که سخن گفتن از آن کتابی قطور با فصلهای بسیار میطلبد تا ارزشآفرینیهای آن را در فراز و فرودهای سالیان به ثبت برساند. سالروز تأسیس این نهاد انقلابی که در تقویم رسمی کشور، تحت عنوان <روز بزرگداشت شهدا> نامگذاری شده است. مجالی است تا ضمن گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمدعلی شهیدی، نماینده ولی فقیه، معاون رئیس جمهوری و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران، برنامهها و عملکرد این نهاد را مرور کنیم.
با توجه به سالروز تأسیس بنیاد شهید شاید شرح دلایل تأسیس این نهادها خالی از فایده نباشد؟
بر اساس فرمان مورخ 22 اسفند 1358 حضرت امام خمینی وبه منظور تجلیل و تکریم از شهدا و جانبازان و ایثارگران و خانوادههای مکرم آنان بنیاد شهید انقلاب اسلامی تشکیل شد.
پس از خاتمه جنگ تحمیلی در سال 1367 بهمنظور رسیدگی شایسته به امور جانبازان، مسئولیت اداره امور جانبازان که تا آن زمان تحت پوشش بنیاد شهید بودند با فرمان حضرت امام خمینی بر عهده بنیاد مستضعفان قرار گرفت و نام این نهاد به بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی تغییر یافت.
در سال 1369 همزمان با بازگشت آزادگان عزیز به آغوش میهن اسلامی ستاد رسیدگی به امور آزادگان در نهاد ریاست جمهوری تأسیس و امور مربوط به رسیدگی به این عزیزان که تا آن زمان تحت پوشش بنیاد شهید بودند به این ستاد واگذار شد.
پس از درخواست مسئولان نهادهای ایثارگری و براساس فرمان مقام معظم رهبری در تاریخ 19اردیبهشت سال 83 تجمیع نهادهای ایثارگران در ساختاری یکپارچه در بدنه دولت به تصویب رسید و به این ترتیب بنیاد شهید و امورایثارگران شکل گرفت.
اشاره کردید به ادغام نهادهای ایثارگران. با وجود اینکه اساس تشکیل این بنیاد پاسخگویی به نیازهای این اقشار در جامعه است اما همچنان گروهی در این میان از نحوه عملکرد بنیاد رضایت چندانی ندارند. دریافت نکردن تسهیلات مناسب، کافی و عادلانه میان گروههای ذکر شده از جمله این نارضایتیها است، آیا بنیاد قصد بازنگری در قوانین اجرایی خود را ندارد و اگراین بازبینی اتخاذ شده به چه صورت است؟
بنیاد از ابتدا براساس ضوابط و قوانین و اسناد و مدارک پزشکی میزان درصدهای جانبازی افراد راتعیین کرده است که بر همین اساس چه آنانی که از درصد کمتر و چه افرادی که دارای درصد بالای جانبازی هستند و ما از آنان بهعنوان شهید زنده نام میبریم، از تمام امکاناتی که قانونی است بهرهمند میشوند. اما بهرهمندی براساس میزان درصد جانبازی ونیز فاکتورهایی همچون شاغل بودن یا نبودن و... تعیین میشود و ارائه این خدمات تماماً بر اساس ضوابط نوشته شده در بنیاد و قوانینی است که در دولت یا مجلس به تصویب رسیده است وهماکنون در حال اجرا است.
هر چند اذعان داریم که اجرای برخی از این قوانین و ضوابط در زمان فعلی با مشکل مواجه است اما تلاش کردهایم با بازنگری در قوانین این مشکلات تاحدودی رفع شود. در حال حاضر این بازنگری در حوزه تعاون، پزشکی و درمان عزیزان جانباز آغاز شده است به امید اینکه بتوان تا حد امکان تمام این افراد را تحت پوشش این خدمات قرار دهیم. اما همانطور که شما هم مطلع هستید با ابزارکم و امکانات محدود و نیز مشکلات موجود در کشور از جمله کمبود بودجه، امکانات پزشکی و... فراهم کردن تسهیلات کافی امکان پذیر نیست. ازجمله تهیه وسایل و تجهیزات مورد نیاز جانبازان که اکثراً از خارج وارد میشود که با تحریمی که بهوجود آمد، بنیاد شهید نیز دراین زمینه با مشکل مواجه است.
گاهی افراد تحت پوشش از اینکه از این امکانات بهرهمند نمیشوند گلایه دارند. بدیهی است ما اگر امکانات داشته باشیم آن را ارائه میدهیم و اساساً برای همین امر آمدهایم ولی وقتی امکانات نیست ما چه کاری از دستمان ساخته است؟! البته ما هر چه به این قشر خدمت کنیم کم است. اینها حق و حقوق بالایی دارند و ملت ما مدیون این افراد هستند. اگر این افراد نبودند ما الان اینجا نبودیم و در مقابل این همه ایثار و فداکاری هر چه ما به آنان خدمات ارائه دهیم باز هم کم است. اما تاحد مقدور سعی میکنیم تا آنجایی که قانون به ما اجازه داده همه این افراد را تحت پوشش قرار دهیم. از سوی دیگر یکی از مشکلات ما که باعث نارضایتی برخی از این عزیزان شده است موضوع درصد جانبازی است.
تاکنون درکمیسیون اجتماعی مجلس حدود 36 جلسه در خصوص یکسانسازی مصادیق جانبازی و شهادت برگزار شده است که امیدواریم تا پایان سالجاری این موضوع در کمیسیون اجتماعی دولت مصوب و با تصویب نهایی دولت اجرایی شود که با این کار تصور میکنم بخشی از مشکلات این عزیزان برطرف خواهد شد.
قانون جامع ایثارگران چه زمانی اجرایی خواهد شد؟
این قانونی بود که مجلس آماده و ابلاغ کرد. البته زمانی که مجلس این قانون را مصوب کرد برای تأیید به شورای نگهبان رفت که در آنجا با اشکال روبهرو شد چرا که اعلام کردند بار مالی به همراه دارد لذا باید مجلس آن را اصلاح میکرد.
پیگیری و دفاع از آن 2 الی 3 سال طول کشید. در پایان به مجمع تشخیص مصلحت نظام جهت بررسی و تصویب ارسال شد تا در نهایت از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام به مجلس اعلام شد و مجلس نیز به دولت ابلاغ کرد. اما دولت پیشین چون معتقد بود اجرای این قانون بار مالی به همراه دارد بنابراین به بنیاد ابلاغ نشد تا اجرایی شود.
در حال حاضر قانون جامع ایثارگران از نظر حقوقی مورد بررسی قرار گرفته است و چون در روزنامه رسمی نیز به چاپ رسیده است حکم ابلاغ دارد. ضمن آن که دکتر روحانی نیز به صورت شفاهی به من ابلاغ کردند که این قانون اجرایی شود و گفتند مکتوب هم ابلاغ خواهد شد.
از ابتدای مسئولیت خود این موضوع در بنیاد شهید مورد بررسی قرار گرفت که اطلاعات بهدست آمده از آن نشان میدهد که تاکنون مجموعاً حدود 50درصد از قانون ایثارگری اجرایی بوده یا شده است و برای درصد باقی مانده نیز اعلام کردهایم که اجرایی شود و مقدار دیگر آن که بار مالی به همراه دارد در انتظار بودجه سال 93 هستیم که امیدواریم بتوانیم میزان باقی مانده را نیز اجرایی کنیم.
لذا میتوان اذعان کرد قانون جامع ایثارگری در حال حاضر 70 درصد اجرایی شده و مابقی آن به امید خدا اجرایی خواهد شد.
میزان مطالبات ایثارگران تاکنون چقدر بوده است؟
چون دولت میزان مطالبات را یک رقم عنوان میکند و بنیاد شهید نیز یک رقم دیگر، بنابراین نمیتوان اعلام کرد. اما در مورد معوقات باید گفت طبق بررسیهای صورت گرفته تاکنون32 درصد از آن را در همان ابتدای کار دولت جدید پرداخت کردهایم. بخشی از معوقات نیز در چند روز قبل پرداخت شد و امیدواریم مابقی تا پایان خردادماه پرداخت شود، که بیشترین پرداختی مربوط به جامعه آزادگان خواهد بود که این موضوع را با دکتر روحانی نیز در میان گذاشتهام و وی نیز مساعدت خود را در این زمینه اعلام کرده است.
اشاره به آزادگان کردید، قشری که کوله باری از خاطرات تلخ را همیشه با خود همراه دارند. برای این افراد که تأخیر در دریافت معوقات خاطرشان را تلختر میکند چه خواهید کرد؟
بهطور کلی معتقد هستم هر چقدر بتوانیم باید به این افراد خدمات ارائه دهیم و این آرزوی ما است. همیشه گفتهام این افراد آرامش خود را از دست دادند تا ما آرامش پیدا کنیم. آزادگان و ایثارگران خیلی زجر میکشند. با خواندن کتاب «من زنده هستم» نوشته دکتر معصومه آباد عضو شورای شهر به وضوح این زجر را متوجه میشوید، رنجی که شاید یک روز آن برای ما قابل تحمل نباشد. بنیاد شهید با تمام توان و امکانات باید در خدمت افراد تحت پوشش خود از جمله آزادگان باشد.
خدمت مقام معظم رهبری بودم که پدر و مادری از ساری خدمت ایشان آمده بودند که در فاصله زمانی 3 ماه 3 فرزندشان شهید شده بودند. خب ما چگونه میتوانیم چنین ایثاری را جبران کنیم؟ هرچقدر هم خدمت کنیم باز هم قابل جبران نیست. اما با این وصف باید بکوشیم هر آنچه در توان داریم در خدمت آنان قرار دهیم.
ضمن آنکه از تمامی پرسنل بنیاد شهید خواستهام که نسبت به این عزیزان تکریم داشته و رفتار مناسب شأن آنان از خود نشان دهند. چرا که حداقل کاری که ما میتوانیم انجام دهیم شنیدن درد دل این عزیزان است و پیدا کردن راه حلی برای رفع مشکلات آنان. تقاضای من از شما این است، برای این که ما خادمان خوبی باشیم دعایمان کنید.
یکی از مشکلات عمده افراد تحت پوشش بنیاد بخش درمانی است، خصوصاً تهیه دارو که ظاهراً تأمین آن از جانب این نهاد سقف معینی دارد، از جمله برای جانبازان شیمیایی. در این خصوص اقدامهای انجام شده را چگونه ارزیابی میکنید؟
در بنیاد، معاونتی بهعنوان درمان وجود دارد که متعلق به ایثارگران است. ما طبیعتاً در هر قسمتی باید بخش درمان را مدنظر قرار دهیم. چه جانباز شیمیایی باشد و چه جانباز غیر شیمیایی ما ملزم به ارائه خدمات هستیم.
بنیاد شهید در بخش تهیه دارو و درمان با مشکل کمبود مواجه است و قبلاً برای درمان جانبازان، آنان را به خارج از کشور اعزام میکرد که هزینه و مشکلات زیادی از جمله گرفتن ویزا و...در بر داشت اما با اقدام معکوسی که انجام دادهایم توانستهایم میزان خدمات را افزایش دهیم. به این طریق که هر ماه 2 پزشک را از خارج برای معاینه و درمان جانبازان به ایران میآوریم که این خدمات محدود به مرکز نمیشود بلکه تمامی افراد تحت پوشش بنیاد که در دیگر شهرستانها بوده و در بنیاد دارای پرونده هستند برای معاینه قادر خواهند بود از این امکانات بهرهمند شوند.
در حال حاضر نیز طرح دیگری که برای جانبازان، خصوصاً والدین آنان که در سنین کهنسالی به سر میبرند و بسیاری از آنان ساکن دیگر استانها هستند در نظر گرفتهایم که پزشکان متخصص به آنجا مراجعه کرده و از وضع آنان باخبر شوند در صورت نیاز درمانی حتی با بستری در بیمارستانها اقدامهای لازم انجام شود.
منبع: ایران