اظهارات حسن روحانی در جمع اهل رسانه و فرهنگ، افق تازهای را پیش روی مسئولان و فعالان فرهنگی و رسانهای گشود. روحانی این بار در قامت رئیس جمهوری به پایش رسالت اهل فرهنگ و رسانه از یک سو و صاحبان قدرت از سوی دیگر پرداخت. او در میان نخبگان رسانه و فرهنگ ابتدا به عادت مألوفاش در ماههای اخیر نسبت به تبعات زیانبار نگاهی که متأسفانه در ذهن و ضمیر لایههایی از قدرت رخنه کرده، هشدار داد.
روحانی در ماههای اخیر، سخنان مهم خود را با چاشنی نگرانی از غلبه فضای امنیتی بر فضای فرهنگی همراه میکند، برخلاف تصور برخی افراد که چنین میپندارند که روحانی این زبان هشدار را برای گفتوگو با سایر ارکان قدرت به کار بسته، حقیقت این است که مخاطب روحانی یک گروه و یک نهاد یا یک بخش نیست. روحانی امروز هماوا با ندای وجدان بیدار جامعه، زشتیها و پلشتیها را در هر برهه و هر جا تقبیح میکند. او با شاقول اعتدال میخواهد سره از ناسره تمیز داده شود. زیرا تنها با توسل به این ریسمان است که میتوان به مبارزه با ناامیدی یا جهل رفت. در اثر همین جهل است که دانشگاه شباهتی قابل توجه به پادگان مییابد و نگاه امنیتی بر نگاه فرهنگی غلبه میکند. رسانه ملی، از هم افزایی ملی منفک میشود و رسانهها ناقصالخلقه متولد میشوند. سخن بر سر این نیست که دامن فعالان این حوزهها به هیچ خبط و خطایی آلوده نمیشود اما واقعیت این است که رسانههای منتقد به جای آنکه در تدارک برگزاری جشن تولد یا سالگرد انتشار خود باشند معمولاً نگران سایه توقیف هستند. طبیعی است فضای نگرانی توأم با دغدغههای امنیتی پررنگ امکان رشد و شکوفایی این حوزه را
نمیدهد و هر نهالی که غرس میشود به نسیمی فرو میافتد. در حالی که از نگاه اعتدالی به فعالیتهای حوزه اطلاع رسانی، نه رسانهداری باید صرفاً یک بنگاه اقتصادی تلقی شود و نه اینکه نهادهای صاحب قدرت برای خطای آنها لحظه شماری کنند. قاعده مطلوب روحانی برای تحول اجتماعی، پذیرش گام به گام مسئولیتها از هر دوسو است. اگر این دیدگاه محقق شود؛ شاهد رشد واقعی رسانههای کشور و در نتیجه بهرهمندی دو جانبه رسانهها و حاکمیت از این فضا خواهیم بود.
اما بخش دوم اظهارات روحانی وجه سلبی دارد. رئیس جمهوری میگوید چرا برخی رسانهها و تریبونها خود را حق مطلق میپندارند، چرا خود را قیم مردم و دولت و حتی حاکمیت به معنای همه نهادهای حقوقی میدانند. چرا خود را مرز حق و باطل میدانند. چرا خود را برتر از دیگران میپندارند. روحانی تأکید میکند که دولت شأن برتریجویانه را برای برخی از رسانهها و تریبونها قائل نیست. اگرچه این سخن تازه نیست و دلسوزان دیگری نیز مشابه این عبارات و کلام را بر زبان جاری ساختهاند اما تأکید روحانی به آن معناست که به میزانی که این نگرانیها ناشنیده مانده به ضرر و زیان ما افزون شده است.
زیرا بیش از آنکه به دنبال راه حل بوده باشیم، دچار خصلت شعار زدگی شدهایم. واقعیت این است که پایان این نگرانیها زمانی فرا میرسد که توأم با آغاز راه تازهای باشد. مسیری که در آن رسانهها نباید به سبب نسبت با ساختار قدرت امنیت داشته باشند بلکه باید به میزانی که در تولید امنیت، پالایش اخلاق، تزریق روح امید و خون انقلابی به جامعه سهم دارند، از سفره آزادی برخوردار شوند. اکنون این چرخه بهرهمندی از نعمت امنیت آهنگی معیوب دارد. متأسفانه رسانههایی که بر اساس منافع خاص فعالیت میکنند، چنگ به صورت میانه روی میاندازند اما کسی جرأت پرسش از آنها ندارد. منظور از جرأت فقط یقهگیری رسانهای نیست بلکه باید درک تازهای از رسانه پدید آید. دوران تک گویی به پایان آمده است.
اگر امروز از اثرگذاری رسانههای خبری و ماهوارهها نگرانیم یا اگر رسانههای بزرگ و کوچک ما از تصویری تا مکتوب تحت تأثیر موجسازیهای بیگانگان قرار دارند، چاره در انداختن طرحی نو است نه تکرار آزمودههایی که ارمغانی جز افراطگری و سیاه کردن فضای جامعه نداشته است. رسانههای یکسونگر ناگزیرند باید در دوران اعتدال به میزان بهرهمندی از فضای آزاد، مسئولیتپذیر باشند و اجازه ندهند که مطبوعات به عارضه پیری دچار شوند. به نظر میرسد گذر از وضع فعلی به وضع مطلوب جز با تمسک ریسمان اعتدال ممکن نیست. اعتدال یعنی اینکه رسانهها به مسئولیتهای اجتماعی خود بیتوجه نباشند، رسانههای یکسونگر و مطلق اندیش نیز خود را برای دوران تازهای آماده کنند دورانی که در آن دولت مطالبه مردم برای راستگویی و بیان حقیقت و واقعیتها را با جان و دل پذیرفته و تمهیدات آن را فراهم میسازد.
منبع: ایران