جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

طلبه مطلوب کیست؟ / گفتگویی با آیت الله دری نجف آبادی

کد خبر: ۳۵۰۱۴
طلبه مطلوب کیست؟ / گفتگویی با آیت الله دری نجف آبادی

آیت الله دری نجف آبادی، امام جمعه اراک با تاکید بر اینکه یک طلبه مطلوب باید به سمت یک غایت بلند در حرکت باشد و خود را برای رسیدن به قله‌ای مرتفع آماده کند، گفت: بسیاری از ما در مقام بیان باید و نبایدهای پراکنده معمولا زبان گویا و سخن بلیغی داریم اما زمانی که نوبت به نظام توصیه‌ها و طرح جامع وظایف می‌رسد، دچار لکنت می‌شویم، اگر طلبه ای قاعده حرکت را نداند و تحمل دشواری‌های راه را نداشته باشد، بدون تردید از رسیدن به نقطه نهایی واخواهد ماند.

آیت الله دری نجف آبادی در گفت وگو با شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)، درباره ویژگی ها، دارایی ها، برخورداری ها و اهداف یک «طلبه مطلوب» اظهار کرد: انسان، از آغاز و به صورت فطری کمال جو تولد یافته و همواره در تلاش و تکاپوست. تلاش و تکاپو برای دستیابی به نقطه‌ای برتر و درجه‌ای بالاتر، موتور محرک وجود ما آدمیان همین خواسته‌های بی‌شماری است که به صورت نیاز در دل ما شکل می‌گیرد و ما را به سوی حرکت فرامی‌خواند. این تلاش و تکاپو گاهی برای رسیدن به امور خرد و نیازهای درجه دو است و گاهی نیز برای دستیابی به مقاصد بلند، اهداف متعالی و قلل رفیع. مقاصد بلند - برخلاف مقاصد نزدیک که به سرعت دیده می‌شوند و در نظرها بزرگ جلوه می‌کنند - معمولاً دیرتر و سخت‌تر به چشم می‌آیند و کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. به طور مثال کوهنوردی را تصور کنید که در میانه راه از مناظر طبیعی و چشم‌اندازهای فریبا می‌گذرد. اگر رسیدن به قله، برای او جدی نباشد یا اندکی دشوار نماید، همین دشت زیبای پیش رو یا آن لاله‌زار خوش‌نمای کمی دورتر برای او خواستنی جلوه خواهد کرد و او را از تلاش بی‌وقفه باز خواهد داشت. این مناظر میان راه او را برای ماندن در شرایطی که هست قانع می‌سازد و هوس و همت رسیدن به قله یا دست کم سرعت حرکت او را خواهد شکست.

دنبال کردن اهداف بلند نیازمند استقامت بسیار است

او ادامه داد: چشم از قله بازگرفتن و به مناظر نزدیک دوختن و لذت و مطلوبیت همین افق نزدیک را مزمزه کردن تلاش و تکاپو را کند خواهد کرد، اما چشم بر قله دوختن و آرزوی رسیدن به قله را در دل پروردن، شور حرکت و طراوت رفتن را در دل ها خواهد شکفت و امید را زنده نگاه خواهد داشت. دنبال کردن اهداف بلند نیاز به صرف توان فراوان و استقامت دارد و در زمانی نسبتاً دراز رخ خواهد داد. اگر انسان قاعده حرکت را نداند و تحمل دشواری‌های راه را نداشته باشد، بدون تردید از رسیدن به نقطه نهایی واخواهد ماند. تنها با صبر و پایداری می‌توان به افقهای دور دست و نقاط بلند دست یافت. "بالصبر یدرک معالی الامور"

توجه طلبه به مسایل دم دستی نشانه کوچکی شخصیت و پایین بودن قیمت اوست

امام جمعه اراک یکی از نیازهای اساسی و ضروری انسان را داشتن آرمان و هدف دانست و افزود: اگر انسان آرمانی پیش رو نداشته باشد و تلاش‌های خود را به سوی قله‌ای رفیع معطوف نگرداند روزمرگی و غفلت او را به دنبال کردن امور درجه دو خواهد کشانید و سرمایه عمر و جوانی صرف دست‌یابی به کالای اندکی خواهد شد. خدای متعال نیز اهداف و آرمان‌های بزرگ را دوست می‌دارد و صرف عمر را در راه به دست آوردن بهره‌های والا و بزرگ می‌پسندد. "ان الله یحب معالی الامور و یکره سفسافها"علاوه بر اینکه همه انسان‌ها در زندگی فردی و اجتماعی باید یک هدف مشخصی داشته باشند، طلبه نیز در حیات صنفی خود باید به سمت یک غایت بلند در حرکت باشد و خود را برای رسیدن به قله‌ای مرتفع آماده کند. بسنده کردن به اهداف خرد و اکتفا به بهره‌های معمولی و دم دستی و خود را آماده اقدامات بزرگ ندیدن و شور حرکت عالی نداشتن، نشان از کوچکی شخصیت و پایین بودن قیمت انسان است. همان گونه که دل ‌مشغولی‌های بزرگ و در سر پروراندن همت‌های عالی نشان از عظمت شخصیت و علو قیمت اوست. مردان کوچک، صاحب همت و آرزوهای کوچک‌اند، با دنیایی حقیر و تمنایی خرد، ‌اما مردان پرقدرت و شجاع تمنایی بلند و همتی متعالی و بزرگ در سر می‌پرورند.

زمانی که نوبت طرح جامع وظایف طلبه ها می‌رسد، دچار لکنت می‌شویم

او درباره سیمای یک طلبه مطلوب گفت: طلبه مطلوب یک شخصیت جامع چند بعدی است که لایه‌های متعددی با نسبت‌های مشخص در وجود او نقش گرفته است و برای دست‌یابی به الگوی متعالی شخصیت او به یک نگاه سیستمی و منظومه‌ای نیاز است. بسیاری از ارشادات اخلاقی، نوعا به عناصری از موفقیت اکتفا کرده و به صورت توصیه‌های مفرد، بدون در نظر گرفتن جامعیت و مانعیت و بدون توجه به نسبت‌ها و پیوندها، به طلبه ارائه می‌شود. بسیاری از ما نیز در مقام بیان باید و نبایدهای پراکنده معمولا زبان گویا و سخن بلیغی داریم، اما زمانی که نوبت به نظام توصیه‌ها و طرح جامع وظایف می‌رسد، دچار لکنت می‌شویم! با استفاده از 32 حرف الفبا متون ادبی متفاوتی می‌توان نگاشت،‌ همانگونه که با چند ماده غذایی اولیه، غذاهای متنوعی می‌توان پخت. اگر نسبت‌ها و ترکیب‌ها را عوض کنیم، محصول نهایی متفاوتی به دست می‌آوریم. اکنون به دنبال این هستیم که دستورالعمل مرکب و جامعی بیابیم که بهترین ترکیب از این توصیه‌های مفرد و از هم گسیخته به شمار آید.

اسلام بدون فقاهت مانند طب بدون طبیب می ماند

دری نجف آبادی فراگیری و آموزش علوم و معارف اسلامی را از وظایف طلبه ها دانست و افزود: فقاهت در دین، ستون فقرات معارف اسلامی است. اسلام و فقاهت به هم آمیخته اند. اسلام منهای فقاهت، اسلام نخواهد بود. روزهای اول حیات اسلام دعوت و تشویق به فقاهت در متن و بطن معارف اسلام دیده شده و همه به فراگیری علوم و معارف اسلامی و گسترش آن فراخوانده شده اند. طبیعی است که چون برای همگان امکان حضور در مراکز علمی و معرفتی میسر نبوده و نیست، باید به اندازه کافی برای این امر خطیر قیام کنند و بیاموزند و به دیگران نیز بیاموزانند.

او به تأکید قرآن نسبت به فقاهت در دین اشاره و اظهار کرد: آیه معروف فقاهت در دین بر این حقیقت تأکید کرده و در قرآن کریم در دو جا کوچ کردن، بسیج شدن و بسیج کردن واجب و لازم شناخته شده است؛ اولا در رابطه با فقاهت در دین، دوما در رابطه با جهاد با دشمنان اسلام و قرآن کریم. "یَا أَیّهَا الَّذِینَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرکُمْ فَانْفِرُوا ثُبَات أَوِ انْفِرُوا جَمِیعًا؛ ای کسانی که ایمان آورده اید! [در برابر دشمن] آمادگی جنگی بگیرید، پس گروه گروه یا دسته جمعی [برای جهاد] کوچ کنید." در این باره روایات فراوان و ارزشمندی نیز در کتب فریقین یافت می شود که بر اهمیت و نقش ارزشمند فقاهت در دین و لزوم وعی معارف الهی و ابلاغ آن به علاقمندان و ارشاد جاهلان و تعلیم نیازمندان و تأدیب دوستداران و دانشجویان و دانش آموزان و طلاب تأکید می نماید. امام صادق (ع) فرمودند: "مَن تَعَلَّمَ العِلمَ وَعَمِلَ بِهِ وَعَلَّمَ لِلّهِ دُعِىَ فى مَلَکُوتِ السَّماواتِ عَظیما فَقیلَ: تَعَلَّمَ لِلّهِ وَعَمِلَ لِلّهِ وَعَلَّمَ لِلّهِ؛ هرکس براى خدا دانش بیاموزد و به آن عمل کند و به دیگران آموزش دهد، در ملکوت آسمان ها به بزرگى یاد شود و گویند: براى خدا آموخت و براى خدا عمل کرد و براى خدا آموزش داد."

او دو معنای فقهات را بیان کرد و گفت: معنای عام و فراگیر در رابطه با تمامی علوم و معارف اسلامی و آگاهی در سطوح مختلف اعتقادی، اخلاقی و علمی اعم از فردی و اجتماعی است و معنای خاص آن که غالبا امروز مصطلح حوزه های علمیه است، آگاهی از مسایل فقهی و حلال و حرام با شیوه اجتهادی و استنباط فروع از اصول و شناخت احکام عملی اسلام در چارچوب قوانین و قواعد کلی کتاب و سنت است. آنچه غالباً در قرآن کریم و روایات اهل بیت (ع) درباره فقاهت آمده، منظور تفقه به معنای اعم و وسیع کلمه است و آنچه امروز در حوزه های علمیه مصطلح شده، مربوط به قرنهای بعد است.

امام جمعه اراک ادامه داد: حضرت محمد (ص) بزرگترین پشتوانه، معلم و هدایتگر گسترش معارف اسلام و قرآن است. تأسیس حوزه های علمیه و جلسات درس، بحث، حفظ حقوق و حدود الهی و تعمیق باورهای دینی و شناخت کتاب و سنت پس از آن بزرگوار و با هدایت آن حضرت، اهل بیت (ع) و وجود نورانی امام علی (ع) به عنوان باب مدینه علم و شخصیتی که عنده علم الکتاب و اذن واعیه و اولوا العلم و اولوا الامر و نفس نفیس خاتم الانبیاء (ص) است، بزرگترین معلم و مربی و مبلغ و نگاهبان شریعت محمدی (ص) بودند و پیامبر اکرم (ص) مکرر بر این اصل تأکید فرموده و دو امانت بزرگ را در میان امت به ودیعت گذارده (کتاب خدا و عترت) و بر رعایت این دو امانت تأکید فرموده اند و بر گسترش مراکز حوزوی و علمی و درک عمیق و حکیمانه کتاب و سنت و انتقال به نسل های دیگر و نسل های آینده عنایت فرموده اند و در مسجد خیف فرمودند: نَضَّرَ اللَّهُ عَبْداً سَمِعَ مَقَالَتِی فَوَعَاهَا وَ بَلَّغَهَا مَنْ لَمْ تَبْلُغْهُ یَا أَیُّهَا النَّاسُ لِیُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ لَیْسَ بِفَقِیهٍ وَ رُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْه‏ خدا یارى کند (شاد و خرم کند) بنده اى را که سخن مرا بشنود و در گـوش گـیـرد و حـفـظ کـنـد و بـه کـسـانـى کـه نـشـنـیـده انـد بـرسـانـد، چـه بـسـا حـامـل (رسـانـنـده) عـلمـى کـه خـود دانـا نـیـسـت و چـه بـسـا حـامـل عـلمـى کـه بـه داناتر از خود رساند (یعنى بسا شنوندگانى پیدا شوند که معنى سخن مرا از رساننده و مبلغ آن سخن بهتر درک کنند) این رسالت بزرگ و فقاهت در اسلام ابعاد بسیار وسیع و گسترده ای دارد و به عنوان یک واجب کفایی بر همگان لازم است تا آنجا که من به الکفایه به این امر مقدس اهتمام ورزند، آنگاه از دیگران ساقط می شود و احیاناً برای بعضی ها واجب عینی باشد.

دری نجف آبادی با بیان اینکه موضوع اسلام و فقاهت در طول دو، سه قرن گذشته محور اصلی مبارزات ملت بزرگ ایران بوده است، گفت: اسلام و فقاهت در برابر تهاجم غربی ها، سکولاریزم، ناسیونالیزم افراطی، کمونیزم، استبداد، استکبار، استثمار و جریان های انحرافی فراوان دیگر که غالباً با حمایت بیگانگان مانند موریانه استقلال و شرف ما را زیر سؤال می برد، اسلام فقاهت مانند شیر خروشیده و مانند خورشید درخشیده و استقلال و عزت و سربلندی ملت ما را در برابر تمامی توطئه ها و دسیسه ها حفظ کرده تا سرانجام انقلاب اسلامی به رهبری یک فقیه اسلام شناس، مدیر، مدبر، آشنا به زمان و حادثه شناس و شجاع با پشتیبانی ملت شهید پرور و فداکار ما به پیروزی رسیده است و در طول سی و پنج سال گذشته نیز پرچم این انقلاب با هدایت های حکیمانه ولی فقیه به راهی که آغاز کرده، ادامه داده و تمامی نقشه های شیطانی را نقش بر آب نموده است و امروز نیز به برکت خون شهیدان و ایستادگی و مقاومت ملت و رهبری خردمندانه رهبر فرزانه انقلاب اسلامی به راه با عظمت و پیروزمندانه خود ادامه می دهد.

او ادامه داد: رمز موفقیت های امروز را باید در سایه اسلام فقاهت و فداکاری مردم در این راه جست وجو کرد. اسلام جهاد و شهادت، اسلام ناب محمدی (ص)، اسلام علی (ع) و فاطمه (س)، اسلام بیداری و حرکت، اسلام عشق و ایمان، اسلام امید و انتظار، اسلام فتوت و مردانگی، اسلام مسوولیت و عدالتخواهی، حریت و آزادگی و آزادی خواهی و در یک کلمه اسلام بیداری، حیات و حرکت باید جست وجو کرد. نتایج آن همه فداکاری و ایثار و عشق و ایمان و شهادت و جهاد و اجتهاد، امروز جمهوری اسلامی ایران با قدرت، عزت و اقتدار در سطح ملی، منطقه ای و بین المللی است و البته ما هنوز در آغاز راه هستیم و برای تداوم راه و گسترش رسالت عظیم الهی خود و برقراری عدل جهانی باید تلاش و مجاهدت کرد.

تربیت نیروی انسانی آگاه بر زمان از جمله وظایف علماست

او در این میان به وظیفه و رسالت نخبگان و فرهیختگان اشاره کرد و افزود: مساله بسیار مهم در این رابطه رسالت نخبگان و فرهیختگان و حوزه های علمیه و دانشگاه ها و تربیت نیروی انسانی کارآمد و با کفایت و آگاه بر زمان و کادرسازی و ایجاد ساز و کارهای استوار برای تداوم، تعمیق، رشد و پویایی و گسترش و تحقق آرمان ها در عرصه ملی و بین المللی است و این رسالت عمده به دوش علما، مراجع، حوزه ها و طلاب و فضلای علوم اسلامی است. با این حساب موتور حرکت جامعه اسلامی را باید در فقاهت فقیهان زمان شناس و حادثه شناس، بیدار و آگاه، شجاع و مردمی، شیفته خدمت نه تشنه قدرت جست وجو کرد و برای تداوم این نهضت عظیم باید به تربیت نیروهای کیفی و کاردان و پرورش نخبگان و فرهیختگان پاک سرشت و پاکباخته همت گمارد.

اخلاص و انگیزه های الهی داشتن، مهم ترین ویژگی های یک طلبه مطلوب

امام جمعه اراک درباره صفات و ویژگی های یک طلبه مطلوب مطابق با شاخص های حوزوی و دینی و نیازهای امروز گفت: اخلاص و انگیزه های الهی داشتن اولین و یکی از مهم ترین ویژگی های یک طلبه مطلوب است. شغل و کار روحانیت، شغل پیامبران عظیم الشأن الهی است و رمز موفقیت آن بزرگواران در اخلاص و ایمان و خداباوری و تلاش مستمر و پایمردی و جهاد در راه خداوند متعال بوده و می باشد. پیامبران (ع) خود در رأس دینداران و دین باوران و خداباوران بوده اند و تمام صبغه فکری و اخلاقی و عملی ایشان عشق به حق و حب فی الله بوده است. علوم اسلامی همه بار الهی و معنوی دارد و بیان کننده معارف حقه الهی است و باید فی الله و لله و فی سبیل الله باشد.

او افزود: در حدیث شریف از پیامبر اکرم (ص) آمده که فرمودند: "طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِیضَةٌ عَلَى کُلِّ مُسْلِم فَاطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنْ مَظَانِّهِ وَ اقْتَبِسُوهُ مِنْ أَهْلِهِ فَإِنَّ تَعَلُّمَهُ لِلَّهِ حَسَنَةٌ وَ طَلَبَهُ عِبَادَةٌ وَ الْمُذَاکَرَةَ فِیهِ تَسْبِیحٌ وَ الْعَمَلَ بِهِ جِهَادٌ وَ تَعَلُّمَهُ لِمَنْ لَا یعْلَمُهُ صَدَقَةٌ وَ بَذْلَهُ لِأَهْلِهِ قُرْبَةٌ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى؛ علم آموزی بر هر مسلمانی واجب است، بجوئید علم را از هر کجا که گمان دارید و بپذیرید آن را از اهلش، زیرا آموختن دانش براى خدا حسنه است و کسب علم عبادت است، مذاکره و مباحثه ى علمى تسبیح خداست و عمل کردن به علم جهاد است و آموختن علم به کسى که نمی داند، صدقه است و بخشیدن علم به کسى که نمی داند، براى رضاى خدا سبب قرب به خداست زیرا علم منار حلال و حرام و چراغ راهنمای اسلام است."

دری نجف آبادی، اخلاص را بهترین و با ارزش ترین سرمایه برای رهروان راه و پیروان سعادت و تشنگان وادی قرب و جلال دانست و گفت: در سایه اخلاص انسان ها می توانند نسبت به فتح قله اقدام کرده و به فتح المبین و فتح الفتوح برسند. اخلاص مایه نجات در دنیا و آخرت است. "من اخلص نفسُه ِلّله اربعین صباحًا جری الله َینابیَع الحکم من قلِبِه علی لسانه؛ کسی که چهل شبانه روز با اخلاص عمل کند، خداوند چشمه‏های حکمت را در قلب او می‏جوشاند و بر قلم و زبانش جاری می‏کند."

انتهای پیام

دیدگاه شما