سهشنبه هفته گذشته ژنرال راحیل شریف، فرمانده ارتش سابق در مراسمی که در مقر ارتش در راولپندی برگزار شد سکان ارتش پاکستان را به ژنرال قمر باجوا تحویل داد. با نگاهی اجمالی به عملکرد ژنرال راحیل شریف مشاهده میشود که وی در داخل پاکستان با نگاهی یکسان در برخورد با گروههای تروریستی مختلف توانست بر موضوع تمایز میان تروریست خوب و تروریست بد مهر باطل بزند. شایان ذکر است گروههای تروریستی همچون لشگر جهنگوی، تحریک طالبان پاکستان و شاخه نظامی حزب جنبش قومی متحده (MQM) درطول حداقل ١٦ سال گذشته در بسیاری از رویدادهای تلخ این کشور فعالمایشاء بودند. برخی تحلیل گران مسائل پاکستان مدعی هستند ژنرال راحیل شریف تلاش بسیاری کرد تا در ارتباط با افغانستان، طالبان این کشور را پای میز مذاکره بکشاند اما نتیجه اقدامات او در این خصوص به ویژه از نظر دولت افغانستان بسیار ناامیدکننده بود و ژنرال راحیل شریف درشرایطی بازنشسته شد که روابط پاکستان با افغانستان به پایینترین سطح خود رسید. همچنین سیاست هندی ژنرال راحیل شریف نیز نتوانست قاعده بازی با حاصل جمع جبری صفر را بشکند و روابط پاکستان با هند را متحول کند. با این حال دریک ارزیابی واقعبینانه به نظر میرسد عملکرد ژنرال راحیل شریف در دو حوزه به طور مشخص برای پاکستان و سروسامان دادن به اوضاع عمومی داخلی این کشور دستاوردهای محسوسی داشته است: مبارزه با تروریسم و اجرای برنامه ملی اقدام موسوم به NAP و سروسامان دادن به اوضاع ایالت سند به خصوص کاهش خشونتهای سیاسی و اجتماعی شهر کراچی و خاتمه دادن به فعالیتهای خشونتبار شاخه نظامی حزب جنبش قومی متحده (MQM) . از سوی دیگر ژنرال قمر باجوا، فرمانده جدید ارتش پاکستان نیز در نخستین بیانیه خود خاطرنشان کرد که اوضاع در خط کنترل مرزی موسوم به LOC به زودی بهبود خواهد یافت.
وی تصریح کرد مسوولیت سنگینی به وی محول شده است. فرمانده جدید ارتش پاکستان از رسانههای جمعی خواست تا روحیه ارتش را بالا برده و از سخنان ناامیدکننده اجتناب کنند. همچنین زبیر محمود حیات، جایگزین ژنرال راشد محمود، رییس ستاد مشترک ارتش شد. به باور تحلیلگران محلی، خروجی این جایگزینیها باید به هماهنگی سیاسی- نظامی و استحکام دموکراسی منجر شود. گفتنی است در ارتباط با نقش آفرینی نهاد ارتش در صحنه سیاسی پاکستان، همواره دو دیدگاه کلی وجود داشته است: راستگرایان و چپگرایان.
راستگرایان| طرفدار نقشآفرینی هرچه بیشتر ارتش درصحنه سیاسی این کشور هستند. از این رو طرفداران این نگرش با توجه به عملکرد متفاوت و متمایز ژنرال راحیل شریف نسبت به اسلافش در حوزه افکار عمومی بر موضوع ضرورت تمدید دوره فرماندهی وی دامن میزدند.
چپگرایان| طرفداران این نگرش به طور عمده بر ضرورت تفکیک بخش نظامی از بخش سیاسی حاکمیت تاکید داشته و بر عدم دخالت ارتش در حوزههایی مانند روابط خارجی اصرار دارند. چپگرایان همچنین معتقدند ارتش باید صرفا به نقشآفرینی در حوزه حرفهای خود بپردازد و راز ثبات سیاسی در پاکستان را روابط متوازن میان دولت مرکزی و نهاد ارتش میدانند. به باورآنان هرگونه اختلال دراین عرصه میتواند نظام سیاسی دموکراسی در پاکستان را با مشکل و خطر مواجه سازد. از سوی دیگر هم راستگرایان و هم چپگرایان موضوعاتی مانند تروریسم و افراطگرایی، تهدیدات هند، انجام عملیات پاکسازی اشرار سیاسی و اجتماعی در کراچی، روابط با افغانستان و امریکا، تنظیم روابط نظامیان و غیرنظامیان را از جمله مولفههای پیش روی فرمانده جدید ارتش پاکستان ارزیابی کردهاند. در عین حال موضوعی که به نظر میرسد از نظر چپگرایان بسیار مهم تلقی شده است این است که بخش عمدهای از مشکلات پیش روی پاکستان بهدلیل کارکرد و روایت غالب ارتش در همه عرصههای این کشور است و تا این وضعیت اصلاح نشود، مشکلات موجود حل نخواهد شد. از نظر چپگرایان ظرفیتهای ارتش و نقشآفرینی این نهاد نظامی باید در
راستای تقویت دموکراسی در پاکستان باشد. این در شرایطی است که به باور این تحلیلگران، ارتش، در طی حداقل سه دهه گذشته به طور مستقیم یا غیرمستقیم در اداره دولت مرکزی نقشآفرینی کرده است. در این چارچوب، تروریسم، افراطگرایی، فرقهگرایی، دموکراسی شکننده، روابط خارجی ضعیف و انزوای منطقهای محصول چنین شرایطی است که نقش ارتش در آن کاملا واضح و روشن است. بر این اساس چپگرایان عمدهترین وظیفه فرمانده جدید ارتش را کمک به تغییر این نگرش عمومی دانستهاند که در طول سه دهه گذشته در جامعه و ساختار سیاسی این کشور تعمیق یافته است.
منبع: روزنامه اعتماد