استاد حوزه علمیه قم با اشاره به روایات مختلفی بر فضائل و شخصیت اجتماعی امام رضا(ع) تاکید می کند.
به گزارش جماران، آیت الله امینی در کتاب امامت و امامان علیهم السلام عنوان می کند: امام رضا علیه السلام همانند پدرش، از همه فضائل و کمالات انسانى برخوردار بود و در بین مردم عصر خویش، شخصیت معروف و ممتازى داشت.
شیخ مفید نوشته است: «بعد از موسى بن جعفر علیه السلام پسرش على بن موسى الرضا علیه السلام به امامت رسید، زیرا بر همه برادران و اهل بیتش برترى داشت. علم و حلم و تقوا و اجتهادش، بر همه کس روشن بود. خاصّه و عامّه، به فضائل و کمالات وى اعتراف داشتند و پدرش به امامت او تصریح داشت.»[۲۳]
او در جاى دیگر نوشته است: «على بن موسى الرضا علیه السلام افضل و عاقلتر و بزرگوارتر و عالمتر از همه برادرانش بود».[۲۴]
ابراهیم بن عباس گفته است: هیچ گاه ندیدم امام رضا علیه السلام با تندى با کسى سخن بگوید یا سخن کسى را قطع کند یا حاجت مندى را که قدرت تأمین حاجت او را دارد، رد کند. هیچ گاه ندیدم پایش را نزد دیگرى دراز کند یا در حضور دیگران تکیه کند یا به غلامانش دشنام دهد یا خنده صدادار کند، بلکه خندهاش تبسّم بود. وقتى بر سر سفره غذا مىنشست، همه غلامان و خدمتگزاران و حتى دربان را بر سر سفره مىنشانید. خوابش کم، و شب زندهداریش زیاد بود. اکثر شبها تا صبح بیدار بود. بسیار روزه مىگرفت. سه روز روزه در ماه، از او ترک نمىشد. و مىفرمود: «در هر ماه، سه روز روزه گرفتن، ثواب روزه دهر دارد.»
احسان و صدقه او در پنهانى و تاریکى شب بود. هر کس خیال کند که افضل از او را دیده، تصدیقش نکنید.[۲۵]
ابن صباغ مالکى نوشته است: هر کس در احوال على بن موسى دقت کند، مىفهمد که او از جدش علىبن ابى طالب و على بن حسین ارث برده است.
ایمانى قوى و مقامى عالى داشت. هوادارانش آن چنان زیاد و براهینش آشکار شد که خلیفه مأمون، او را در قلب خود جاى داد و در کشوردارى شریک کرد.
امر خلافت را بعد از خودش به او واگذار کرد، و در محضر عموم، دخترش را به عقد او در آورد. مناقبى عالى و صفاتى برجسته داشت. در شرافت نفس، هاشمى بود و ریشه نبوى داشت.[۲۶]
زیاد بن مروان گفته است: خدمت موسى کاظم بودم. ابوالحسن رضا نیز حضور داشت. به من فرمود: «این، فرزندم على علیه السلام است. نوشته او نوشته من و کلام او کلام من و رسول او رسول من است. هر چه بگوید، حق مىگوید.»[۲۷]
مأمون ضمن نامهاى که ولایت عهدى خود را به على بن موسى علیه السلام واگذار کرده، چنین نوشته است:
من، از آغاز خلافت، همواره کوشش مىکردم بهترین افراد را براى ولایت عهدى خودم پیدا کنم. پس از جست و جو، کسى را نیافتم که براى تصدّى این مقام، از ابوالحسن على بن موسى الرضا شایستهتر باشد، زیرا فضل و علم و تقواى او را از همه برتر دیدم. از دنیا و دنیاپرستان اعراض کرده و آخرت را بر دنیا ترجیح داده است. من، بدین مطلب یقین دارم و مورد اتفاق است. بدین جهت، او را به ولایت عهدى نصب کردم.[۲۸]
ابوالصلت گفته است: مأمون، به على بن موسى علیه السلام گفت: «یا بن رسول اللّه! چون فضل و علم و زهد و تقوا و عبادت تو بر من ثابت شده، تو را براى خلافت از خودم شایستهتر مىدانم.»[۲۹]
پی نوشت:
[۲۳]. الارشاد، ج ۲، ص ۲۴۷.
[۲۴]. همان، ص ۲۴۴.
[۲۵]. بحارالأنوار، ج ۴۹، ص ۹۰ و مناقب آل ابى طالب، ج ۴، ص ۳۸۹.
[۲۶]. الفصول المهمه، ص ۲۲۵؛ مطالب السؤول، ج ۲، ص ۱۲۸ و کشف الغمه، ج ۳، ص ۴۹.
[۲۷]. الفصول المهمه، ص ۲۲۶.
[۲۸]. تذکره الخواص، ص ۳۵۳.
[۲۹]. بحارالأنوار، ج ۴۹، ص ۱۲۹ و مناقب آل ابى طالب، ج ۴، ص ۳۹۲.
منبع: شفقنا