زمانیکه این مطلب نوشته میشود هنوز آرای انتخابات امریکا به صندوقها ریخته نشده و نتیجه انتخابات معلوم نیست. لیکن نتیجه شمارش آرا در فحوای سخنم بیتاثیر است، یعنی به زعم بنده خیلی هم مهم نیست که کدام یک از این دو کاندیدا رای خواهد آورد چون کسی که رای میآورد الزاما پیروز این صحنه نیست! در واقع اگر میگویم «ترامپ پیروز شد» این پیروزی معنایش چیز دیگری است. به این موضوع باور دارم که ترامپ حتی در صورت باخت در رقابت انتخاباتی، باز هم پیروز شده است؛ پیروز رساندن صدای اعتراض بخش بزرگی از جامعه امریکا به نظام حکومتی آن. اینک قصد دارم این موضوع را کمی بیشتر توضیح دهم.
در هر یک از انتخابات پیشین امریکا کم و بیش شاهد نوعی یکپارچگی در احوال امریکاییان بودیم. اگر امریکاییان را به گروهی همسفر تشبیه کنیم گویی بدنه جامعه امریکا بر سر مقصد سفر توافق درجه اولی داشت و بهانه رایگیریها صرفا انتخاب وسیله نقلیهای مناسب برای رسیدن به این مقصد بود؛ برخی اتوبوس را وسیله سریعتری میدانستند و برخی دیگر قطار را به علت راحتی و امنیت پیشنهاد میکردند. نتیجتا رقابت دو حزب اصلی امریکا، دموکرات و جمهوریخواه، همیشه برای رسیدن به این توافق درجه دوم بود. اما در رایگیری اخیر گویی انتخابات دچار قلب معنا شده است؛ شرکت گروه وسیعی از امریکاییان در این انتخابات به معنی پذیرفتن شیوه مدیریتی و حکومتی امریکا نیست. یعنی کسانیکه قرار است به ترامپ رای دهند و قریب به نیمی از واجدین شرایطند همان کسانیاند که اساسا بر سر انتخاب مقصد مشکل دارند و این یعنی شرکتکنندگان در این انتخابات با هم حتی توافق درجه اول نیز ندارند.
اگر خانم کلینتون آینه مدیریت رسمی جامعه امریکا و همان مسیری است که کشور امریکا خصوصا از بعد از جنگ جهانی دوم در پی تحقق رویایی در آن حرکت میکرده است، متقابلا ترامپ مظهر عصبانیت و اعتراض جمع بزرگی از امریکاییان به این چهره رسمی است. ترامپ تنها با خانم کلینتون و طرفدارانش مشکل ندارد بلکه پنداری اساسا با همه رییسجمهورهای پیشین امریکا عداوت دارد. چرا که وجه اشتراک همه این روسای دولت پیشین همین مدیریت رسمی بود؛ البته در بعضی از آنان همچون اوباما، بیل کلینتون و کندی این چهره مزینتر و جذابتر عرضه میشد و حالا در آینه خانم کلینتون عریانتر و بیملاحظهتر ظاهر شده، لذا از جذابیتش کاسته و واقعیات زمختش هویدا شده است.
ترامپ نماینده همه کسانیاست که سالها بود توسط این مدیریت رسمی، چه دموکرات و چه جمهوریخواه، به حاشیه رانده شده بودند. کسانیکه نه تنها از تحقق رویای امریکا مأیوسند، بلکه همه ناکامیهایشان را محصول این مدیریت رسمی میدانند. اینان با مستمسک قرار دادن ترامپ حتی اگر امیدی به خلاصی از حاشیهنشینی و آمدن به متن نداشته باشند، دستکم آرزو دارند با ابراز وجود، متن را متزلزل و حتی متلاشی کنند. عموم طرفداران ترامپ از بغض مدیریت رسمی امریکاست که طرفدار او شدهاند و نه به خاطر امتیازات شخصیتی و مدیریتی خود او. لذا آنچه در آینه ترامپ دیده میشود احوال ناخوش بخش قابل توجهی از جامعه امریکاست که طی دههها به تاریکی حاشیهنشینی رانده شدهاند. کسانیکه در فضایی وهمی به بهانههای کوچک و شخصی و نه از روی تعقل و تدبیر آماده ویرانگری هستند. مثلا طرفداران ترامپ، خانم کلینتون را به نمایندگی از مدیریت رسمی متهم به دروغگویی میکنند و ترامپ را راستگو میدانند. اما راستگویی ترامپ چه نحو راستگوییای است؟
آن نوع راستگویی که فضیلت است یا راستگویی به معنی عریانسازی نفسانیات؟! آیا اینکه مرتکب همه رذایل ریز و درشت شویم و آن را اعلام کنیم راستگو بودهایم؟
خوب یا بد این انتخابات فرصتی بود برای جامعه امریکا که بفهمد با وجود آنچه به نظر میرسد امریکاییهایی هستند که اساسا با امریکا بودن امریکا مشکل دارند، شهروندانی که با وجود انبوه مشکلات لاینحل عموما ذهنشان را مشکلات شخصی و کوچک پر کرده است و حالا انباشت همین نارضایتیها سبب موجی شده است؛ موجی که بزرگ شدنش برای جامعه امریکا و حتی برای جهان خطرناک خواهد بود. جالب اینکه این موج نه تنها تعادل امریکا که تعادل بسیاری از دیگر کشورها را برهم خواهد زد. حاکمیت غالب کشورهای جهان بیش از هفت دهه است که مبتنی بر قواعد بازیای که مدیریت امریکا تدارک کرده، پیش رفتهاند و کمابیش در تعادلی نسبی به سر میبرد؛ طبیعی است که این کشورها از اینکه ترامپ انتخاب شود بسیار نگران باشند، در عوض کشورهایی نظیر روسیه که کسب قدرت در آرایش جهانی را موکول به برهم خوردن این توافق درجه اول میدانند، به نظر میرسد از انتخاب ترامپ خوشحال خواهند شد.
در نهایت آنکه چه او انتخاب شود و چه نشود این امریکاییان معترضند که از خلال به صحنه آوردن ترامپ به بهترین وجه توانستند صدای مهیب و گوشخراش اعتراضشان را به گوش جهان برسانند و از این نظر فارغ از نتیجه او پیروز این انتخابات است.