محسن رضایی، فرمانده سپاه در دوران دفاع مقدس در هفته دفاع مقدس از خاطراتش از آن روزها میگوید. از نگاهی که فرماندهان جنگ به ادامه آن داشتند و نگاهی که آیتالله هاشمیرفسنجانی به لزوم پایان جنگ داشته است.
به گزارش جماران به نقل از فارس، جملههای کلیدی اظهارات محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در برنامه «تیتر امشب» در شبکه خبر به شرح زیر است:
از جنگ تحمیلی خوشبختانه ما الان حدود سی هزار نوار ضبط شده داریم. به تعبیری میشود گفت که جعبه سیاه همین سی هزار نوار ضبط شده است که تنها تکههایی از آن را در مجلاتی چون نگین چاپ کرده باشند. تا الان این کار به طور کامل انجام نشده اما به مرور این کار صورت میگیرد.
در بعد سیاسی مقام معظم رهبری و آقای هاشمیرفسنجانی بیشترین نقش را داشتند. مخصوصا آقای هاشمی در صحنههای عملیات میآمد و حضور پیدا میکرد. هر دو عزیز تجربه حکومت داری نداشتند. یک مقدار آشنایی با مسائل نظامی داشتند. تجربه حکومتداری که مثلا چهل سال و پنجاه سال تجربه حکومتداری داشته باشند، نداشتند. خود ما فرماندهان هم در جنگی شرکت نداشتیم.
قبل از انقلاب کار چریکی میکردیم و اسلحه را میشناختیم اما کاری که بیاییم و جنگ را اداره کنیم در تجربه ما نبود. هم دولتمردان ما و هم نظامیان ما تجربه حکومت داری نداشتند. جنگ این تجربه را میخواهد چرا که در جنگ باید ملتی را بسیج کرد. دیپلماسی و سیاست خارجی دارد. چند اتفاق مهم افتاد که ما توانستیم از این جنگ سرافزار بیرون بیاییم. یکی اینکه مسوولان سیاسی و فرماندهان نظامی ما، انسانهای شجاع و هوشمندی بودند. مقام معظم رهبری که ریاست شورای عالی دفاع را بر عهده داشتند و آقای هاشمی که بعد از سال ٦٢ به عنوان فرماندهی آمدند افراد بسیار شجاعی بودند و قدرت یادگیری فراوانی داشتند. البته فرماندهی هم داستانی دارد که بعدا توضیح میدهم. یک اتفاق که میافتاد از آن ١٠ درس میگرفتند و در عملیات بعدی و در دیپلماسی بعدی از تجاربشان استفاده میکردند.
درباره اینکه در جنگ عملیاتی بوده که بهتر بود انجام نشود باید بگویم چنین عملیاتی بوده است. والفجر مقدماتی را به جای چند مرحله، فقط یک مرحلهاش را انجام میدادیم کافی بود. در کربلای چهار هم باید گردانهای کمتری را وارد میکردیم.
در جنگ امام در جریان جزییات قرار میگرفت. امام دخالت نمیکرد. جز در مواردی که تذکراتی میداد یا به آقای هاشمی یا به من و برادرمان صیاد شیرازی.
کربلای چهار بهجای ٣٠ گردان میتوانستیم با ١٥ گردان بفهمیم که دشمن کجا ضعیف است و کجا قوی است. کربلای چهار در حقیقت مقدمهای شد برای کربلای پنج. این سی گردان از بین نرفتند ولی قطعا گردانهای کمتر تلفات کمتری میدادند. یا در در بعد سیاسی اگر جنگ تکرار شود، تصمیمگیریمان را تغییر میدهیم.
در دفاع مقدس بعد از آزادی خرمشهر میتوانستیم وقفه شش، هفت ماهه بدهیم و وارد خاک عراق نشویم. اعلام هم میکردیم که اگر دولت عراق خواستههای ما را عمل نکند ما وارد عراق میشویم. حتما او به ما پاسخ نمیداد. اما خود ما بدون اینکه چنین سند تاریخی ایجاد کنیم، سرمان را انداختیم پایین و از مرز عبور کردیم. شاید از بیتجربه بودن ما بود. اگر دوباره آن فرصت تکرار میشد حتما در سر مرز جنگ را متوقف میکردیم و خواستههای خودمان را در مورد قرارداد الجزایر و خساراتمان مطرح میکردیم. این شاید تاثیری از نظر عملی نداشت اما از نظر سیاسی و سندی به درد امروز ما میخورد. یا در بحثهای فرماندهان و دوستان سیاسی شاید بهتر میتوانستیم یکدیگر را قانع کنیم.
بعد از شکست در عملیات رمضان نقد ما شروع میشود. آن موقع اختلاف بین ما افتاد؛ ما فرماندهان میخواستیم تا سقوط صدام جنگ را طراحی کنیم و لازم بود که همه کشور وارد بشود. اما آقای هاشمی معتقد بود که اگر ما یک عملیات موفق انجام بدهیم آبرومندانه جنگ تمام میشود. در این بحث نمیتوانستیم ایشان را قانع کنیم، ایشان هم نمیتوانست ما را قانع کند. هر دو برای خودمان استدلالهای محکمی داشتیم.
حضرت امام معتقد بود تا سقوط صدام بجنگیم. وقتی بین ما اختلاف پیش میآمد امام میگفت از شورای عالی دفاع تبعیت کنید. آقای هاشمی تصمیماتشان را با نظر مقام معظم رهبری هماهنگ میکردند و بعد میآمدند به ما میگفتند که تصمیم این شد. البته عرض کردم تا قبل از عملیات خیبر خود مقام معظم رهبری یک سال فرماندهی را بر عهده داشت. قبل از ایشان من و برادرمان صیاد جنگ را اداره میکردیم. از والفجر مقدماتی به این طرف آقای هاشمی و مقام معظم رهبری فرماندهی میکردند. هیچ کسی حق وتو نداشت. معمولا اقناعی بود اگر هم اقناعی نبود، ما تبعیت میکردیم. مثلا ما اختلاف نظر پیدا کردیم. نقد هم داشتیم. اما آن چیزی که عمل کردیم به نظر خودمان عمل نکردیم، چون ما اصلا امکانات کل کشور را نداشتیم. امام میفرمود از آقایان تبعیت کنید، نظرمان را به امام میگفتیم. وقتی میدیدیم نمیشد، حرفمان را کنار میگذاشتیم و به نظر مسوولان کشور عمل کردیم.
ما در صحنه جنگ دو حوزه فعالیت داشتیم. یکی میز دیپلماسی بود که اول جنگ تا آخر جنگ شرایط امام تغییر نکرد. آقای ولایتی که زحمت مذاکرات را با تیم خبرهشان داشتند هیچگاه شرایط میز مذاکره را تغییر ندادند. امام تا آخر بر حرف خود ماند. نیروها باید برگردند به مرزهای بینالملل. صدام باید محاکمه بشود و غرامت باید پرداخت بشود. آنچه در میز مذاکره بود، تغییر نکرد. اما در بیرون از این میز از آزادسازی سرزمینهامان میگفتیم تا سقوط صدام یا حتی اینکه راه قدس از کربلا میگذرد. بعضیها در تطبیق این دو نمیتوانند خوب عمل کنند و لذا در پذیرش ٥٩٨ گرفتار میشوند. امام در صحنه نبرد میگفت تا سقوط صدام ولی در میز مذاکره سقوط صدام شرط نبود. بعضیها در تحلیل جنگ به میز مذاکره تکیه میکنند بعضیها به صحبتهای حضرت امام در صحنه نبرد. اینها مکمل هم هستند چرا که اگر حداقل شرایط ما در میز مذاکره را نمیپذیرفتند، ما تا قدس پیش میرفتیم.
سیاسیون میگفتند اگر تمام کشور در جنگ شرکت کنند زندگی مردم چطور میشود؟ ما باید هم جنگ را اداره کنیم و هم زندگی مردم را. ما میگفتیم که اگر میخواهیم در جنگ زودتر پیروز شویم و کار را زودتر انجام داده و موفقیتمان را کامل کنیم، راهی غیر از این نداریم و فوقش باید مردم مدتی ریاضت بکشند و الا هم جنگ طول خواهد کشید و هم پیروزی بزرگی به دست نخواهد آمد. این یکی از اختلافات ما با سیاسیون بود. پس اگر ما میخواستیم آن حمله نهایی را انجام دهیم شدنی بود ولی کار سادهای نبود. مشکل دومی که داشتیم این بود که ما میگفتیم صدام باید سقوط کند، از ما سوال میشود که تا کجا میخواهید پیشروی کنید؟ ما میگفتیم باید تا بغداد پیش برویم. میگفتند اگر تا بغداد پیش بروید در نزدیکی بغداد، امریکاییها دخالت کرده و از بمب اتم استفاده خواهند کرد.
در یک مقطعی از جنگ امریکاییها احساس کردند ایران احتمالا صدام را شکست خواهد داد، لذا بدون اینکه به صدام بگویند و به دوستان خودشان اطلاع دهند، ریگان مکفارلین را به ایران فرستاد و در حقیقت به دنبال این بود که از طریق او یک نوع رابطهای را با ما برقرار کند که اگر در این تغییر و تحولات صدام سقوط کرد، از در دیگری یعنی ایران بتوانند وارد اداره منطقه شوند. خب این اتفاقات از طریق مشاور آقای میرحسین موسوی یعنی آقای کنگرلو صورت میگرفت، من زمانی متوجه شدم که بدون اینکه ما مطلع شویم، پشت صحنه جنگ کارهایی در حال انجام است. من با ترفندی یکی از دوستان خودمان را فرستادم و اداره این کار را بر عهده گرفتیم تا آنچیزی که پشت صحنه و پنهان دارد صورت میگیرد، خارج از اداره و صحنه جنگ نباشد. لذا به جای اینکه خواستههای سادهای را به طرف امریکایی اعلام بکنند، من یک لیستی دادم از توپهای ١٥٥ میلیمتری که بسیار برای ما دقیق میتوانست بزند و وقتی امریکاییها این لیست را دیده
بودند، زیر بار نرفتند. شاید فهمیدند که اگر این توپها دست ما بیفتد ممکن است سرنوشت جنگ را عوض کنیم، زیر بار نرفته و با یک کیک و انجیل و مقداری قطعات ضد هوایی مک فارلین را فرستاده بودند در فرودگاه و چون خواستههایی که ما از آنها داشتیم را نیاورده بودند و از طرف دیگر از سوی دفتر آقای منتظری، مطلبی در نشریهای در لبنان به نام الشراع گفته شده بود، حضرت امام به آقای هاشمی فرموده بودند که بروید و این قضیه را سریع افشا کنید و به آنان بگویید برگردند.