با بازگشت کدخدایی به شورای نگهبان، انگار قرار است که وعدههای او یک به یک عملیاتی شود؛ وعدههایی که در صدر آنها «اصلاح قانون انتخابات» مطرح میشود، بیش از پیش شورای نگهبان را به تکاپو واداشته تا با تشکیل جلساتی با نمایندگان منتخب ملت، راهحلی برای بازکردن گرههای موجود بیابد. سخنگوی شورای نگهبان در سلسله گفتوگوهای خود با رسانهها، از مسائلی میگوید که در برنامه کاری این شورا برای هرچه بهتر برگزار کردن انتخابات میگنجد؛ برنامههایی که کدخدایی آن را با اصلاح نظام انتخاباتی کلید میزند تا آنچه به گفته او به مطالبه عمومی تبدیل شده است، دستخوش تغییر شود. سخنگوی شورای نگهبان با تاکید بر اینکه نظام انتخاباتی ما حتما باید تغییر کند، از اقداماتی میگوید که در این زمینه در نهادهای مختلف نظیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در چارچوب سیاستهای کلی و دولت و مجلس صورت گرفته است. کدخدایی انجام این کار را با مشورت جریانات سیاسی ممکن میداند و میگوید: «نظام انتخاباتی را نمیتوانیم یک نظام انتخاباتی یک سویه تعریف کنیم و فقط بگوییم که مثلا این قانون با مجلس یا با بخشی از آن هماهنگ است، بلکه اقتضای این کار به دلیل اینکه یک کار عظیم است، ایجاب میکند که همه گروههای سیاسی و فعالان سیاسی و همه نهادها و سازمانها و قوای سهگانه که میتوانند در این جهت نقشی ایفا کنند، باید فعال شوند.» سخنگوی شورای نگهبان در ادامه و با اشاره به اینکه «فعال شدن و ایفای نقش همه نهادها و گروههای سیاسی در تدوین و اصلاح قانون انتخابات موجب میشود تا بتوانیم یک نظام انتخاباتی جامع و موثر را تعریف کنیم تا در اجرا هم مشکلات کمتری داشته باشیم»، یادآور میشود: «پس از هفته اول رایگیری و عضویت در کسوت حقوقدانی شورای نگهبان از نمایندگان مجلس دعوت کردیم که برای رایزنی و مشورت پیرامون قوانین و مقررات در شورای نگهبان حضور یابند و جلساتی در این راستا داشته باشیم.»
پیشنهاداتی را که هنگام رایگیری داشتم باید اجرا کنم
کدخدایی با اشاره به اینکه در جلسهای با حضور نمایندگان مجلس، مسائل و ایرادات درباره اجرای قانون بسیار شفاف و روشن مطرح شد، گفت: «علاوه بر اینکه ما این جلسات را در مباحث کلی و انتخابات داریم، قرار است، بنده پیشنهاداتی را که هنگام رایگیری داشتم اجرا کنم که در گام اول از هیاترییسه مجلس دعوت میکنیم تا نشستهایی را با شورای نگهبان داشته باشند و در گام دوم نیز قرار است روسای کمیسیونهای تخصصی و در گام سوم هم نمایندگان و اعضای مجامع استانی برای تشکیل جلساتی در شورای نگهبان حضور یابند. درصدد برنامهریزی برای برگزاری نشستهایی در شورای نگهبان با نمایندگان مجلس هستیم تا هم نظرات شورای نگهبان به خوبی منتقل شود و هم به دلیل اینکه مجلس دهم در ابتدای راه است، از دیدگاههای آنها نیز استفاده کنیم و نظرات آنها را بشنویم؛ ممکن است در جایی احیانا نظراتی نسبت به قوانین، چه در سیر تصویب قوانین و یا قوانین گذشته و چه مباحثی در حوزه انتخابات، داشته باشند، مقدمات این نشستها انجام شده و مذاکرات مقدماتی دوستان ما انجام دادهاند که به زودی به نتیجه میرسد.»
در بررسی صلاحیتها شورا باید بتواند پاسخ روشنی به کاندیداها دهد
کدخدایی با حضور در خبرگزاری تسنیم، در رابطه با نقاط ضعف قانون انتخابات فعلی گفت: «ما از سالها قبل تجربهای در شورای نگهبان داریم، بارها این کار انجام شده و وزارت کشور هم به عنوان مجری انتخابات این کار را انجام داده است، در دولت قبل و در دولت یازدهم پیشنویس قوانین مربوط به انتخابات را تهیه کردهاند که قطعا نواقص قوانین فعلی مدنظر قرار گرفته است. آنچه به عنوان سیاستهای کلی انتخابات از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی به مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ شده، با در نظر گرفتن همین نواقص و معایبی که در نظام موجود انتخابات وجود دارد، تهیه شده است. البته ممکن است در جاهایی ضعف داشته باشیم، مثلا ممکن است در زمینه اصلاح قانون انتخابات در جاهایی مانعی داشته باشیم که نتوانیم به خوبی پیش رویم؛ به عنوان مثال در بررسی صلاحیتها، شرایط و موانع باید مقداری شفافتر و روشنتر شود تا شورای نگهبان بتواند پاسخ روشنی به کاندیداها ارایه و معیارها کیفی شود. موضوع زمان و فرصت رسیدگی بررسی صلاحیتها هم جزو نکاتی است که باید مدنظر قرار گیرد.»
قانون انتخابات در مورد تبلیغات ساکت است
کدخدایی با بیان اینکه برخی دوستان رسانهای سوال کردهاند که اگر کسی سخنرانی میکند، آیا این مصداق تبلیغات انتخاباتی است یا خیر، اظهار کرد: «قانون در این زمینه ساکت است. این ابهام مطرح است که اگر مقاماتی که در مصدر امور هستند و طبیعتا اخبار روزانهای از آنها منتشر میشود و رقیب آنها، چه نماینده باشند و چه رییسجمهور، از این امکانات بیبهره هستند، مشخص نیست که تبلیغات انتخاباتی در این شرایط چه روشی باید داشته باشد تا عادلانه بوده و کسی هم که در مصدر امور است و روزانه در رسانهها گفتوگو میکند، با فردی که در مصدر نیست از چه امکانات تبلیغاتی برخوردار شود.»
احزاب فعالی نداریم که در چارچوب انتخابات به میدان بیایند
سخنگوی شورای نگهبان یکی دیگر از نقاط غیرشفاف در قانون انتخابات فعلی را موضوع فعالیتهای احزاب دانست و گفت: «معتقدم باید به صورت جدی تمهیداتی برای آن بیندیشیم، با وجود اینکه در کشور حزب و قانون احزاب داریم، اما احزاب فعالی نداریم که در چارچوب انتخابات به میدان بیایند و فعال باشند و در همین چارچوب فعالیت سیاسی کنار بروند و یا روی کار بیایند، باید تکلیفمان با نظام حزبی در انتخابات روشنتر شود.»
حق شورا ست که تا قبل از تصویب اعتبارنامه منتخبان اعلام نظر کند
کدخدایی بحثی را که در خصوص رد صلاحیت منتخب سوم اصفهان روی داد ناشی از ضعف اطلاعرسانی شورای نگهبان دانست که نتوانست مساله را خوب برای جامعه تبیین کند و اظهار کرد: «شورای نگهبان همچنان این حق را از گذشته برای خودش قایل بوده و قانون هم این حق را به این نهاد میدهد که نسبت به افراد تا قبل از اینکه اعتبارنامهشان تایید و تصویب شود، اعلام نظر کند، اصلا رویه شورای نگهبان همیشه این طور بوده است. در ادواری که بنده هم در شورای نگهبان بودهام، افراد مختلفی در شورای نگهبان مطرح میشدند که پس از انتخاب اولیه بنا به دلیل یا دلایلی صلاحیتشان باید تایید بماند یا رد شود که بحثهای بسیاری صورت گرفت و شورای نگهبان مصداقا به نتیجه نمیرسید که این نشاندهنده این بود که شورای نگهبان این اختیار را برای خودش قایل است، البته در برخی موارد اندک نیز این کار انجام شده است. ممکن است یک بخش یا گروهی این اختیار نظارت بر انتخابات را برای شورای نگهبان قایل نباشند که باید قانون را اصلاح کنیم، در حال حاضر طبق قانون و رویهای که آقایان هم رویهشان بوده، عمل کردهاند. ممکن است برای
مثال، بنده نوعی نظرم این نباشد و با این اختیار و برداشت برای شورای نگهبان مخالف باشم که باید برای اصلاح قانون تلاش کنیم. قانون هر چه مقرر کرد؛ ما تابع قانون هستیم، شورای نگهبان فراتر از قانون اختیاراتی را برای خودش در نظر نگرفته است و قایل به این مطلب هم نیست.»
نظارت استصوابی در تمام مراحل و به صورت عام است
سخنگوی شورای نگهبان در مورد ایرادی که از سوی علی مطهری به بررسی صلاحیت نامزدهای انتخابات مجلس وارد شده مبنی بر اینکه شورای نگهبان بعد از مدت زمان تعیین شده نمیتواند نسبت به بررسی صلاحیتها ورود کند، گفت: «آنچه ما از کلیات قوانین داشتیم و قبلا هم شورای نگهبان براساس آن عمل میکرد، شورای نگهبان نظارت استصوابی را برای خودش قایل است و با تفسیری که از اصل ٩٩ قانون اساسی کردهاند و قانونی هم که در مجلس به تصویب رسیده، نظارت استصوابی در تمام مراحل و به صورت عام است و وقتی نظارت به صورت عام و تمام مراحل باشد، شما میتوانید در موقع انتخابات هم پس از اینکه ظرف قانونی هم تمام شد، اعلام نظر کنید؛ شاهد این مساله رویهای است که شورای نگهبان از ابتدا تاکنون داشته است.»کدخدایی بهترین راهکار برای جلوگیری از ثبت نام هزاران نفری برای انتخابات ایران را در تعریف نظام حزبی دانست تا احزاب با شورای نگهبان در مراحل انتخابات روبهرو شوند. وی ادامه داد: «در نظام حزبی، به عنوان مثال به جای اینکه با ١٢ هزار ثبتنامکننده سر و کار داشته باشیم، مثلا با ١٠ حزب روبهرو هستیم و مابقی موارد و
بررسی صلاحیتها به نوعی در دل احزاب جای میگیرد. بنده معتقدم که در شرایط نظام حزبی، احزابی که در چارچوب نظام فعالیت میکنند، تعهد میدهند و آینده خود و کشور، برایشان مهم است، به طوری که پالایشهای اولیه در درون احزاب صورت میگیرد. نظامهای حزبی در کشورهای مختلف اجازه نمیدهد که بیش از اندازه قابل توجهی کاندیدا ثبتنام کند و نامزد انتخاباتی داشته باشند.»
به لاریجانی گفتم که برای اصلاح قانون انتخابات باید کار مضاعفی انجام شود
کدخدایی با اشاره به اینکه نمیدانم اصلاح قانون انتخابات به سال ٩٦ میرسد یا خیر، اظهار کرد: «تلاش این است که این کار بشود، آن چیزی که در مجمع تشخیص مصلحت نظام مطرح شده، تقریبا مراحل نهاییاش طی شده است، اما نیازمند مصوبه مجلس نیز هستیم. بنده با رییس مجلس هم صحبتهایی در این باره داشتهام و به وی عرض کردم که اگر تلاش مضاعفی صورت گیرد، شاید بتوانیم برای انتخابات آینده هم حداقل بخشهایی از قانون انتخابات را داشته باشیم که بتواند تا حدودی آن را نظاممند کند، در صورتی که موضوع را رها کنیم، طبیعتا به انتخابات آینده نمیرسد.»
انتخابات الکترونیک مطالبه شورای نگهبان از دولت است
کدخدایی انتخابات الکترونیک را مطالبه اصلی شورای نگهبان از دولت خواند و گفت: «ما اصرار داریم که انتخابات حتما به دلیل محاسنی که دارد و مشکلاتی که امروز وجود دارد و در عمل برطرف میشود، به صورت الکترونیک برگزار شود، اما نباید ما این مطالبه را در زمان خیلی اندک و دقیقه ٩٠، مطرح کنیم. مقام معظم رهبری تعبیری که به کار بردند، تعبیر بسیار دقیق و سنگینی برای همه است، حقالناس بودن آرا، در واقع وزن رای مردم را نشان میدهد که به هیج وجه نمیشود از آن گذشت، بنابراین همه اینها برای شورای نگهبان مهم است، ما نظرمان در گذشته این بود که دوستان وزارت کشور در یک فرصت موسع مباحث فنی، قانونی و زیرساختهای انتخابات الکترونیک را تعریف و ارایه کنند و مقدمات کار هم فراهم شود». وی افزود: «مشکلی که ما با آن مواجه هستیم این است که نزدیک زمان برگزاری انتخابات که میشود، با عجله میگویند که مواردی از انتخابات الکترونیک را صرفنظر کنیم و مابقی را نیز نادیده بگیریم و سپس به شب انتخابات که میرسیم، میبینیم هیچ چیزی آماده نیست، طبیعتا ما به دلیل اینکه وظیفه صیانت از آرای مردم را بر عهده
داریم، نمیتوانیم اجازه دهیم که آرای مردم به راحتی خدایی ناکرده دستخوش مشکلاتی شود. «دوستان ما در معاونت اجرایی و انتخابات شورای نگهبان مشغول کار هستند و قرار شده که جلسات کارشناسی در این زمینه برگزار شود، اگر اشکالاتی را که شورای نگهبان وارد کرده، برطرف کنند، قطعا انتخابات به صورت الکترونیک برگزار میشود و هیچ مانعی وجود ندارد.»
شورای نگهبان تابع فضای سیاسی و جناحی نیست
کدخدایی با بیان اینکه شورای نگهبان وظیفهاش اظهارنظر کارشناسی است و این اظهارنظر نباید تابع فضاهای سیاسی، جناحی و امثال آن قرار گیرد اظهار کرد: هر آنچه قانون مقرر کرده است، مخصوصا در رابطه با شورای نگهبان و قانون اساسی، ما باید تابع آن باشیم و براساس آن عمل کنیم. برخی دوستان سوالشان این بود که شورای نگهبان ممکن است به این طرف یا آن طرف و یا به این فرد یا آن فرد تمایل داشته باشد که بنده مثال خود را زدهام. بنده در هر جایی که بودهام، در مورد روسای جمهور، روسای مجلس و قوهقضاییه و حتی اعضای شورای نگهبان، مطلبی را تشخیص دادهام و چنانچه براساس تشخیص کارشناسی درست بوده، آن را اعلام و از آن هم دفاع کردهام و هماکنون هم فارغ از اینکه مقامات در چه جایگاهی قرار دارند، از آن دفاع میکنم. طبیعت کار ما در شورای نگهبان همین است. باید تلاش کنیم که نظراتمان را براساس اصول و معیارهای قانونی ارایه کنیم؛ البته ممکن است در جایی اشتباهی هم صورت گیرد، به هر حال طبیعت انسان است و انسان غیرمعصوم نیز جایزالخطاست؛ ممکن است اشتباهی صورت گیرد که راهکارش این است که هرگاه متوجه شدیم، به
اشتباهمان اذعان و مساله را اصلاح کنیم.
منبع: اعتماد