انتخابات دور دوازدهم ریاستجمهوری بیآنکه هنوز کسی برای رقابت اعلام حضور کند، عرصه سیاستورزی کشور را به خود مشغول کرده است؛ مشغولیتی که مستقیم و غیرمستقیم پاستور را هدف قرار میدهد. چه مسائلی از جنس فیشهای حقوقی و موجسواریهای برخی جریانها برای تخریب دولت حسن روحانی و چه تردیدهای برخی چهرهها برای حضور در رقابت انتخاباتی، همگی معطوف به کرسی شخص اول اجرائی کشور است؛ با این تفاوت که دسته اول رنگ انتخاباتی خود را در جنجالهای رسانهای و سیاسی مانند فیشهای حقوقی، استتار میکنند. این گروه البته تاکتیکهای دیگری را هم مانند سفرهای استانی و نامهنگاری به سران کشورهای دیگر دنبال میکنند.
در میان گروه دوم هنوز کسی به طور رسمی اعلام حضور نکرده است و چهرهها و جریانهای سیاسی ترجیح میدهند، روزهای سیاسی کشور را دستکم تا چند ماه دیگر محک بزنند و از دل آن تصمیم خود را بگیرند. با این حال تمام این تردیدها و تحریکها، بیش از همه در اردوگاهی جریان دارد که 24 خرداد سال 92 با تمام ژنرالهای انتخاباتیشان آمده بودند و دربرابر تنها نامزد اصلاحطلبان و اعتدالیون ناکام ماندند. حالا گمانهزنیها برای سواران پیشتاز اصولگرا در رقابت سال 96، ترجیعبند تحلیلهای سیاسی و رسانهای است. گستره تخمینها درباره گزینههای اصولگرایی، بیش از همه حول نامهای آشنای سالهای اخیر سیاست کشور میچرخد؛ احمدینژاد در صدر فهرست گمانهزنیها جا خوش کرده است، چهرههای دیگری همچون محمدباقر قالیباف، محسن رضایی، سعید جلیلی، محمدرضا باهنر، کامران باقریلنکرانی، حسن غفوریفرد هم نامشان در تحلیلها دیده میشود که پیش از این در گزارشهایی، تحرکات انتخاباتی اصولگرایان را بررسی کرده بود. در اردوگاه مقابل، اصلاحطلبان هم نسبت به انتخابات 96 بیتفاوت نیستند، با این تمایز که درحالحاضر صاحب کرسی اول اجرائی کشور برآمده از رأی بدنه اجتماعی اصلاحطلبان است. خرداد سال92، تدبیر خاتمی و هاشمی در ائتلاف روحانی و عارف و درنهایت کنارهگیری محمدرضا عارف به نفع حسن روحانی، نتیجهای را رقم زد که به هشت سال پاستورنشینی کامل جریان اصولگرا پایان دهد.
در تمام روزهای پس از 24 خرداد هم اصلاحطلبان به جای سهمخواهی از کرسیهای کابینه، ساز حمایت از دولت برای جبران خسارتهای بهجایمانده از دولت سابق را کوک کردند. اگرچه خاستگاه جناحی حسن روحانی، اردوگاه راست سنتی بود اما رنگ برنامهها، وعدهها و رویکردهای دولت یازدهم همسو با طیف اصلاحطلبی، توانست بدنه اجتماعی نیروهای تحولخواه را در حمایت از خود داشته باشد. با این حال آخرین سال دولت یازدهم، فرصت مناسبی است که نیروهای اصلاحطلب ارزیابی واقعبینانهای از عملکرد حسن روحانی و یارانش در این سه سال داشته باشند تا راهبرد انتخاباتی خود در سال 96 را بر پایههای عقلانی و همسو با منافع ملی بنا کنند؛ راهبردی که از سال 92 به این سو، در محور تحرکات انتخاباتی این جریان قرار گرفته بود و توانست نتایجی همچون 24 خرداد سال 92 و هفتم اسفند سال 94 را در پی داشته باشد.
اصلاحطلبان تا اینجای کار، بر حمایت از حسن روحانی در انتخابات 96 تأکید داشتهاند؛ هر چند این حمایت در بازههای مختلف، چاشنی انتقادی هم در خود میبیند و هر جا احساس شده دولت گامهای مؤثرتری میتوانست بردارد، به او گوشزد کردهاند، اما یک سؤال همچنان مطرح میشود که چرا اصلاحطلبان همچنان باید از حسن روحانی در انتخابات 96 حمایت کنند؟
عدهای گویا اجازه اهانت به روحانی را دارند
یک فعال سیاسی اصلاحطلب در پاسخ به این سؤال معتقد است دلیل حمایت از حسن روحانی در انتخابات 96 این است که او کارهایی را شروع کرده و باید آنها را به ثمر برساند، ضمن آنکه همچنان مورد حمایت جامعه ایرانی است. نجفقلی حبیبی میگوید: علاوهبرآن، معمول بوده که هر رئیسجمهوری دو دوره فرصت داشته باشد که ایشان شایستگی کافی را برای این کار دارد.
او در مورد رضایت از عملکرد دولت یازدهم نیز تأکید میکند: «امور نسبی است؛ با توجه به موانع و سختیها و مشکلات، ایشان تلاش میکند که بهآن توقعات برسد اما همه موانع را باید دید و مشکلات را سنجید؛ جامعه بهتر است که بهایشان فرصت بدهد تا کاری را که شروع کرده است، به اتمام برساند.» حبیبی در مورد شرایطیکه حسن روحانی در آن قرار دارد، اضافه میکند: «درحالحاضر آنقدر مشکلات سنگین است که حتی از سوی عدهای به ایشان اهانت میشود، عدهای گویا برای این کار اجازه دارند.»
منتظر عکس العمل رقیب هستیم
یک فعال سیاسی اصلاحطلب دیگر، نظر متفاوتی دارد، او اگرچه تلویحا حسن روحانی را گزینه اصلی جریان متبوعش برای رقابت انتخاباتی سال آینده میداند اما حمایت تام جریان اصلاحات از روحانی را موکول به نتیجه بررسی کارنامه عملکرد او میکند.
علی صوفی میگوید: «روحانی، دولت مستقر است و طبعا یکی از کاندیداهاست، مگر آنکه خلافش ثابت شود؛ آقای روحانی از طرف دیگر، کاندیدای اصلاحطلبان در سال 92 بوده است و بنابراین فرض بر این است که اصلاحطلبان همچنان حامی ایشان در دور دوم باشند.» او اضافه میکند: «البته آقای روحانی تاکنون مواضع و عملکردی داشته است که میتواند مورد نقد قرار بگیرد و زمانیکه مورد نقد قرار بگیرد، جنبههای مثبت و منفی دیده میشود، جنبههای مثبت آن میتواند برای عقبه رأی آقای روحانی امیدآفرین و جنبههای منفی آن یأسآفرین باشد و موجب ریزش رأی آقای روحانی شود.» به گفته صوفی، باید ارزیابی شود که کدام قسمت بر دیگری میچربد و نتیجه ارزیابی بههرحال چه معدلی را از کارنامه روحانی در معرض افکار عمومی قرار میدهد و آیا میتوان از این کارنامه بهطور کامل و یکجا دفاع کرد؟
وزیر تعاون دولت خاتمی، تأکید میکند: «بحث از اینجا شروع میشود که ما برای انتخابات سال 96 چگونه باید با آقای روحانی مواجه شویم که هم بتوانیم جامعه اصلاحطلبی را پای صندوقهای رأی بیاوریم و هم از مواضع اصلاحطلبان در حمایت از آقای روحانی یا حمایت مشروط از ایشان دفاع کنیم، بنابراین، این مسائل در آینده مشخص خواهد شد و در حال حاضر نمیتوان بهصورت قطعی در مورد آن نظر داد.»
اما سازوکارهای این کار از جمله مواردی است که صوفی در مورد آن میگوید: «بههرحال در درجه اول، نظر آقای خاتمی اهمیت دارد که برای جریان اصلاحطلبی، حجت است و در درجه دیگر شورایعالی سیاستگذاری، نماد وحدت است؛ به هر حال آقای خاتمی در اینگونه تصمیمها به اجماع اعتقاد دارد، کما اینکه در سال 92 و 94 هم این اتفاق افتاد که اجماع اصلاحطلبان، نقش تعیینکنندهای داشت و مردم در کنار اجماع اصلاحطلبان، به نظر سران اصلاحطلبان نظر مثبت داشتند و نتیجه قابل قبولی حاصل شد؛ در آینده هم این روند را خواهیم داشت.»
با اینحال، این عضو شورای سیاستگذاری انتخاباتی اصلاحطلبان، یادآور میشود: «البته در کنار این، آنچه بسیار میتواند اثرگذار باشد، عکسالعمل رقبای ماست که آنها با ابزارهای قدرتی که در پیش دارند به چه سمت میروند. آیا انتخابات را رقابتی خواهند کرد یا خیر یعنی اینکه یک یا چند رقیب قدر را وارد عرصه رقابت میکنند یا اینکه دست به تخریب میزنند که با این تاکتیک، روحانی را از صحنه خارج کنند.»
صوفی ادامه میدهد: «بنابراین نوع مواجهه رقیب برای اصلاحطلبان اهمیت دارد، اگر دامنه تخریبها از سوی جریان رقیب گسترده شود و مشخص شود که جناح مقابل، گزینه قابلتوجهی برای انتخابات ندارد و فقط میخواهد با تخریب، آقای روحانی از صحنه کنار گذاشته شود؛ این مسئله با منافع ملی کشور سازگاری ندارد و در این شرایط اصلاحطلبان بر جنبه حمایتی از آقای روحانی پافشاری میکنند اما اگر بحث فقط بحث رقابت باشد، شاید شرط و شروطها بیشتر شود.»او در مورد روند تصمیمگیری اصلاحطلبان در انتخابات ریاستجمهوری یازدهم، یادآور شد: «در انتخابات 92، همه چیز در یک بازه زمانی کوتاه اتفاق افتاد، ظرف چند روز در صحنه انتخابات، دو نفر که میتوانستند مورد توجه اصلاحطلبان باشند، باقی ماندند؛ یکی آقای عارف از اصلاحطلبان بود و یکی آقای روحانی که ادعای اصلاحطلبی نداشت. در این شرایط باید سریع تصمیم گرفته میشد اما حالا مجال کافی برای آن هست که دقت کار بالا رود و جزئیات برنامه آقای روحانی در چهار سال آینده را با دقت مورد بررسی قرار بدهند و آن مواردی که قابلقبول نیست با تعامل با ایشان مطرح کنند.» حالا در ماههای منتهی به انتخابات، باید منتظر ماند تا دید موضع انتخاباتی اصلاحطلبان چه اندازه میتواند معطوف به تأمین مطالبات جریان اصلاحات و تحقق خواستههای بدنه اجتماعی این جریان باشد.
منبع: روزنامه وقایع اتفاقیه