با گذشت نزدیک به 7 ماه از اجرای برجام، هرچند مقامات دولتی روند بهبود روابط بانکی ایران با دیگر بانکها جهان را مثبت ارزیابی میکنند، اما واقعیت نشان میدهد که سنگاندازی و عهدشکنی وزارت خزانهداری آمریکا از یک سو و انفعال مدیران ارشد بانک مرکزی و شبکه بانکی کشور از سوی دیگر باعث شده تا مطالبات بانکی برجام در حد انتظار محقق نشود و خطر جدی وجود دارد با روند کنونی، دولتهای غربی به ویژه آمریکا با خرید زمان، از اجرای تعهدات خود طفره بروند.
به گزارش جماران، در حالی که منتقدان برجام با استناد به گزاره «تقریبا هیچ» ولیالله سیف، رئیس کل بانک مرکزی همچنان بر عدم تعهدات کشورهای 1+5 تاکید میورزند و تحولی در گشایش روابط بانکی ایران و جهان نمیبینند که دولتیها و مدافعان برجام افزایش صادرات نفت را دستاورد قابل ملموس برجام عنوان میکنند و تاکید دارند که روابط کارگزاری بانکی در حال افزایش است و به زودی بانکهای بزرگ دنیا همکاری خود با ایران را آغاز خواهند کرد. اما روایت دیپلماتها از وضعیت روابط بانکی کشور با بانکهای دیگر کشورها نشان میدهد که راه طیشده برای رسیدن به نقطه مطلوب همچنان با دستاندازهایی مواجه است.
روایت دیپلماتها از برجام و بانکها
وزارت امور خارجه 26 تیرماه امسال با انتشار دومین گزارش از وضعیت اجرای برجام «دسترسی بانک مرکزی به وجوه مسدودشده خود در زمان تحریمها» را از مهمترین شاخصهای رفع تحریمها دانسته است در حالی که در همان گزارش آمده است: برقراری ارتباطات بانکی در حال گسترش بوده البته بانکهای کوچکتر با رغبت بیشتری وارد تعامل شده ولی بانکهای بزرگتر برقراری روابط بانکی را منوط به انجام بررسیهای بیشتر نمودهاند. سوال اصلی این است که «بررسیهای بیشتر» بانکهای بزرگ دنیا برای نشان دادن چراغ سبز برای همکاری با بانکهای ایران چه زمان طول خواهد کشید و آیا کلید تبدیل چراغ قرمز به چراغ سبز تنها در اختیار وزارت خزانهداری آمریکاست و اعضای دیگر حاضر در مذاکرات هستهای مسئولیتی برای فشارآوردن یا عمل به تعهدات خود ندارند؟
سیف دوباره به لندن میرود؟
فراموش نباید چه چندی قبل در نشست جان کری وزیر امور خارجه آمریکا با بانکداران اروپایی، این بانکداران بزرگ اروپا بودند که تعهد لفظی و چراغ سبز سیاسی دولت آمریکا برای همکاری به ایران را جدی نگرفتند چه اینکه این مقام آمریکا تلاش کرد تا توپ را به زمین بانکهای اروپایی بیاندازد. اردیبهشت امسال جان کری در نشست با مدیران ارشد 10 بانک بزرگ اروپا اعلام کرد: تا زمانی که بانک ها با احتیاط لازم فعالیت های عادی خود را انجام دهند و احتیاط کنند که با چه کسی تجارت می کنند ، در معرض مجازات قرار نخواهند داشت. اما بانکداران اروپا به جای اعتماد به گفته وزیر خارجه آمریکا واقعیت را در نظر گرفتند و خواستار خواستار ضمانت کتبی آمریکا درباره مبادله با ایران هستند. همان زمان بود که خبرگزاری آسوشیتدپرس خبر داد: «دولتها، بانکها و سایر شرکتهای خارجی خواستار توضیح کتبی از وزارت خزانهداری آمریکا - یعنی اساساً ضمانتی مبنی بر عدم مواجه شدن با تحریمهای آمریکا - هستند. اما واشنگتن تمایلی به انجام این کار ندارد، زیرا نمیخواهد اینطور به نظر برسد که در زمینه جریمههای قاطعانهاش درباره رفتارهای غیرهستهای، نرمش به خرج میدهد.»
این در حالی است که اوایل اردیبهشتماه امسال پس از دیدار محمد جواد ظریف وزیرخارجه ایران به جان کری همتای آمریکاییاش تفاهم شده بود«برای پیگیری موثرتر حل مشکلات، یک گروه کاری ویژه برای تضمین اجرای لغو تحریم ها تشکیل شود که بتواند با تمرکز بیشتر بر روی مباحث اجرایی، مشکلات فرا روی ایران را حل و فصل کند.»
از تنفس موقت تا لغو نشست مهم
بیش از یک ماه از نشست بانکداران بزرگ اروپا با وزیر خارجه آمریکا گذشت تا اینکه قرار شد در هفته پایانی تیرماه امسال نشستی با هدف برطرف کردن موانع روابط تجاری ایران و بانکهای بینالمللی برگزار شود. ولی الله سیف برای همین منظور راهی اروپا شد اما تحولات سیاسی در انگلیس و انتخاب ترزامی به جای دیوید کامرون به عنوان نخست وزیر این کشور باعث شد تا نشست مهم بانکی در لندن به تعویق بیافتد و ایران همچنان در انتظار باقی بماند. البته رئیس کل بانک مرکزی تلاش کرد تا از مثبت بودن ملاقاتهای خود در لندن سخن بگوید و تاکید کرد: علت عمده لغو این نشست شرایط خاص سیاسی در انگلیس و سرعت تحولات در این کشور بود، ملاقات های خوبی در لندن داشته است مذاکرات مثبتی صورت گرفت و نشست بانکی در لندن، بزودی برگزار خواهد شد.
مطالبات بانکی را جدی بگیرید
زمان به سرعت میگذرد و انتظار برای اجرای تعهدات برجام طرف غربی در حال افزایش است؛ اما خطر اصلی این است که طرف مقابل به جای وفای به عهد به تحریمهای غیربرجامی استناد کند و با چاشنی لزوم رعایت استانداردهای جهانی عرصه بانکی از جمله اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و مبارزه با تامین مالی تروریسم و بهانه کردن عقبافتادگی بانکهای ایران از مقررات بینالمللی، در مسیر بهبود روابط بانکی ایران با جهان دستاندازهای جدیدی را ایجاد کند. انتظار از دیپلماتها و بانکداران این است که هم سطح مطالبات از کشورهای طرف مذاکره را افزایش دهند و دیپلماسی گسترده بانکی راه بیاندازند تا ناهمواریها و دستاندازها برداشته شود و هم اینکه خلا استفاده نکردن از ظرفیتهای کارشناسی بانکداران در جریان مذاکرات هستهای دستکم در اجرای برجام جبران شود. محدود کردن مذاکرات برای رفع تنگناهای بانکی به دیپلماتها و مشورت خواستن کنترل شده از مقامات بانک مرکزی و در حاشیه قرار دادن خبرگان بانکی ایران که با ابعاد فنی و حقوقی همکاریهای بانکداری بینالمللی آشنایی دارند، یک خطای بزرگ محسوب میشود. به جای نشستن باید برخاست و مطالبه کرد؛ گسترش روابط بانکی
ایران با بانکهای جهان آنهم پس از پذیرش برجام به واقع یکی از حقوق مسلم ما ایرانیان است.
منبع: تابناگ