پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران- نشست سه جانبه سران ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان در حالی امروز به میزبانی باکو برگزار میشود که اهمیت این اجلاس در شرایط حساس منطقه از سه منظر قابل تحلیل است؛
- پروژه کریدور شمال - جنوب یکی از مهمترین محورهای مورد بحث در این نشست است. یعنی موضوعی که مسأله همکاریهای روسیه، جمهوری آذربایجان، ایران و مجموعه کشورهایی که در جنوب آسیا واقع شدهاند را مورد توجه قرار میدهد. ایران در شرایط کنونی با جمهوری آذربایجان برای ایجاد خطوط راهآهن بین رشت و بندر آستارا در جمهوری آذربایجان به توافق رسیده است تا مبادله کالا میان دو کشور تسریع شود. خطوط ارتباطی که در نهایت با همکاری ایران، روسیه و آذربایجان میتواند مسکو و باکو را به اقیانوس هند و خلیج فارس متصل کند. باکو اعلام کرده است که صد میلیون دلار در این پروسه هزینه خواهد کرد و روسیه هم که تا یکی دو سال گذشته صرفا از این مسأله استقبال کرده بود حالا به طور عملیاتی وارد ماجرا شده است. این همکاری سه جانبه اگر بعداًٌ به ورود ارمنستان و گرجستان چه در سطح روابط دوجانبه با ایران و چه به صورت دسته جمعی بینجامد به شکلگیری همکاریهای جدید در منطقه کمک میکند در حالی که قبلاً این موضوع امکانپذیر نبود. این در حالی است که در گذشته هم این اقدامات انجام شده اما مورد پیگیری قرار نگرفته بود. نشست سه جانبه وزرای خارجه سه کشور ایران،
آذربایجان و روسیه در فروردین ماه گذشته در باکو مقدمه دیدار سران را فراهم کرد تا توافقاتی که تاکنون روی کاغذ مانده است وارد فاز عملیاتی شود.
- قفقاز جنوبی برای ایران حوزه مهمی محسوب میشود زیرا دسترسی ایران به اروپا را فراهم میکند. یعنی در حالی که ایران برای حمل و نقل ریلی و زمینی تنها به ترکیه اتکا دارد، در صورت توافق با جمهوری آذربایجان، راههای ارتباطیاش به اروپا، روسیه و شرق اروپا برقرار میشود که از منظر ژئوپولتیک و ژئواکونومیک از امتیازات زیادی برخوردار میشود. این در حالی است که تهران در مناسبات خود با ارمنستان و آذربایجان سیاست موازنه را در پیش گرفته است و این رویکرد کمک زیادی به نقش آفرینی فعالش در این بخش از منطقه میکند اما مسأله اینجاست که باکو تا زمانی که موضوع قره باغ حل نشود خیلی از همکاری سه جانبه میان ایران، ارمنستان و آذربایجان استقبال نخواهد کرد.
بنابراین حضور مؤثر روسیه میتواند نقش مثبتی را برای نزدیکتر کردن این کشورها برای همکاری بیشتر فراهم کند. - نشست باکو از منظر سیاسی پیام آور صلح و دوستی است. هر نوع ناامنی در قفقاز جنوبی یعنی در ارمنستان، آذربایجان و گرجستان به زیان روسیه و ایران است و بنابراین این دو کشور کمک زیادی به حل بحران قره باغ در جهت ایجاد امنیت منطقه انجام میدهند. از طرف دیگر این نشست فرصت خوبی برای بررسی آخرین تحولات ترکیه پس از شکست کودتا در این کشور نیز به حساب میآید. زیرا قرار است یک روز بعد از نشست سران در باکو، پوتین و اردوغان در اجلاس سن پترزبورگ در روز سهشنبه هفته آینده پس از مدتها تیرگی روابط با یکدیگر، دیدار داشته باشند. همچنین رئیس جمهوری ارمنستان نیز قرار است بعد از این ملاقات به مسکو برود و با پوتین دیدار کند. مجموعه این تحولات نشان دهنده آن است که نشست باکو علاوه برآنکه راهبرد توسعه همکاریهای شمال و جنوب را دنبال میکند به دنبال ایجاد صلح و ثبات در منطقه قفقاز جنوبی است.
حسن بهشتی پور، کارشناس مسائل بینالملل
منبع: روزنامه ایران