پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران: پژواک بمب در سوریه هنوز شنیده میشود. مدت زیادی از آغاز جنگ داخلی در سال ٢٠١٢ در این کشور نمیگذرد، اما این مدت، برای کودکانی نصف عمرشان است. کودکانی که از آغاز بحران سوریه، حدود ١٢هزار نفرشان کشته شده و بیش از ٢,٣میلیون نفر مجبور به ترک کشور شدهاند. حدود یکچهارم مدارس سوریه، مورد اصابت بمب و گلوله قرار گرفته است و آسیب دیدهاند که نمیشود مورد استفاده قرار گیرند. از آغاز جنگ سوریه، حدود ٥٠هزار معلم فرار کرده یا کشته شدهاند.
در سال ٢٠١٥، تنها ٢میلیون کودک در سن مدرسه در سوریه بودند که به مدرسه نمیرفتند. خبر خوب این است که همچنان ٣,٨میلیون کودک در مدارس تحصیل میکنند. «حنا سینجر»، مدیر محلی یونیسف به گاردین میگوید: «تحصیل در سوریه زیر آتش است.» او میگوید که سوریه و کودکان سوری زخم خوردهاند، اما «تنها جایی که میتوان آنها را خندان دید، در مدرسه است.»
به گزارش جماران به نقل از خبرگزاری الجزیره، در حملات هوایی روسیه و پیشروی نیروهای مدافع بشار اسد در سوریه، همچنان بعضی از دانشآموزان بر رفتن به مدرسه اصرار دارند. یکی از این مدارس در حلب است که باوجود خطرات زیاد، دانشآموزان و معلمان، کماکان برای تعلیم و تعلم به مدارس میآیند.
نیروهای طرفدار بشار اسد با حمایت از حملات هوایی روسیه، به دنبال پس گرفتن مناطقی از سوریه هستند که همچنان به دست شورشیان است. یکی از این مناطق، حلب است. این استان به دو بخش تقسیم شده که یکی در دست نیروهای دولتی و حامیانش است و دیگری در دست شورشیان. بسیاری از مدارس در این استان با وجود جنگ، همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند. بعضی از این مدارس به خاطر محافظت از جان دانشآموزان و معلمان در مقابل بمبها، به زیر زمین منتقل شدهاند.
حضور اندک دانشآموزان، برنامههای درسی توسعهنیافته، کمبود منابع مالی و ادامه حملات هوایی بر سر مدارس، موانع زیادی بر سر راه دانشآموزان قرار داده است. «سمیر الاطرش»، نوجوان ١٦ساله، دانشآموز دبیرستانی در منطقه تحت کنترل تروریستها است. او در میان آوار و خاک که ٥سال است سوریه را فراگرفته، برای رسیدن به مدرسهاش پیاده میرود. سمیر میگوید: «مدرسه رفتن، بسیار دشوار است؛ چراکه من و همکلاسیهایم ٢سال نتوانستیم مدرسه برویم.» اشاره سمیر به این موضوع است که مدارس از سال ٢٠١٢ تا ٢٠١٤ تعطیل شد.
سمیر ادامه میدهد: «اکنون وضع بهتر شده، چراکه مدارس باز شده است. گرچه همچنان بمباران و حملات ادامه دارد، اما هرچه باشد بهتر از این است که مدرسهای برای رفتن نباشد.» او میگوید: «من میخواهم در آینده مهندس شوم. تنها همین دلیل است که باعث آمدن من به مدرسه میشود، وگرنه چرا باید خطر مدرسه رفتن را به جان بخرم؟ پدرم میگوید که آینده خوب، نیازمند کار سخت و فداکاری است.»گرچه همه والدین، مانند پدر سمیر فکر نمیکنند. بعضی از والدین از زمان آغاز جنگ داخلی در سوریه در سال ٢٠١٢، مانع رفتن فرزندانشان به مدارس شدهاند. ساکنان حلب میگویند که مدارس توسط دولت و همپیمانان اسد هم هدف بمباران قرار میگیرد. در محله سوکری که در کنترل نیروهای شورشی است نیز «شادی العقا»، دختر ١٥سالهای هست که در کنار پدرش در کافهای کار میکند. گرچه «شادی» میخواهد که روزی معلم شود، اما پدرش او را از رفتن به مدرسه بازمیدارد. پدر میترسد که به فرزندش آسیبی برسد.پژوهشی که توسط نهاد غیردولتی (ان.جی.او) «کودکان را نجات دهید» صورت گرفته، نشان میدهد که از سپتامبر ٢٠١٥ تا فوریه ٢٠١٦ (طی ٤ ماه) بیش از ٣٠ مدرسه در حلب مورد حمله و بمباران قرار
گرفته است. آغاز حملات هوایی روسها در اواخر ٢٠١٥ نیز موجب مرگ ١٥ کودک در حلب شد. جابهجایی دایم خانواده شادی از سال ٢٠١٢، درس خواندن را برای او دشوار میکرد، بنابراین مجبور به ترک تحصیل شد. شادی میگوید: «معلوم است که دوست دارم در اولین فرصت ممکن به مدرسه برگردم. اما پدرم دایما به من میگوید که مدارس توسط دولت اسد بمباران میشود. پدرم من را میترساند و میگوید که حتی ماندن در خیابان از رفتن به مدرسه امنتر است.»در این میان، گرچه وضع امنیت بهبود پیدا کرده است اما معلمان و مدیران نیز از حمله و آسیب دیدن مدارس و دانشآموزان تاسف میخورند. «مجید مرآیی» معلم زبان انگلیسی است که حدود ٥٠ دانشآموز در منطقه تحت کنترل شورشیان در حلب دارد. گرچه مدرسه او مستقیما مورد حمله یا اصابت بمب قرار نگرفته است، اما او میگوید رفتار دانشآموزانش از آغاز جنگ در این کشور تغییر کرده است: «بسیاری از آنها، مثل یک انسان بالغ رفتار میکنند. شاید این موضوع در نگاه نخست، خوب به نظر بیاید، اما این موضوع قطعا تهدیدی برای کودکیشان است.» جنگ سوریه همه را تغییر داده است. «آمال محمد»، معلم دیگری است. او میگوید: «من سابق بسیار خشن و جدی
بودم، اما اکنون بسیار صبورم. اگر دانشآموزانم دیر به مدرسه بیایند یا تکالیفشان را انجام ندهند، میدانم که در چه وضعیتی زندگی میکنند و چه شرایطی را از سر میگذرانند.» مجید مرآیی میگوید: «از زمانی که حملات به مدارس شروع شد، بسیاری از بچهها مدرسه را ترک کردند. با این حال، شرایط اکنون بهتر شده و بعضی از دانشآموزان به مدارس بازگشتهاند.» این معلم میگوید که شرایط بهتر و ایمنتر به این خاطر است که بسیاری از مدارس از سال ٢٠١٥ به زیر زمین منتقل شدهاند: «سال گذشته (٢٠١٥) حملاتی صورت گرفت که هنوز هیچ مدرسهای در زیر زمین نبود. امروزه شرایط برای مدارس کموبیش بهتر شده است، اما بهطور عموم، همچنان شهر تحت حملات و بمباران قرار دارد.»«آیمان هاشم»، مدیر دفتر شورای آموزش و پرورش رایگان در استان حلب که مسئول قانونگذاری مدارس در مناطق تحت کنترل شورشیان است، میگوید: «ما به سازماندهی و بازسازی مراکز آموزشی بیشتری احتیاج داریم، چراکه بمبهای زیادی به مدارس اصابت کرده است». اما مقامات محلی اغلب فاقد منابع مالی برای بازسازی و ساخت مدارس جدید و اجرای برنامه رایگان آموزشی هستند. این موضوع کار شورای آموزش و پرورش رایگان
را بسیار دشوار کرده است. به این دلیل که باید حقوق معلمان و کارکنان را برای تدریس به دانشآموزان پرداخت کنند.
چگونه جنگ، کودکان را از مدرسه رفتن بازمیدارد؟
سوریه تنها کشور جنگزده نیست. عراق، افغانستان، یمن، اریتره و بعضی کشورهای دیگر نیز وجود دارند که مصداق کشوری جنگزده تلقی میشوند. گاهی میزان آن متفاوت است، اما یک موضوع مشترک در میان همه آنها وجود دارد و آن، این است که در این کشورها، کودکان بنا به دلایلی که در زیر میآید، از رفتن به مدرسه بازمیمانند: خراب شدن مدارس بهدلیل اصابت بمب و گلوله و موشک، رفتن به کلاس را ناممکن میکند. طی حملات، ممکن است یک معلم یا چندین معلم، کشته شوند، فرار کنند یا وادار به عضویت در نیروهای نظامی یا شبهنظامی شوند. نگرانی والدین نسبت به سلامت و ایمنی فرزندانشان باعث میشود که اجازه مدرسه رفتن به آنها ندهند. بیماریها و امراض، اعم از جسمی و روحی، کودکان را از رفتن به مدرسه بازمیدارد، چراکه دسترسی به خدمات بهداشتی و سلامت در مناطق جنگی بهراحتی ممکن نیست. ممکن است کودکان و خانوادههایشان مجبور به فرار یا ترک خانهها یا جابهجایی و اسکان در کمپهایی شوند که در آنها مدرسه یا شرایط تحصیلی وجود نداشته باشد.
جنگ میتواند باعث کشته یا جدا شدن افراد خانواده از یکدیگر شود که به نوبه خود، باعث آسیب دیدن درآمد آنها میشود. در چنین شرایطی، کودکان به جای مدرسه رفتن، مجبور به کار کردن میشوند یا در خانه میمانند و از بیماران یا فرد آسیبدیده مراقبت میکنند.
گم شدن کارتهای شناسایی در شرایط جنگی در بعضی موارد مانع ثبتنام مجدد در مدارس میشود.
منبع: روزنامه شهروند