پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران- مد روز در سبک اروپایی اواخر دوره قاجار به ایران آمد. در زمان سلطنت ناصرالدین شاه به واسطه نفوذ دخترش تاجالسلطنه که تحصیلکرده بود و از آزادی زنان ایرانی پشتیبانی میکرد، این مساله تسهیل شد. به طوری که می توان تاج السلطنه را اولین طراح مد لباس های ایرانی- اروپایی دانست. او در خاطراتش از لباسهایی سخن به میان آورد که در سبک و رنگهای روشن تجلی اروپاییها بود. معرفی جامه اروپایی به زنان دربار تدریجی بود و از اواخر قرن نوزدهم شروع شد که شامل انطباق با سبک سنتی است. امروزه صنعت پوشاک ایران چشم به راه طراحان لباس است. در ایران به دلیل وجود محدودیت های دینی در بحث پوشش، وجود طراحان مد و لباس توانمند که بتوانند متناسب با فرهنگ و آیین ما طرح های نو و جذابی را ارائه دهند، بسیار ضروری است. متاسفانه در حال حاضر در کشور ما به دلیل کمبود طراحان لباس و همچنین فاصله کارشناسان این حرفه با صنعت پوشاک، بازار لباس ایران تبدیل به جولانگاهی برای برندهای برون مرزی شده که این امر تبعات اقتصادی کسترده ای ایجاد کرده و سبب خروج کلان ارز از کشور و کاهش بهره وری تولیدات داخلی شده است.
این روزها بازار اعتراض و پیشنهاد و نظر درباره ی لباسهای طراحی شده برای المپیک داغ است. به تازگی در اختتامیه ی جشن سینمایی «حافظ» نیز شاهد طراحی های عجیب و خاص لباس های بازگیران و هنرمندان بودیم. به نظر می رسد به دنبال حضور پررنگ هنرمندان ایرانی در فرش قرمز جشنواره های جهانی فیلم و برگزاری جشنواره های داخلی سینمایی، طراحی حرفهای لباس و استفاده از طراحان حرفه ای برای طراحی و دوخت لباسهای خاص مناسب برای مراسم مختلف به امری فراگیر تبدیل می شود. باید دید خطر کردن برای متفاوت بودن نشانی از نمایش پیام یا نماد خاص یا بازتابی از شخصیت هنری و روح آرمانگرای صاحبانش خواهد بود؟
سمت و سو داشتن سیاستگذاریها
آزاده زیرک پور، کارشناس ارشد طراحی پارچه و لباس دربارهی سیاستهای دولتی در طراحیهای اخیر به «ابتکار » گفت: « مهم ترین مشکلی که با مسئولین داریم این است که حمایتهایشان سمت و سو دارد. وقتی آقایان کواکبیان و قبادی که مسئولین بخش سازماندهی مد و لباس هستند معتقدند طراحی لباس به سلیقهی مسئولین ربط دارد نه نظر حرفهای طراحان یا نیاز مصرف کنندگان، برای جولان خلاقیت و ایدههای جدید راهی باز نمیشود.» وی ادامه داد: «حمید قبادی دبیر کارگروه ساماندهی مد و لباس اوایل طرحهای خوبی داشت، مانند طرح تاسیس خانهی مد با هدف بهبود شیوهی پوشش، ولی متاسفانه ایدهها در این مکانها کم کم سمت و سو گرفت و سلیقهای شد. البته بی انصافی است اگر نگوییم که خوشبختانه آقای قبادی از تولیدکنندههای داخلی حمایت میکنند.»
رقابتهای نابرابر
این استاد دانشگاه با اشاره به عدم اختصاص بودجه به طراحهای حرفهای و تولیدکنندگان لباس، بیان کرد: « به نظر من ایران هنوز باید روی بهبود الگوها و آموزش این هنر و حرفه انرژی و سرمایه گذاری کند. منطقی است که در مرحلهی اول باید شناخت پیدا کنیم بعد بازسازی یا خلق.» وی تاکید کرد: « یکی دیگر از مشکلات کسانی که وارد این حرفه میشوند رقابت نابرابر با بازاریان سودجویی است که هیچ ارزشی برای وجه هنری کار آنها قائل نیستند. همچنین دورههای آزاد آموزشی و کارگاههای خصوصی هم شهریههای گرانی دارند هم طرحهای بازاری به هنرجویان آموزش میدهند. علاوه بر رقابتهای اقتصادی، تابوی فرهنگی اصطلاح مد و لباس مانع بزرگی است برای دانشجویان این رشته.»
آموزش، ضامن ادامهی حیات حوزهی مد ولباس
مدرس خانه مد و لباس صنعت و معدن برنامه ریزی روی بخش آموزش را برای ادامهی حیات صنعت مد و لباس حیاتی دانست و گفت: « کسی که دانش و تجربهی طراحی را داشته باشد باید بتواند با کمک سواد آکادمیک این دو را با هم ترکیب کند. فقط در این صورت میتواند طرح موفق و قابل اجرایی ارائه کند.» زیرک پوراضافه کرد: «مشکل آموزش طراحی لباس این است که به شیوهی استاندارد انجام نمیشود. مدرسهای کمی داریم که درس خواندهی اروپا باشند.» این کارشناس حوزهی مد و لباس با اشاره به وضعیت آموزشی این رشته اظهار کرد: « در حال حاضر آموزش آکادمیک در حوزهی طراحی لباس وضعیت خوبی دارد. مسئولین این رشته موفق شدهاند دورههای آموزشی خود را با دورههای اروپایی و امریکایی وفق دهند. مخصوصاً در دانشگاهها کلاسها حرفهای برگزار می شود. دانشجویان رشتهی طراحی مد ولباس در سایهی این آموزشها سواد بصری مناسبی پیدا میکنند.» او تاکید کرد: « البته واحدهای مد برای دانشجویان طراحی لباس کم است. بسیار مهم است که دانشجویان مد را بشناسند و قادر باشند المانهای فرهنگی ایرانی را عمیق و لایه لایه در تمام تاریخ بررسی کنند.» این کارشناس در این زمینه توضیح داد:« مهمترین معضلی که در اثر عدم شناخت مد به وجود آمده، رواج اصطلاحات غلطی برای مباحث کارشناسی مانند (آسیب شناسی مد در جامعه) است. این جمله کاملاً اشتباه است. مد چیزی است که از دل مردم میآید. مگر میشود که چیزی از دل مردم بیرون بیاید و همزمان به آنها آسیب برساند؟! عدم شناخت اصطلاحات اولیهی این رشته منجر به چنین استنباطهای غلط و غیرحرفهای شده است. برای جلوگیری از بروز چنین اشتباهاتی لازم است معضلات فرهنگی باید به شکلی عمقی تر و ریشهایتر بررسی شود.»
کجسلیقگی مردم
مدیرعامل شرکت «ارگ مد آبانی نیت» در ادامهی سخنانش یادآور شد: « اولین قدم برای به دست آوردن بازار داخلی لباس این است که حوزه ی تواناییهای بی رقیب خود را شناسایی کنیم.
به عنوان مثال ما در لباسهای مجلسی و شب با بازار درجه سه ترک هم نمیتوانیم رقابت کنیم، ولی در پوشش مانتو که مخصوص ایران است، نباید اجازه فعالیت و محدود کردن بازار را به بازار ترک و چینی بدهیم؛ چون در زمینهی مانتو طرحهای ایرانی واقعاً قوی هستند و طراحهای داخلی در چند سال اخیر تواناییهای خود را در این زمینه به خوبی به نمایش گذاشتهاند.» وی افزود: « اگر در راستای ایرانیزه کردن لباسها سرمایهگذاری کنیم به موفقیتهای چشمگیری دست پیدا میکنیم. برای نمونه اگر از سربندهای ایرانی قدیمی مثل لچک استفاده کنیم با نقوش ایرانی اصیل، مسلماً بازخوردهای خوبی خواهیم داشت. با تداوم این تلاشها و فرهنگ سازیها تابوهای پوششی شکسته شده و شاهد تغییر و تنوع در پوشش مردم خواهیم بود.» زیرکپور در ادامه با اشاره به پائین بودن کیفیت سلیقهی مردم گفت: «الان سلیقهی مردم خیلی بد است. مثلاً تازگی در لباسهای عروس طرحهای گوتیک و ویکتوریایی قرن هفده اروپا را استفاده میکنند؛ بدون آگاهی از ریشهی فرهنگی این ایده و جنبههای زیبایی شناختی. وقتی سطح آموزشی بالا رود و هنرجویان بدانند چه طرحهایی اصولی و صحیح هستند، مردم هم کم کم از
آنها که متخصص این کاراند یاد میگیرند. در این حالت دیگر از اروپاییها پیروی کورکورانه و بدون شناخت نمیکنند و رو میآورند به طرحهای ایرانی.»
حواشی طراحی لباسهای المپیک
مسئول خانهی مد شهرکرد در واکنش به حواشی طراحی لباسهای المپیک گفت: «خانم آرمین اصلاً طراح لباس نیست. دارد تجربی کار می کند و دانش آموختهی دانشگاه نیست. آقای کفاشیان میرود سراغش و از او میخواهد با بودجهی بسیار ناچیز روی این پروژه کار کند. او هم با تجربهی کم خودش طراحی میکند. به نظرم مساله این نیست که چرا این خانم این طراحی ضعیف را ارائه داده، مشکل سپردن چنین طراحی مهمی به یک غیرحرف های است. کاری که مسئولان مسبب آن هستند.» زیرک پور دربارهی اشکالات این طرحها بیان کرد: « استفاده از موتیفهای اسلامی و شاه عباسی برای لباس اشل خاصی دارد. در این طرحها این موتیفها درشتتر از حد استاندارد بود ولی همنشینی رنگی باعث شده بود به چشم نیایند. رنگ بیفام بود و در سطح درستی هم استفاده نشده بود. در دوخت لباسها نیز برشهای کلاسیک دههی هفتاد میلادی استفاده شده بود که الان در سراسر جهان منسوخ شده و البته ایرادهای دوختی در پیادهسازی طرح اولیه کاملاً مشخص بود.»
طرحهای پیشنهادی کامران بختیاری
این استاد دانشگاه در بارهی طرحهای پیشنهادی کامران بختیاری گفت: « یک طراح حرفهای باید پروسهی کارش را نشان دهد. به عنوان مثال آقای کامران بختیاری تمام مراحل طراحیاش و حتی روش دوخت را در سایتش به نمایش گذاشته است. در کارش المانهای کاملا ایرانی با سطوح رنگی عالی استفاده شده است. استفاده از حرف وی به معنای ویکتوری یا پیروزی در کنار خطوط نستعلیق و استفاده از سه رنگ پرچم ایران خلاقانه است و برشها و دوخت آنها شیک و رسمی است. ولی خب باید در نظر داشت که ایشان بدون چشمداشت بدون بودجه این طراحیها را انجام داده و باعث تاسف است که طراحی لباسهای تیم ملی ایران که قرار است در سطح جهانی نمایندهی ایران و فرهنگ غنیاش باشند، فاقد حمایت مالی است.» زیرک پور در ادامه با اشاره به مهجور بودن طراحهای حرفهای اضافه کرد: «حرفهایها باید شناخته شوند. آقای بختیاری قبلاً شناخته شده نبود. باید فضایی به این طراحهای خلاق داد تا کارشان را ارائه دهند وعلاقهمندان بتوانند آنها را بشناسند و از طرحهایشان استفاده کنند.»
لباسهای هنرمندان در جشن «حافظ »
این کارشناس ارشد طراحی مد و لباس در پایان با اشاره به طراحی لباسهای هنرمندان در مراسم اختتامیهی جشن سینمایی «حافظ »، گفت: « در چنین مراسمی که الگو گرفته از فرش قرمز یا همان ردکارپت غربیهاست، بستگی دارد هدف ما از طراحی لباس چه باشد. ممکن است هدف طراحی لباس بهبود شیوهی پوشش باشد یا فقط خلاقیت. حتی ممکن است المانهای اروپایی بدون تغییر استفاده شود، بدون توجه به کارایی آن و فقط با هدف خاص بودن. ولی خب تلاشهای خوبی در این زمینه صورت گرفته و نمونههای خوبی هم دیده میشود. مثلاً لباسهای مهتاب کرامتی آزاد و راحت هستند و در طراحی آنها از المانهای ایرانی به درستی و هنرمندانه استفاده شده است. همچنین میتوانم به لباس نفیسه روشن اشاره کنم که نمایی از برج آزادی را به تصویر میکشید و علاوه بر زیبایی حاوی مفهوم و نماد بود.»
منبع: روزنامه ابتکار