پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، حضور ١٠ هزار گردشگر ایرانی، در شب کودتای ١٥ جولای در شهرهای مختلف ترکیه نشان میدهد که با وجود انفجاری که در تاریخ ٩ تیرماه (حدود دو هفته پیش) در فرودگاه آتاتورک اتفاق افتاد، جشنوارههای خرید ترکیه جذابیت خود را برای گردشگران ایرانی حفظ کرده بودند و انفجارهای پی در پی در شهرهای ترکیه، چیزی از این جذابیت کم نکرد. آمارها و اطلاعات آژانسهای مسافرتی هم مهر تاییدی بر همین موضوع است. مدیران فروش آژانسهای مختلف در گفتوگو با «اعتماد» در روزهای پس از انفجار فرودگاه اذعان داشتند که این اتفاق تنها چند روزی بر آمار ثبت نام تورها تاثیر دارد و بعد باز هم شرایط به وضعیت عادی بازمیگردد.
هیچ کدام از وقایع اخیر ترکیه نتوانست مانع از سفر گردشگران ایرانی به این کشور شود. حتی حالا که کودتا شرایط را بحرانی کرده، طنازی ایرانیها هم در راستای ساختن جملات طنزآمیزی است که طعنهای تلخ است به حراجهای تورهای ترکیه توسط آژانسها در شرایط بحرانی، جملاتی از قبیل اینکه: «استثنایی، تور لحظه آخر: استانبول، آنکارا، آنتالیا، با پرواز ترکیش ایر، فقط ١١٥٠٠» در ماههای اخیر شاهد بودیم که ناآرامیهای ترکیه تنها چند روزی آن هم به شکلی نامحسوس آمار گردشگران ایرانی را که راهی ترکیه بودند تحت تاثیر قرار میداد و باز هم شرایط به حالت عادی بازمیگشت. اما روز گذشته بالاخره سازمان میراث فرهنگی سکوت را شکست و در بیانیهای از دفاتر خدمات مسافرتی خواست تا اطلاع ثانوی و تا زمان برقراری مجدد امنیت در ترکیه، از ثبتنام و اعزام گردشگر به مقاصد گردشگری این کشور خودداری کنند. این نخستینبار است که ممنوعیت اعزام گردشگر به کشوری از جانب ایران اعلام میشود.
حالا که طبق اعلام معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی ۱۰ هزار گردشگر ایرانی در ترکیه حضور دارند که با تورهای گردشگری به این کشور سفر کردهاند و در شرایط بحرانی فعلی این کشور در شهرهای مختلف آن سرگردان هستند و بعضی از آنها با پایان یافتن مدت تورشان باید تا زمان برقراری پروازهای برگشت هزینه اقامت شان را هم به عهده بگیرند، مسوولان حوزه گردشگری به صرافت اعلام ممنوعیت افتادهاند، چرا که هیچ مانع دیگری در تمام مدت ناآرامیها نتوانست ایرانیها را از سفری پرخطر به دل ماجراهای تروریستی منصرف کند. حالا دیگر کودتا عطش گردشگران ایرانی را برای سفر به ترکیه فرونشانده، حالا شاید با دیدن تانک و پرواز جنگندهها بر فراز شهر دیگر تا مدتها سودای سفر به آن سرزمین از سر ایرانیها بیرون رود.
سرگردانی مسافران ایرانی در خیابانها و میادین بحرانزده ترکیه و لغو پروازهای برگشت شاید این سوال را ایجاد کند که حمایتهای قانونی از مسافران در این شرایط وجود دارد یا نه؟ ماده ٣٢ قرارداد «ارایه خدمات مسافرتی و گردشگری در تورهای خروجی» به وضعیت مسافران در شرایطی مشابه شرایط فعلی ترکیه میپردازد. در این قانون اشاره شده است چنانچه گردشگران در شرایطی قرار بگیرند که سفرشان به حالت تعلیق در بیاید، میتوانند بدون پرداخت جریمه از سفر انصراف دهند. این قانون همچنین تبصرهای هم دارد که اشاره میکند: «چنانچه پیشامدهای غیرمنتظره پس از ورود به کشور مقصد روی دهد، کارگزار موظف است با ارایه مستندات نسبت به کسر هزینههای انجام شده از مبلغ دریافتی اقدام و مابقی را به گردشگر مسترد کند.» اما در عین حال قوانین فعلی در شرایط اضطراری پیشبینی خاصی برای مسافران ندارد. به همین دلیل آژانس برگزارکننده تور در قبال مسافرانی که زمان توری که در آن ثبت نام کردهاند به پایان رسیده باشد، در مدت زمانی که در ترکیه اقامت دارند تعهدی نداشته و هزینه اقامت تا زمانی که موفق به برگشت شوند با خود مسافران است. با این حال اقداماتی در راستای
بازگرداندن مسافرانی که در ترکیه بازماندهاند صورت گرفت؛ از جمله اینکه با هماهنگی سازمان هواپیمایی کشور مجوز اعزام پروازهای بدون مسافر به مقصد ترکیه صادر شد تا مسافران حاضر در ترکیه را به ایران بازگردانند.
بعد از کودتای جمعه شب ترکیه کلیه پروازهای این کشور به حالت تعلیق درآمدند و بسیاری از مسافران در فرودگاه امام خمینی و بسیاری در فرودگاه آتاتورک استانبول سرگردان ماندند، روز گذشته طبق اعلام معاون فروردگاه امام خمینی بعد از اعلام کودتا در ترکیه تا عصر روز شنبه حدود ١٢ پرواز از ایران به مقصد ترکیه لغو شد.
در این بین وزارت امور خارجه هم در بیانیهای از ایرانیان مقیم و گردشگران خواست تا محل اقامتشان را ترک نکنند، دستگاه دیپلماسی در این بیانیه آورده است: «هموطنان گرامی مقیم ترکیه و مسافران محترمی که به جمهوری ترکیه سفر کردهاند، لطفا تا اطلاع ثانونی از ترک محل اقامت و حضور در هرگونه تجمع خودداری کرده و هشدارهای مقامات ذیربط امنیتی جمهوری ترکیه را مد نظر قرار دهند.»
اما علاوه بر مسافران و ایرانیان مقیم، عدهای برای دریافت ویزای دیگر کشورها به ترکیه سفر کرده بودند، که با شکلگیری کودتا چالشی متفاوت برایشان ایجاد شد، اما منابع آگاه در این کشور ضمن اعلام اینکه هیچ خسارت جانی و مالی به ایرانیان حاضر در ترکیه وارد نیامده است، به ایسنا اعلام کردند: «هموطنان ایرانی که پاسپورتهای آنها برای گرفتن نوبت در سفارتخانه سایر کشورها در ترکیه است تا روز دوشنبه و بازگشایی سفارتها صبر کنند. درصورتی که پروازها برقرار شد و سفارتها آغاز به کار نکردند به سفارت و سرکنسولگری ایران برای دریافت برگ عبور مراجعه کنند.»
علاوه بر تمام این اخبار و گزارشها، خبر دیگری که فعالان حوزه میراث فرهنگی پیگیر آن بودند حضور یک گروه از مسوولان دولتی همزمان با کودتا در استانبول بود. محمدحسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی کشور و استاندار کرمان به همراه هیاتی از کارشناسان میراث فرهنگی برای شرکت در چهلمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو از اواخر هفته گذشته در استانبول حضور داشتند. در این نشست که روز جمعه یکی از پروندههای ایران را به رای گذاشت و با اکثریت آرا نام «قنات ایرانی» را در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کرد، قرار بود روز گذشته یکی از مهمترین پروندههای ایران در حوزه میراث طبیعی به نام «بیابان لوت» هم بررسی شود، اما به دلیل بروز ناآرامیهای شدید در ترکیه تا اطلاع ثانوی لغو شد.
منبع: روزنامه اعتماد