برجام یکی از اتفاقات خوبی بود که برای بخش خصوصی فعال در صنعت نفت کشور رقم خورد. به طوری که چشم انداز روشنی برای این بخش ترسیم کرد تا از روزمرگی به سمت آیندهنگری حرکت کنند. حتی رئیس هیأت مدیره انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران از این اتفاق تحت عنوان خروج بخش خصوصی از تاریکی و سردرگمی به سمت نور و آینده یاد میکند. البته غفلت ازاین فرصت برای بخش خصوصی میتواند به تهدید نیز بدل شود. به طوری که اگر بخش خصوصی برای توانمندسازی خود تلاش نکند در بازار رقابتی به ناچار حذف خواهد شد. به هر حال اکنون صنعت نفت در مسیری قرار گرفته است که برای قراردادهای جدید به دنبال بخش خصوصی توانمند داخلی به نیابت از خود است و در این رقابت توان پیمانکاران داخلی اهمیت ویژهای دارد.
به گزارش جماران، البته ناگفته نماند که هنوز ناهمواریهایی در مسیر تحقق اهداف برجام دیده میشود که ممکن است بخش خصوصی را در هالهای از ابهام قرار دهد اما دولت پیشبینی کرده است که بزودی موانع برطرف خواهد شد. با توجه به اهمیت این بخش در قراردادهای آتی صنعت نفت گفتوگویی با رضا پدیدار رئیس هیأت مدیره «استصنا» انجام شده که در ادامه میخوانید. او در این گفتوگو به تشریح نگاه بخش خصوصی به برجام و دغدغههای آن میپردازد.
برجام چه شرایطی برای بخش خصوصی فراهم کرد؟
حصول برجام برای بخش خصوصی کشور نوعی روشنایی بود. وقتی «طرح جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام ایجاد شد فعالان بخش خصوصی بویژه در صنعت نفت با توجه به مشکلات عدیده ای که تحریم برای آنها رقم زده بود از یک فضای نامطمئن به سمت واقعبینی و امیدواری سوق داده شدند. به طوری که ما نمیتوانستیم قبل از آن به فردای خودمان فکر کنیم اما برجام نقطه امیدی در دل تاریکی ایجاد کرد که به ما این اجازه را داد تا به آینده هم فکر کنیم و با دید بازتری به برنامهریزی بپردازیم. از طرف دیگر با ایجاد چارچوب برجام به مرور سرمایهگذاران خارجی نیز علاقهمندی خود را به همکاری با بخش خصوصی ایرانی اظهار کردند که این موجب شد تا ما بتوانیم همکاریهای گذشته را احیا کنیم و در انتقال تکنولوژیهای روز دنیا، تجهیزات و مواد اولیه دردسرهای بینالمللی و موانع را کنار بگذاریم. اما این نقطه شروع بود و ما هنوز در مسیر اجرای برجام هستیم. لذا به ناهمواریهایی بر میخوریم که امیدواریم هر چه زودتر مرتفع شود و فضایی را که برجام ایجاد کرده است هموارتر سازد.
البته بحث رقابتپذیری یکی از نکاتی است که در پسابرجام بسیار مهم است و ما باید در کنار موضوعات دیگر به آن نیز بپردازیم. به این معنی که با گشوده شدن درهای کشور به روی بازار جهانی، کمیت، کیفیت و زمان تولید کالای داخلی برای توان رقابت در بازار بسیار اهمیت دارد و بدون توجه به آن ضرر خواهیم کرد. لذا نیاز است که بیش از هر چیزی در فکر انتقال تکنولوژی و فناوری به کشور باشیم. خوشبختانه این موضوع از اهداف اصلی و مهم مدل جدید قراردادهای نفتی است.
چرا در زمان تحریمها به فکر ایجاد رقابتپذیری نبودیم؟ آیا گمان نمیکردیم که زمانی درهای کشور باز شود؟
قبل از اجرای برجام ما به این موضوع اهمیت نمیدادیم، چراکه به دور از چرخه بازار جهانی بودیم و از طرفی امکان دسترسی به تکنولوژیهای روز دنیا نداشتیم. درآن زمان به اصطلاح ما به دنبال «اختراع چرخ از نو» بودیم اما اکنون برجام به ما این فرصت را داده است و باید به این موضوع توجه کنیم. این یکی از شرطهای ادامه راه برجام است و چناچه در روند خود قرار گیرد موفق خواهیم شد. به هر حال بیشترین نمود نتایج برجام را باید در بخش خصوصی کشور دید.اگر این بخش مجهز به توان رقابت در عرصه جهانی شود مفهومش این است که ما توانستهایم از برجام بهره ببریم.
فکر میکنید این روند رقابتپذیری در بخش خصوصی صنعت نفت کشور کلید خورده است؟
خوشبختانه دولت یازدهم در مذاکرات بینالمللی خود به بخش خصوصی کشور توجه ویژهای داشته است. به طوری که از سال گذشته بیش از 160 هیأت خارجی به ایران سفرکرده و در تمام دیدارها بخش خصوصی حضور داشتهاند. ضمن آنکه نمایندگان کشورها و شرکتهای بزرگ جهان در این دیدارها همگی برای همکاری با بخش خصوصی ایران در قالب قراردادهای جدید ابراز تمایل کردهاند. حال امید است که ناهمواریهای موجود نیز برطرف شود تا این علاقهمندیها در قالب مدل جدید قراردادهای نفتی که 51درصد از سهم پروژه متعلق به بخش خصوصی داخلی است، به نتیجه برسد.
فکر میکنید بزرگترین ناهمواری موجود چیست؟
خصومتهای غرب یکی از بزرگترین مشکلات فعلی است. در حال حاضر دیپلماسی سیاسی کشور ما بر دیپلماسی اقتصادی مقدم است. اما باید به مرور این دو با هم حرکت کنند و در یک جایی دیپلماسی اقتصادی از سیاسی پیشی بگیرد.
نگاه بخش خصوصی به روند برجام از آغاز تاکنون چگونه بوده است؟
بخش خصوصی در ابتدای امر کمی هیجانی و شتابزده برخورد کرد اما الان با طولانی شدن زمان بررسی مدل جدید قراردادهای نفتی و پابرجایی مشکلات بانکی کمی محتاط تر برخورد میکند. اما همین که مذاکرات هنوز ادامه دارد باعث شده است تا فضا را باز هم مثبتتر از قبل ببیند. این اواخرمذاکرات با هیأتهای خارجی از کشورهای مهم دنیا نظیر انگلیس، آلمان، فرانسه، ژاپن، سوئیس و ایتالیا انجام شده است و هر دو طرف همچنان منتظر برطرف شدن مشکلات هستند.
یعنی معتقدید که هنوز اتفاق خوبی برای بخش خصوصی فعال در صنعت نفت رخ نداده است؟
اینکه برای رسیدن به موقعیت ایده آل کار وجود دارد به معنی تغییرنکردن شرایط کشور نیست. حتی اعتقاد دارم که در حال حاضر وضع کشور قابل مقایسه با قبل از برجام نیست. در آن زمان آنچه صنعت را در دست گرفته بود بازار دلالی و رانت بود و قاچاقچیان به جای بخش خصوصی صنعت را احاطه کرده بودند. حتی در مواردی 3 برابر قیمت تمام شده بابت خرید یک کالا پرداخت میشد اما اکنون دسترسی مستقیم به تأمینکنندگان کالا و تجهیزات سبب شده تا از واسطهها برای تأمین کالا استفاده نکنیم که این مسأله هزینه صنعت را تا یک سوم کاهش داده است.
منبع: روزنامه ایران