معاون مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با بیان این که پروژه انتقال آب خزر به سمنان طبق بررسیهای این مرکز شکست خورده است،گفت:امروز هیچ پروژه انتقال آب بین حوضهای در جهان تایید نمیشود.
به گزارش جماران، معاون مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری در نشست تبعات سیاسی اجتماعی طرحهای کلان انتقال آب گفت: در این مرکز روی دو پروژه بزرگ انتقال آب که یکی از آنها انتقال آب خزر به سمنان است کار شده و جلساتی با حضور وزارتخانههای مختلف برگزار شده است.
محمد فاضلی تصریح کرد: اعلام میکنم که هر دو پروژه شکست خورده است و یکی از این دو پروژه از صفر تا صد غلط بوده و دو وزارتخانه به دلایل جدی با آن مخالفت کردهاند.
وی هشدار داد: مدافعان طرحهای انتقال آب قید حتما را به کار نبرند، چرا که اگر انجام این پروژهها حتمی بود، مطالعه را برای چه نیاز داشتیم. این استدلال که چون کشور ما خشک است حتما باید انتقال آب انجام شود، استدلالی کاملا نادرست است.
معاون مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری بیان کرد: فریدون قاسمی همراه با یک تیم بینالمللی ۴۰ نفره در کتاب انتقال آب بینحوضهای همه پروژههای بزرگ انتقال آب در دنیا از سال ۱۸۶۴ تا ۲۰۰۷ را بررسی کرده و در این کتاب که دانشگاه کمبریج آن را از سال ۲۰۰۸ تاکنون ۵ بار تجدید چاپ کرده است، اعلام کرده که هیچ پروژه انتقال آب بزرگی در دنیا با استانداردهای امروز ما تایید نمیشود، بنابراین مدافعان باید خیلی محتاطانه درباره این طرحها صحبت کنند.
فاضلی با تاکید بر اینکه بارندگی کم دلیلی برای انتقال آب نمیشود، اعلام کرد: در برخی کشورها مجموعا یک میلیارد متر مکعب آب تجدیدپذیر در اختیار دارند. در کتاب «بگذاریم آب باشد» که در آگوست ۲۰۱۵ منتشر شد آمده که در برخی کشورها در حوزه آب شهری سنسورهایی هر ۱۵ ثانیه صدای لولههای آب را چک میکند، صدای لولههای سوراخ شده فرق دارد و این موضوع هر ۱۵ ثانیه بررسی میشود. همچنین هر مصرفکننده با یک سیستم هوشمند بررسی میشود و اگر مصرف غیر طبیعی به دلیل مثلا باز ماندن شیر آب رخ دهد، به او هشدار میدهد. حتی در آنجا هم گزینه انتقال آب آخرین گزینه به شمار میرود.
وی با بیان اینکه در مورد گزینههای انتقال آب باید دقیق صحبت کنیم و ادعاها در این باره بیش از اندازه کلیگویی است، توضیح داد: هزینه انتقال آب خزر به سمنان ۶ هزار تا ۹ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است و تنها هزینه نگهداری خط برق این پروژه سالیانه ۴۸۰ میلیارد تومان است. چنین چیزی اصلا در کوتاهمدت ساخته نمیشود و حداقل ۱۴ سال ساخت چنین پروژههایی طول میکشد و سمنانیها تصور نکنند بر فرض موافقت با این پروژه طی سالهای پیشرو، آب خزر را دریافت کنند.
معاون مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با اعلام اینکه در افق ۱۴۲۵ در سمنان قرار است ۴۵۵ میلیون متر مکعب خرج صنعت شود، گفت: این را با میزان مصرف کنونی صنعت در دیگر استانهای کشور مقایسه کنید. آذربایجان شرقی ۲۹، اصفهان ۱۷۲، بوشهر ۱۳، تهران ۱۱۰، خراسان رضوی ۱۵۷، فارس ۵۴ و کرمان به عنوان معدنیترین استان کشور تنها ۵۱ میلیون متر مکعب آب برای صنعت مصرف میکند و یزد با همه صنایع گوناگون آببرش ۲۳ میلیون متر مکعب مصرف دارد. این آمارها در سالنامه آماری آب کشور منتشر شده و معلوم نیست کدام مشاور تعیین کرده سمنان ۱۴۲۵ قرار است ۴ برابر تهران کنونی آب ببرد.
فاضلی با بیان اینکه همین اعداد غیرشفاف که نحوه حصول آنها مشخص نیست در نهایت مبنای توجیه چنین پروژههایی قرار میگیرند، گفت: اصلا وقتی سند آمایش استان و سند توسعه آن فراهم نشده، مبنای تخصیص ۲۰۰ میلیون متر مکعب آب چیست؟ در سمنان ۱.۱۸۳ میلیارد متر مکعب در سال مصرف آب کشاورزی است که مجموعا ۱۹۸ هزار هکتار اراضی و از آن ۱۶۶ هزار هکتار اراضی کشاورزی آبی است. دستکم ۶ هزار میلیارد تومان قرار است هزینه کنیم در حالی که اگر تنها ۱۰ تا ۳۵ درصد در مصرف آب کشاورزی صرفهجویی کنیم باید ببینیم چه دستاوردی خواهیم داشت.
وی در پایان با طرح این پرسش که آیا انتقال آب مشکل آبخوانهای شما را نیز حل خواهد کرد، گفت: به هیچ عنوان پروژههای این چنینی ۱۸۰ میلیون متر مکعب بیلان منفی آبخوانهای استان را حل نخواهد کرد.
مشکل آب کشور ما در حکمرانی آب است/ نگاه جامع به منابع آب نداریم
پژوهشگر سیاست گذاری منابع آب با بیان اینکه مشکل کشور در حکمرانی آب است، گفت: تبعات سیاسی و اجتماعی انتقال آب بررسی نمی شود در حالی که پروژه های انتقال آب محمل بروز اعتراضات سیاسی است.
به گزارش جماران، دکتر حجت میانآبادی در نشست بررسی تبعات سیاسی ـ اجتماعی طرحهای کلان انتقال آب که در مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری برگزار میشد، گفت: برای مدیریت پایدار منابع آب باید شاخصها و متغیرهای بسیار متعددی را در نظر بگیریم و هر طرح منابع آبی که بخشی از اینها را در نظر نگیرد، محکوم به شکست است.
این کارشناس منابع آبی تاکید کرد: یک سیستم منابع آب شامل زیرسیستم طبیعی یعنی مهندسی، محیطزیست و ...، یک زیرسیستم انسانی، اجتماعی، اقتصادی و یک زیرسیستم اداری، سازمانی و حقوقی است. هر مطالعهای که این سه زیرسیستم را به طور همزمان در نظر نگیرد، محکوم به شکست است.
وی با تاکید بر اینکه سالانه بیش از هزاران میلیارد تومان صرف مدیریت منابع آب میکنیم، گفت: معضل بزرگ منابع آب در کشور ما همچون مثال معروف «فیل در تاریکی» است و نگاه جامع به منابع آب نداریم. عدهای از تعطیلی کشاورزی، برخی از کاهش جمعیت ۳۰ میلیون نفر و عدهای هم متأسفانه به واردات آب و انتقال بین حوضهای تمسک میجویند. سرانجام عدهای هم میگویند راهحل بحران آب از واقعی شدن قیمت آب میگذرد.
میانآبادی ادامه داد: وزیر نیرو در سال ۹۳ اقرار شجاعانهای کردند که «در سدسازی افراط کردیم» و سد کرخه و گتوند را مثال زدند. درست است که سر سیاستگذاران منابع آب کشور به سنگ سدها خورد، اما مسیرشان عوض نشده و راهکار بسیار خطرناکتری را در پیش گرفتند و آن هم افراط در طرحهای انتقال آب است.
این کارشناس آب با برشمردن چندین پروژه هزاران میلیارد تومانی انتقال آب تصریح کرد: در یک نمونه در انتقال آب خزر به سمنان قرار است آب خزر را شیرین کنیم، به سمنان بیاوریم و به شرق و غرب سمنان منتقل شود. این طرح قرار است ۲۰۰ میلیون مترمکعب آب منتقل کند، ۶۲۴ کیلومتر طول داشته باشد و ۲۳۱۲ متر پمپاژ در هشت ایستگاه را شامل میشود، هزینه طرح هم ۶۰۰۰ تا ۹۴۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است. اما در حوضه سمنان سالانه ۱.۱ میلیارد مترمکعب آب مصرف میکنیم که ۹۰ درصد آن در کشاورزی، ۳ درصد آن در صنعت و ۷ درصد آن در آب شرب و شهری مصرف میشود و راندمان کشاورزی هم تنها ۳۵ درصد اعلام شده است.
وی ادامه داد: استاندار سابق سمنان اعلام کرد که اگر فقط در یک پنجم اراضی کشاورزی یعنی تنها در ۴۰ هزار هکتار اصلاح کشاورزی کنیم، ۱۱۰ میلیون مترمکعب صرفهجویی خواهیم داشت. آنگاه با همه آن هزینههای گزاف قرار است در نهایت ۲۰۰ میلیون مترمکعب آب منتقل کنیم.
در خصوص انتقال آب خزر گذشته از مسائل محیطزیستی، مشکلات حقوقی و سیاسی داریم
این دانش آموخته دانشگاه هلند اضافه کرد: مدیرعامل آبفای استان سمنان اعلام کرده است که یک چهارم آب شرب استان هدر میرود. اساتید دانشگاه در روزنامه گاردین در مقالهای نوشتهاند مشکلات رو به رشد آب در ایران را پروژههای انتقال آب حل نخواهد کرد. گذشته از مسائل محیطزیستی، مشکلات حقوقی و سیاسی داریم. حوضه دریای خزر بسیار پرتنش است و هنوز به تفاهمنامه کاملی در مورد منابع آب و انرژی آن نرسیدهایم.
وی طرحهای انتقال آب از زایندهرود و به زایندهرود را نمونه دیگر دانست و گفت: در مجله بسیار معتبر علمی هیدرولوژی طی مقالهای آمده است: «طرحهای انتقال آب نه تنها مسائل را حل نخواهد کرد که اصفهان و زایندهرود را تشنهتر هم میکند»
به گفته میانآبادی، در مجموع هزار و ۸۳۱ مورد اتفاق سیاسی بر سر آب در جهان رخ داده است که ۳۷ مورد آن منجر به درگیری و تنش نظامی شده و بیش از ۳۰ مورد آن در خاورمیانه بوده است. بزرگان دیپلماسی آب اذعان کردهاند که اشتباه کردهایم و خطر جنگهای داخلی بر سر آب بیش از جنگهای بینالمللی است.
پژوهشگر سیاست گذاری منابع آب تصریح کرد: بحران بینالمللی دارفور در سال ۲۰۰۳ منجر به کشته شدن ۲۰۰ تا ۴۵۰ هزار نفر شد و بیش از ۲.۵ میلیون نفر را آواره کرد. بان کی مون اعلام کرده است که «ریشه مسائل بحران دارفور، مسائل اقلیمی و آبی است». در غرب کشورمان هم بحران بسیار جدی داعش را داریم که بسیاری از کارشناسان معتقدند یکی از عوامل بسیار مهم و اثرگذار که منجر به بحران فعلی سوریه شد، بحران آب و محیطزیست در این منطقه بود. ژورنال علمی AMS، گاردین، نیویورک تایمز و CNN در این مورد مقالات مهمی منتشر کردند.
پروژههای انتقال آب محمل بروز اعتراضات سیاسی گسترده است
میانآبادی با طرح این پرسش که آیا خطری همچون دارفور، سوریه و ... ما را نیز تهدید میکند یا نه؟ گفت: پروژههای انتقال آب محمل بروز اعتراضات سیاسی گسترده هستند. قبلاً در آبادان سال ۱۳۷۹، اصفهان ۱۳۹۱، خوزستان ۱۳۹۲ و چهارمحال و بختیاری در سال ۱۳۹۴ اعتراضاتی رخ داد که برخی از آنها کار را امنیتی نیز کرد. بسیاری از طرحهای انتقال آب ما اصلاً مطالعات اجتماعی ـ سیاسی ندارند و در آنها تنها مطالعات مهندسی انجام شده است.
وی در ادامه اعلام کرد: در شورای امنیت ملی گزارش تأسفبرانگیزی ارائه شد که از ۱۱ میلیون حاشیهنشین خبر میداد. طرحهای متعدد انتقال آب به مشهد در حال مطالعه و اجراست. کمتر کسی است که در کشور به تخلیه روستاها وقوف نداشته باشد. کمترین آمار از تخلیه ۲۵ هزار روستا و ۷۳ درصد جمعیت روستایی خبر میدهد. وزیر مسکن حاشیهنشینی در مشهد را سه برابر میانگین کشوری اعلام کرده و کسی نمیگوید که با طرحهای انتقال آب و کوچ بیشتر مردم به مشهد، مباحث امنیتی که هماکنون با آن درگیریم، تشدید خواهد شد و این تنها بخشی از تبعات انتقال آب است که اصلاً در مورد آن فکری نشده است.
این کارشناس آب گفت: در لسآنجلس به دلیل خشکسالی، تابلوهای متعددی را از شهرداری این شهر میبینیم که نوشته است «به علت خشکسالی نمیتوانیم چمنها را آب بدهیم» حتی در بورلی هیلز که شاید مرفهترین منطقه مسکونی جهان باشد، شرکتهایی هستند که چمنهای خانهها و بلوارها را سبز رنگ میکنند تا برای آبیاری آنها آب مصرف نشود. بعد ما در استانی که بحرانیترین دشت کشور است، تصاویر رنگارنگی از گلکاری و چمنکاری را در سراسر شهر میبینیم؛ این مقایسه نوع تفکر ما از توسعه است.
میانآبادی پرسید چرا در استانی که آب ندارد این حجم عظیم چمنکاری و گلکاری را شاهدیم، حجم گلکاری که در بلوارهای این استان را دیدم، در بلوارهای هلند که چهار سال در آن کشور زندگی کردم، مشاهده نکردم. عید امسال شهرداری یکی از استانهای کشور ۱۰ میلیون بوته گل در این شهر کاشت و اعلام هم کردهاند که با آمدن تابستان، گلهای بهاری را عوض میکنیم و چهار میلیون بوته گل تابستانی به جای آنها میکاریم. این در حالی است که میزان افت آبهای زیرزمینی در این استان ۱۱۲۵ میلیون مترمکعب در سال است که این میزان بیشترین کسری مخازن آب در کشور به شمار میرود؛ بعد ما این آب را میکِشیم و با آن گلکاری میکنیم.
در کشور «توهم توسعه» داریم
وی با بیان اینکه در کشور «توهم توسعه» داریم، تصریح کرد: میخواهیم با پول نفت، آب را بیاوریم تا در استانی که یک منطقه خشک است، کاروان گل راهاندازی کنیم و در جادههای اطرافش هندوانه و خربزه بکاریم و محصولش را به کشورهای حاشیه خلیجفارس صادر کنیم؛ یعنی آب کشور را مفت بدهیم و آب عمان را شیرین کنیم و با قیمت گزاف به کشور بیاوریم.
پژوهشگر سیاست گذاری منابع آب در پایان با بیان اینکه مشکل آب کشور ما در حکمرانی آب است، اعلام کرد: در هلند شهرداریها متولی مدیریت آب هستند و شهرداری که تراکم میفروشد، باید دستش را در جیبش ببرد و از درآمدهایش برای تأمین آب هزینه کند.
منبع: مهر