مرور تحولات درونی مجلس دهم از روزهای قبل از افتتاح تا چند روز پیش که انتخابات هیأت رئیسه کمیسیونهای تخصصی انجام شد، بیانگر آن است که مجموعه سیاسی طرفداران علی لاریجانی دست برتر را در مدیریت و هدایت این تحولات داشته است.
به گزارش سایت جماران، این مجموعه که در مجلس نهم تحت عنوان فراکسیون اصولگرایان رهروان ولایت اکثریت را در اختیار داشت، با وجود آنکه به لحاظ عددی در مجلس دهم در اکثریت نیست اما در قیاس با مجموعههای دیگر موجود در بهارستان، بهتر بازی کرده و نتایج دلخواه را نیز کسب کرده است. بدون تردید در پس کنشگری این مجموعه سیاسی نمیتوان نقش آفرینی شخصیتهای با سابقه در تجربه پارلمانتاریستی و توانمندیهای آنها در لابی گری را نایده گرفت. نکتهای که به نظر میرسد پاشنه آشیل فراکسیون امید در مجلس دهم بوده است. فراکسیونی که به امید تغییر وارد مجلس شد اما تغییر خواهی اصلاحطلبان در انتخابات هیأت رئیسه چندان تعبیر نشد و در انتخابات هیأت رئیسه کمیسیونها محقق نگردید و در نهایت در مرکز پژوهشهای مجلس هم نشانی از آن دیده نشد.
برخی کارشناسان سیاسی بر همین اساس بر عملکرد تشکیلاتی فراکسیون امید خرده گرفته و برخی رسانهها صراحتاً اعلام کردند که امیدیها شخصیتی همچون محمدرضا باهنر یا بهزاد نبوی را کم دارند. کمبودی که به نظر میرسد مجموعه اصولگرایان میانه رو بخوبی به آن واقف هستند و از همین ناحیه هم برنامهها و اهداف خود را پیش میبرند.
در نقطه مقابل اما به نظر میرسد فضا برای میدانداری هواداران لاریجانی مهیاتر است. آنها رقبای درون جناحی خود در فراکسیون اصولگرایان مجلس نهم و پایداریها را اینک در مقابل ندارند. چهرههای برجستهای همچون علیرضا زاکانی و الیاس نادران که توانایی بالایی در همسو کردن نظر نمایندگان با خود داشتند، از قدرت لابیهای درون پارلمانی و برون پارلمانی خوبی برخوردار بودند و همزمان با برخی نهادها ومراکز مهم بیرون مجلس هم در ارتباط بودند، حالا در بهارستان حضور ندارند و مجموعه نیروهای همسو با این طیفهای اصولگرایی در مجلس هم به لحاظ عددی وزن آنچنانی ندارند که بخواهند همچون مجلس نهم در مقابل طیف لاریجانی قد علم کنند.
گذشته از این حضور پررنگتر اصلاحطلبان در بهارستان به نسبت مجلس نهم، معدود نمایندگان تندرو را مجاب یا وادار میکند که در رقابتهای درون پارلمانی بیشتر بر اشتراکات با مجموعه اصولگرایان تمرکز کنند تا اختلافات. چنانکه در ماجرای انتخاب هیأت رئیسه مجلس اتفاق افتاد و مخالفان سرسخت لاریجانی در مجلس نهم، خواسته یا نخواسته به لاریجانی رأی دادند یا حداقل اینکه ساز مخالف نزدند. این طیف فکری با وجود اشتراک در نام اصولگرایی اما در مجالس هشتم و نهم زاویه بسیاری با علی لاریجانی داشتند و همواره منتقد شیوه مدیریتی او در مجلس و برخی مواضعش بودند. این مهم بخصوص در مجلس نهم و در برابر مواضع همراهانه رئیس مجلس در قبال برجام صراحت بیشتری یافت تا جایی که گاه به درگیری لفظی بین مخالفان و موافقان لاریجانی در صحن علنی بدل میشد. ژنرالهای این جریان که عمدتاً نمایندگان تهران بودند، اما با «نه» مردم در 7 اسفند 94 روبه رو شده و میدان را برای اصلاحطلبان و هواداران لاریجانی خالی کردند.
علاوه بر این آنچه میدانداری میانه روها را تقویت میکند، کم تجربگی اعضای فراکسیون امید است که ماحصل آن تا حال حاضر نوعی انفعال یا بیبرنامگی بوده است. اگر چه برخی نمایندگان با تجربهای همچون محمدرضا تابش، غلامرضا تاج گردون و مسعود پزشکیان در اردوگاه اصلاحطلبان حضور دارند، اما به نظر میرسد این چهرههای با تجربه برنامهریزیها را عهده دار نیستند یا خیلی به بازی گرفته نمیشوند. محور اصلی در فراکسیون امید محمدرضا عارف است که اخلاق و انصاف در سیاست ورزی او رنگ و بوی محسوس تری دارد. برخی اظهار نظرهای اعضای فراکسیون امید مبنی بر بدعهدی برخی اصولگرایان ناظر بر همین مهم است. چنانکه حجتالاسلام احمد مازنی نماینده تهران، توضیح داد که در انتخابات هیأت رئیسه کمیسیون فرهنگی قرار بر این بوده که تعدادی از اصولگرایان به ریاست وی رأی بدهند و در مقال امیدیها هم به نامزدهای اصولگرا برای سمتهای دیگر رأی بدهند. در نهایت اما امیدیها به عهد خود وفا میکنند و اصولگرایان به نامزد دیگری رأی میدهند. مصداق دیگر این سیاست ورزی اخلاق مدارانه بدون توجه به عرفهای رایج مجلس، جابهجایی مهدی فتحی نماینده تهران از کمیسیون آموزش به
کمیسیون اصل 90 است که بنا بر شنیدهها به درخواست یکی از شخصیتهای برحسته مجلس انجام شده، با این شرط که فرد دیگری که جایگزین او درکمیسیون آموزش میشود رأیش به نامزد امید باشد. شرطی که محقق نمیشود و محمد مهدی زاهدی از چهرههای برجسته مخالف دولت در ریاست کمیسیون آموزش ابقا میشود.
در همین چارچوب است که رمضانعلی سبحانی فر نامزد فراکسیون امید برای ریاست کمیسیون صنایع عملکرد این فراکسیون در انتخابات هیأت رئیسه کمیسیونها را ضعیف دانست و از آن انتقاد کرد. وی با بیان اینکه فراکسیون امید برنامه حساب شدهای برای هیأت رئیسه کمیسیونها نداشت، به ایسنا گفت: «در مقابل فراکسیون ولایت منسجمتر عمل کرد و انشاءالله این تجربه خوبی برای فراکسیون امید در آینده باشد.»
محمد علی وکیلی سخنگوی فراکسیون امید اگر چه از نقش منفی رؤسای شعب 15گانه مجلس در چینش اعضای کمیسیون گلایه دارد اما تجربه اندک پارلمانی اعضای این فراکسیون همچنین رقابتهای درون فراکسیونی اعضا را از دلایل عدم موفقیت آنها در انتخابات هیأت رئیسه کمیسیونهای مجلس میداند که به هر روی تأییدی است بر این ادعا که فراکسیون امید از ضعف تشکیلاتی رنج میبرد.
در چنین شرایطی است که رهروانیهای راه یافته به مجلس دهم، شرایط را برای نقش آفرینی بیشتر خود مهیا میدانند و درصدد تأسیس فراکسیونی جدید به نام «اعتدال» هستند. میانهروها و مستقلها تردید چندانی برای پیوستن به این مجموعه سیاسی جدید نداشته باشند، اما فراتر از این گروه هدف، برخی خبرها حکایت از آن دارد که بانیان این فراکسیون درصدد یارگیری از فراکسیون امید هم هستند کما اینکه در دو،سه جلسه اخیر طراحان و مؤسسان، برخی نمایندگان فراکسیون امید هم شرکت داشتهاند. مهرداد لاهوتی نماینده لنگرود خبر داده که بعد از تعطیلات یک هفتهای مجلس، از فراکسیون سوم بهارستان رونمایی خواهد شد.
نکته قابل تأمل اما اینکه گزینه اصلی ریاست این فراکسیون کسی نیست جز کاظم جلالی که از او به عنوان دست راست علی لاریجانی در مجلس یاد میشود.
نماینده شاهرود در دورههای ششم تا نهم مجلس، نشان داده که دراستفاده از تجربیات اندوخته کرده، خست به خرج نمیدهد. او حالا در مجلس دهم پا جای پای محمدرضا باهنر گذاشته و به یک «لابی من» توانمند بدل شده که میتواند در هدایت تحولات درونی پارلمان ایفای نقش کند. آنجا که احساس کند ترکیب هیأت رئیسه مجلس متوازن نیست، در حد توان برای تعدیل آن به پشت پرده ورود کند و البته در عین حال حواسش به این هم هست که مجلس دهم، مجلس اعتدالی هاست نه اصلاحطلبان یا پایداری ها. او البته آنقدر آبدیده هست که نه برای هم ائتلافیهای انتخاباتی خود شمشیر بکشد نه برای پایداریها که مخالفان سرسخت دیروز او و لاریجانی بودند.
حال که لاریجانی و مجموعه هوادار او در تجربه شکست سنگین اصولگرایان در انتخابات 92 و 94، خود را سهیم نمیدانند و بتدریج برای محوریت قرار گرفتن در اردوگاه اصولگرا آماده میشوند، بدون تردید نام کاظم جلالی هم بیش از پیش مطرح خواهد شد. او همواره فراکسیون رهروان را پیشرو در طرح گفتمان اعتدال و عقلانیت معرفی کرده و چه بسا این روزها در مرکز پژوهشهای مجلس- که به تازگی حکم ابقایش را دریافت کرده است- به آینده این گفتمان میاندیشد. اصلاحطلبان یا اصولگرایان میانه رو کدام یک میتوانند ادامه دهنده این گفتمان باشند. البته جلالی پیش از این گفته بود که ائتلاف اعتدالی که در انتخابات مجلس دهم شکل گرفت میتواند برای آینده هم مفید باشد.
منبع: روزنامه ایران