جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

پسابرجام و فناوری صلح آمیز هسته ای

«علی خرم» نماینده پیشین ایران در سازمان ملل و «مهدی مطهرنیا» عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، پسابرجام را نقطه آغازینی بر پایان پرونده هسته ای دانستند و بیان داشتند، همگان بر صلح آمیز بودن انرژی هسته ای با تعریفی که از تهران در نظم منطقه ای و نظام بین الملل وجود دارد، مهر تایید زده اند.

کد خبر: ۱۲۶۸۳۷
پسابرجام و فناوری صلح آمیز هسته ای

«علی خرم» نماینده پیشین ایران در سازمان ملل و «مهدی مطهرنیا» عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، پسابرجام را نقطه آغازینی بر پایان پرونده هسته ای دانستند و بیان داشتند، همگان بر صلح آمیز بودن انرژی هسته ای با تعریفی که از تهران در نظم منطقه ای و نظام بین الملل وجود دارد، مهر تایید زده اند.

به گزارش جماران، حسن روحانی در 25 خرداد 1392 خورشیدی با شعار «دولت تدبیر و امید» در یازدهمین دوره از انتخابات ریاست جمهوری به پیروزی رسید و از آن پس با پشتیبانی مردم، تلاش کرد تا وعده های خود را یکی از پس دیگری تحقق بخشد.

دستیابی به توافق هسته ای و لغو تحریم ها با رهنمودهای آیت الله خامنه ای مقام معظم رهبری، تدبیر و درایت حسن روحانی رئیس جمهوری و اعضای تیم مذاکره کننده هسته ای از جمله وعده هایی به شمار می رفت که در دو سال عمر دولت یازدهم به ثمر نشست.

پرونده هسته ای ایران از آغاز نخستین مذاکرات آن در دولت یازدهم در پنجم مهر 1392 هجری خورشیدی میان ایران و گروه 1+5(روسیه، چین، آمریکا، فرانسه، انگلیس و آلمان) در نیویورک آمریکا، دوران پرفراز و نشیبی را سپری کرد تا آنکه با توافق نهایی میان دو طرف مذاکره کننده، به سرانجام رسید.

رویدادی مهم که در طول به نتیجه رسیدن آن، نشست های بسیاری در ژنو، وین، لوزان، نیویورک و مونترو برای پیشبرد مذاکرات برگزار شد و در نهایت در 26 دی 1394 خورشیدی، پس از گزارش نهایی «یوکیو آمانو» مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره اقدام های اعتمادساز ایران، آخرین گام نیز برداشته شد و در نهایت متن بیانیه برجام به وسیله «محمدجواد ظریف» وزیر امور خاپرجه ایران و «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ کننده گفت وگوهای هسته ای، خوانده شد و برپایه آن اجرای رسمی برجام(برنامه جامع اقدام مشترک) رقم خورد.

اینک در آستانه روز ملی فناوری هسته ای، ایران با رونمایی از دستاوردهای این صنعت به جهانیان صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای خویش را نشان می دهد و دگربار بر پایبندی به برجام تاکید می کند. در این روز از 12 دستاورد تازه هسته ای در مرکز همایش‌ های بین ‌المللی جمهوری اسلامی ایران با حضور «حسن روحانی» رئیس جمهوری رونمایی خواهد شد که دو نوع از این دستاوردها مربوط به حوزه سلامت و یک نوع آن در ارتباط با مجتمع های سوخت غیرمخرب رآکتورهای هسته ای است.

ایرنا به مناسبت 20 فروردین با «علی خرم» نماینده پیشین ایران در سازمان ملل و کارشناس مسائل هسته ای و «مهدی مطهرنیا» کارشناس مسائل هسته ای و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی به گفت و گو پرداخته است.

دستاوردهای هسته ای در دولت یازدهم را چگونه ارزیابی می کنید؟
*خرم: دوره ریاست جمهوری حسن روحانی با پیشرفت در زمینه حقوقی و سیاسی صنعت هسته ای همراه شد و ایران توانست به خوبی مسائل هسته ای را برطرف کند. به گفته بیشتر صاحب نظران بین المللی هیچگاه پیشینه این امر وجود نداشته است که کشوری با داشتن شش قطعنامه در فصل هفتم منشور بتواند در مدت دو سال مذاکرات موفقی را انجام دهد.

*مطهرنیا: آنچه که باید به عنوان دستاوردهای پرونده هسته ای ایران به آن نگریست، در قالب مولفه های گوناگونی شکل گرفته است. نخستین دستاورد در 12 سال منتهی به رسیدن به برجام در واقع در هم تنیدگی عنصرهای تعقل و خردورزی سیاسی برای دستیابی به انرژی هسته ای صلح آمیز به شمار می رود. ورود ایران به باشگاه هسته ای جهان به صورت رسمی نتیجه دوم این پرونده محسوب می شود. ایران توانست با برجام و امضای شش قدرت بزرگ جهانی به عنوان یکی از بازیگران اصلی نظام بین الملل دارنده انرژی هسته ای صلح آمیز شود، آن هم با وجود محدودیت های فراوانی که بیش از یک دهه بر آن وارد کرده بودند و نشان دهد که مقاومت ایران در برابر فشارها و تضادهایی که به وجود آمده بود، به فرجامی دست یافته که در نهایت دستیابی به هدف اصلی طراحی شده در آغاز این حرکت با کمترین هزینه بوده است.
دستاورد دیگر پرونده هسته ای ایران برداشتن تحریم هایی است که برپایه بافت متن یا تحلیل گفتمان پرونده هسته ای(Texture)، به ایران وارد شده بود. نتیجه چهارم به جایگاه منطقه ای ایران در نظام بین الملل بازمی گردد، اکنون «باراک اوباما» رئیس جمهوری آمریکا به «ملک سلمان» پادشاه عربستان توصیه می کند که جایگاه ایران در نظم آینده منطقه ای جدی بگیرد و در برابر آن موضع گیری تهاجمی نداشته باشد. در حقیقت ایران با ایفای نقش صحیح خویش در منطقه سبب شد تا با وجود سال ها حمایت قدرت های بزرگ به ویژه آمریکا از عربستان، در دو سال گذشته واگرایی میان مواضع واشنگتن و ریاض صورت پذیرد و اینک این کشور در چارچوب سیاست های اعمالی خود در منطقه خاورمیانه با چالش های جدی در برابر سیاست های آمریکا رو به رو شود. پس از آنکه کشور با دیپلماسی سازنده به عنوان یک بازیگر رسمی در نظام بین الملل وارد شد و از روش صحیح سیاسی برای بیان مواضع خود استفاده کرد، با استقبال بازیگران دیگر حتی آمریکا رو به رو شد، زیرا آنها دولت ایران را دولتی می دانند که با وجود نقد گسترده از طرف کشورهای جهان بر آن نیست که از روش های سرکشانه و عصیانگرانه علیه این نظم موجود در نظام بین الملل بهره برداری کند، بنابراین با توجه به افزایش اقتدار ملی ایران، کشورها بر آن هستند که از ورود این بازیگر به نظام بین الملل و نظم منطقه ای استقبال کنند.

دستاوردهای هسته ای ایران در سطح منطقه ای و بین المللی چه تاثیرهایی داشته است؟
*خرم: توافق هسته ای ایران با 1+5 ابعاد موثر گسترده ای را در سطح منطقه و بین الملل با خود به همراه داشته است، به این دلیل که از نگاه رژیم صهیونیستی و تندروها در آمریکا این دستاورد نباید برای ایران حاصل می شد و از این نظر، دستاورد هسته ای بسیار برای آنها تعجب آور و غافلگیرانه بود. به همین سبب همه باید بدانند که این توافق از چه جایگاه ارزشمندی برخوردار است که توانسته تمامی مخالفان جمهوری اسلامی ایران را کنار بزند و نقش منطقه ای کشور را موثرتر سازد و جایگاه آن را به همگان بشناساند، این عوامل آثاری بود که از این دستاوردها به دست آمد و در سطح منطقه ای و بین المللی ایران توانست گام های موثری را در این زمینه بردارد.

*مطهرنیا: با روی کار آمدن دولت یازدهم، فعالیت های دیپلماتیک ایران به فرموده مقام معظم رهبری با عنوان نرمش قهرمانانه صورت گرفت. کدگذاری نرمش قهرمانانه، زمینه های یک تحرک دیپلماتیک را فراهم آورد زیرا در صدر دولت یازدهم، «حسن روحانی» رئیس جمهوری به عنوان فرد دیپلمات مجربی محسوب می شود که از پیشینه علمی و سیاسی بسیار بالایی برخوردار بود و از طرف دیگر ریاست دستگاه دیپلماسی کشور به وزیری کارآزموده به نام «محمدجواد ظریف»، سبب ارجاع پرونده هسته ای از شورای امنیت به وزارت امور خارجه شد و این گونه با نظارت شورای امنیت ملی، وی توانست با کمک دیگر دیپلمات های همراه و راهنمایی راهبردی رهبر معظم انقلاب، به این دستاورد مهم تاریخی دست یابد.

پایبندی ایران به فناوری صلح آمیز هسته ای چگونه است؟
*خرم: تاکنون همکاری صادقانه ایران با 1+5 سبب شده است تا آژانس بین المللی انرژی اتمی و طرف های غربی به این امر احترام بگذارند و اعتراف کنند که ایران به خوبی عمل کرده است و به اقدام های کشور اعتبار و امتیاز دهند و این پشتیبانی در واقع به دلیل پیروزی بر یک بحران بین المللی بوده است.

*مطهرنیا: جمهوری اسلامی ایران با وجود فشارهای موجود بین المللی بیش از انتظار آژانس بین المللی هسته ای و حتی بازیگری چون آمریکا عمل کرده و به اعتراف تمامی این بازیگران ایران اقتدار خود را در زمینه اعتماد و اعتبار به نمایش گذاشته است، باید بیان داشت اینک کشورمان بستانکار نظام بین الملل از نظر پرونده هسته ای محسوب می شود و می تواند انتظار دریافت امتیاز بیشتری را از کنشگران اصلی این نظام داشته باشد. به این دلیل می توان گفت که آژانس، آمریکا و کشورهای دیگر براین باور هستند که ایران بالاترین میزان تعهد خود را به تعهدهای ناشی از برجام عملیاتی کرده و اکنون زمان آن فرا رسیده است که دیگر بازیگران به عهدهای خود در برابر کشور عمل کنند.

موارد الزام آور توافق هسته ای برای ایران و 1+5 چیست؟
*خرم: کشور ملزم به این امر شد که در پرتو توافق هسته ای محدودیت هایی را برای مدتی معین بپذیرد و به این وسیله صداقت و ادعای خود را مبنی بر صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای به اثبات برساند. از طرف دیگر غرب نیز ملزم شد تا فشارهای سیاسی و اقتصادی را که بر ایران وارد می کرد، متوقف سازد و بدین شکل بسیاری از تحریم های اعمال شده بر کشور رفع شود.

*مطهرنیا: آنچه که برای طرف مقابل الزام آور شد، نخست احترام به اقتدار ایران در رسیدن به اهداف تعریف شده و ملی این کشور بود. به هر تقدیر باید پذیرفت که اگر وضعیت ایده آل ایران حفظ 19 هزار سانتریفیوژ بود، وضعیت مطلوب برای کنشگران رقیب نیز واداشتن ایران از انرژی هسته ای به شمار می رفت، اما کشور با بهترین دیپلماسی توانست این موضوع را به انجام برساند و اکنون جهانیان شش هزار سانتریفیوژ را در ایران به رسمیت می شناسند و دارا بودن انرژی هسته ای برای کشور را با تعریفی که از تهران در نظم منطقه ای و نظام بین الملل دارد، مورد شناسایی رسمی قرار می دهند و تعهدهای این کشورها در برابر ایران بسیار فزونی یافته است، چون باید آن را به عنوان یک بازیگر اصلی و کنشگر منطقه ای و بین المللی پذیرا باشند و از طرف دیگر زمینه های بیشتر تعامل اقتصادی، فرهنگی، علمی و بازرگانی را به سرعت برای ایران فراهم سازند.

مواضع صریح و هدایتگرانه مقام معظم رهبری درباره مسائل هسته ای چه تاثیری بر روند مذاکرات داشت؟
*خرم: رهبر معظم انقلاب در چارچوب سیاست های نظام، مواضع صریح و هدایتگرانه ای را درباره مسائل هسته ای بیان داشتند. حمایت از تیم هسته ای، راهبری و درایت ایشان سبب شد تا کمک بزرگی برای رسیدن به توافق هسته ای با 1+5 صورت پذیرد.

*مطهرنیا: ایشان در پرونده هسته ای ایران به گونه ای اعلام موضع کردند تا بتوانند مسیر دستیابی به امتیازهای بیشتر را برای دستگاه دیپلماسی فراهم سازند. بنابراین زمانی که مقام معظم رهبری بیان می کنند که به مذاکرات هسته ای خوش بین نیستند؛ این امر به معنای ایجاد فضای مثبت در دستیابی به امتیازهای بیشتر برای تحرکات دیپلماتیک مثبت تیم مذاکره کننده محسوب می شد.

چشم انداز پیشرفت هسته ای در پسابرجام را چگونه ارزیابی می کنید؟
*خرم: پیشرفت های هسته ایران به یقین پس از توافق هسته ای نیز ادامه می یابد، اکنون که بسیاری از محدودیت های ایران برداشته شده است، ایران می تواند با کشورهای جهان مراوده های مربوط به صنعت هسته ای داشته باشد.

*مطهرنیا: پسابرجام نقطه آغازین بر پایان پرونده هسته ای است و کار و کوشش بیشتر را طلب می کند، برجام محصول دیپلماسی هسته ای است و انجام دادن و اجرای آن بسیار مشکل تر از دیپلماسی هسته ای خواهد بود زیرا این امر بسیار سخت تر از آن چیزی به شمار می رود که روی کاغذ نوشته شده است، به این دلیل باید این امر را درک کرد و با شکل دهی یک فضای وحدت ملی و تعامل داخلی، زمینه ایجاد قدرتی پر توان تر در جهت اجرای برجام را فراهم آورد.

ارزیابی شما از دوران پسا برجام چگونه است؟
*خرم: پرونده هسته ای برای ایران الگویی به منظور توجه به دیگر زمینه های اجتماعی، اقتصادی و ... است، اکنون همگان باید این توافق و دستاورد را الگوی خویش در مسیر دستیابی به موفقیت قرار دهند.

*مطهرنیا: توافق هسته ای، امیدهای زیادی را در ملت زنده کرده است تا مردم ایران بتوانند در کنار اعتدالی که از آن سخن گفته می شود به آرامش و آسایش افزون تری دست یابند، بنابراین دوران پسابرجام باید نوید دهنده تصویر مطلوبی از آینده برای مردمی باشد که بیش از چند دهه است که شهدای فراوانی را در این زمینه داشته اند. در واقع دوران پسابرجام با دیپلماسی وحدت ملی در ایران و همگرایی منطقه ای و بین الملی در خارج از مرزهای کشور، باید زمینه ساز یک نوع فضای مطلوب متکی بر آزادی، اعتدال، آرامش و آسایش برای ملت ایران باشد.

انتهای پیام

دیدگاه شما